Jak rozliczyć fakturę za usługę podstawową i koszty dodatkowe

Z treści pytania wynika, że brak jest podstaw do tego, aby wydatki, jakie świadczeniodawca wymienił w specyfikacji, a które zostały zaprezentowane w drugiej pozycji faktury, były traktowane inaczej niż podstawowa cena usługi prawniczej. Dodatkowe kwoty stanowią de facto cenę usługi prawniczej, a co za tym idzie, spółka będąca nabywcą usługi prawniczej na tych samych zasadach odlicza VAT zarówno z pozycji pierwszej, jak i drugiej faktury.

Od dłuższego czasu trwają spory o zasady opodatkowania VAT świadczeń składających się z różnych elementów kalkulacyjnych. W każdym przypadku o tym, jaki jest charakter świadczeń i z czego składa się cena (podstawa opodatkowania), ostatecznie decyduje treść umów łączących strony oraz charakter i specyfika samego świadczenia. Biorąc pod uwagę, że podstawa opodatkowania - kwota należna - obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej, nie można dokonywać sztucznego podziału usług na ich elementy kalkulacyjne.

Teza taka zaprezentowana została m.in. w uchwale NSA z 8 listopada 2010 r., sygn. akt I FPS 3/10, ale też w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE [m.in.: sprawa C-349/96 Card Protection Plan Ltd (CPP) v. Commissioners of Customs and Excise, sprawa C-111/05 Aktiebolaget NN v. Skatteverket], a nawet interpretacjach organów podatkowych: interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 4 czerwca 2009 r., nr ILPP2/443-425/09-2/MN (stan prawny przed 2014 r., ale pogląd nie utracił aktualności).

To oznacza, że jeżeli cena usługi prawniczej kalkulowana jest z uwzględnieniem różnych składowych (w tym elementów zmiennych definiowanych ceną usług nabywanych na potrzeby jej wykonania), ale świadczeniodawca wykonuje usługę tego rodzaju, a nie świadczy np. usługi taxi czy gastronomicznych, brak jest uzasadnienia do odrębnego ich rozliczania w VAT. To z kolei oznacza, że brak jest podstaw do odrębnego opodatkowania usługi głównej i jej elementów składowych, nawet jeżeli usługodawca wskazał takie dodatkowe elementy w treści faktury i wyspecyfikował je w załączniku (a nawet gdyby były wymienione bezpośrednio w treści faktury.

W konsekwencji nic nie stoi na przeszkodzie, aby nabywca rozliczał całość VAT naliczonego według jednolitej zasady. Skoro zatem zakupione usługi prawnicze są związane z działalnością spółki dającą prawo do rozliczenia VAT naliczonego, może ona odliczyć VAT od całości, tj. zarówno z pierwszej, jak i drugiej pozycji.

Zasadniczo dla bezpieczeństwa funkcjonowania nabywcy świadczeniodawca nie powinien wydzielać elementów składowych w treści faktury. Zamieszczenie takiej odrębnej pozycji - samo w sobie - nie powinno szkodzić nabywcy, może jednak rodzić obawy, chociażby takie jak zaprezentowane w treści pytania. Dodatkowo zaś może np. prowokować dyskusje, czy zaliczając do kosztów podatkowych wydatki poniesione przez świadczeniodawcę na paliwo, usługobiorca nie powinien posiadać ewidencji przebiegu pojazdu, do którego zostało ono zużyte (oczywiście nie).

Od przypadku opisanego w pytaniu, kiedy brak jest podstaw do rozłącznego traktowania ceny podstawowej usługi głównej i jej dodatkowych elementów kalkulacyjnych, odróżnić należy sytuację, w której świadczeniodawcy przysługuje zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy, ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku. W tej drugiej sytuacji faktycznie zwracane wydatki nie byłyby uwzględniane w podstawie opodatkowania usługodawcy. W przypadku usług prawniczych do tej kategorii można zaliczyć różne opłaty, jakie świadczeniodawca niejednokrotnie ponosi, działając w imieniu i na rzecz mocodawcy, takie jak opłaty sądowe, opłaty skarbowe itp.

Radosław Kowalski

doradca podatkowy

Podstawa prawna

Art. 29a ust. 1, ust. 6 pkt 1 oraz ust. 7 pkt 3, art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.)