Korekty do korekty

Pod koniec stycznia 2012 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał długo oczekiwany przez polskich podatników wyrok w sprawie zgodności z prawem unijnym wymogu posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej dla obniżenia podstawy opodatkowania. Wszyscy mieli nadzieję, że trybunał potwierdzi, że wymóg jest zbyt uciążliwy dla podatników, a niekiedy uniemożliwia określenie podstawy opodatkowania w wysokości, którą wskazuje dyrektywa VAT.

Dla przypomnienia, odwołuje się ona do pojęcia zapłaty - podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług. Jeżeli zatem kwota faktycznie zapłacona przez nabywcę towarów lub usługobiorcę jest niższa niż wynikająca z pierwotnie wystawionej faktury, podatnik powinien mieć prawo do obniżenia podstawy opodatkowania.

Podatnicy od dawna kwestionowali te przepisy jako niezgodne z prawem UE, a dodatkowo wprowadzone do rozporządzenia wykonawczego bez jakiejkolwiek delegacji ustawowej (do końca listopada 2008 r. przepisy dotyczące zasad korygowania podstawy opodatkowania były uregulowane w rozporządzeniu). W 2008 roku w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 11 grudnia 2007 r., sygn. akt U 6/06) przepisy dotyczące konieczności potwierdzania faktur korygujących zostały przeniesione do ustawy o VAT, niemniej jednak ustawodawca nie zaadresował w sposób właściwy innych argumentów wynikających ze wspomnianego wyroku. W dalszym ciągu zasadne pozostały zarzuty, przynajmniej w części, dotyczące niezgodności przyjętego przez polskiego ustawodawcę rozwiązania z prawem unijnym. Jak wskazał bowiem TK: wymóg posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez podatnika - nabywcę może niekiedy uniemożliwić obniżenie przez podatnika - sprzedawcę podatku należnego ze względu na okoliczności od niego niezależne. Będzie tak zwłaszcza w wypadku zmiany adresu bądź siedziby przez podatnika - nabywcę, nieodbierania przez niego korespondencji itp.

W takiej sytuacji zaskarżony przepis, wprowadzając dodatkowy warunek materialno-prawny, od którego zależy odliczenie, modyfikuje na niekorzyść podatnika podstawę opodatkowania ze względu na okoliczności, na które podatnik - sprzedawca nie ma wpływu.

Z tego względu rozstrzygnięcie TS UE było niezmiernie ważne. Myślę, że wyrok trybunału nie usatysfakcjonował żadnej ze stron sporu, a przede wszystkim podatników. Trybunał stwierdził bowiem, że dyskutowany, wynikający z art. 29 ustawy o VAT obowiązek nie narusza art. 90 dyrektywy dotyczącego prawa do korekty podstawy opodatkowania. Nie jest również naruszona zasada neutralności ani proporcjonalności, na co wskazywał podatnik w niniejszej sprawie. Niemniej jednak jeżeli uzyskanie przez podatnika będącego dostawcą towarów lub usług tego rodzaju potwierdzenia jest w rozsądnym terminie niemożliwe lub nadmiernie utrudnione, to nie można mu odmówić wykazania przed organami podatkowymi danego państwa członkowskiego przy użyciu innych środków, po pierwsze, że dochował należytej staranności w okolicznościach danej sprawy w celu upewnienia się, że nabywca towarów lub usług jest w posiadaniu korekty faktury. A także, że zapoznał się z nią. Po drugie, że dana transakcja została w rzeczywistości zrealizowana na warunkach określonych w korekcie faktury. Trybunał zostawił zatem pewną furtkę podatnikom, lecz trudno oczekiwać, żeby to w istotny sposób ułatwiło im funkcjonowanie. Dodatkowo furtka ta jest na tyle enigmatyczna, że w dalszym ciągu będzie przedmiotem sporu z organami podatkowymi. Niezależnie od tego wskazówki przedstawione przez trybunał nie mają żadnego odzwierciedlenia w przepisach ustawy o VAT. To zaś pewnie oznacza, że przepisy te mogą wymagać nowelizacji.

@RY1@i02/2012/030/i02.2012.030.07100020b.802.jpg@RY2@

Roman Namysłowski, dyrektor w Ernst & Young

Roman Namysłowski

dyrektor w Ernst & Young