Można żądać odszkodowania za błędną implementację dyrektywy

Podatnik może się domagać rekompensaty od Skarbu Państwa, jeśli na skutek wadliwie wdrożonych przepisów o VAT nie odzyska od kontrahentów należnego podatku - wynika z wczorajszego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wyrok dotyczy spółki MDDP Akademia Biznesu, która jest organizatorem specjalistycznych szkoleń i konferencji, m.in. z zakresu podatków, rachunkowości i finansów, a także kadr i płac. Jej sprawą - zanim ostatecznie rozstrzygnął ją NSA - musiał najpierw zająć się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Spór toczył się o art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w stanie prawnym obowiązującym przed 2011 r. Przepis ten zwalniał z podatku usługi edukacyjne. Potem został znowelizowany z uwagi na jego niezgodność z dyrektywą 2006/112.

MDDP Akademia Biznesu uważała, że nawet jeśli została zwolniona z VAT niezgodnie z dyrektywą (bo jej nauczanie miało charakter komercyjny), to nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnej implementacji unijnych przepisów. Powinna więc mieć prawo do odliczania podatku naliczonego zawartego w cenie kupowanych towarów i usług.

Jej zdanie podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Potem jednak NSA zawiesił postępowanie i skierował pytanie prejudycjalne do TSUE.

W listopadzie 2013 r. trybunał w Luksemburgu orzekł, że jeśli podatnik korzysta ze zwolnienia z VAT niezgodnego z przepisami unijnymi, to nie może jednocześnie odliczać podatku naliczonego (sprawa C-319/12 minister finansów przeciwko MDDP sp. z o.o. Akademia Biznesu).

Zgodnie z orzeczeniem TSUE polski sąd kasacyjny uchylił wyrok sądu I instancji. Stwierdził, że możliwość równoczesnego korzystania ze zwolnienia podatkowego oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego prowadziłaby do naruszenia unijnego systemu VAT. Podkreślił, że najpierw dana czynność (sprzedaż czy usługa) musi zostać opodatkowana, a dopiero potem możliwe jest odliczenie podatku naliczonego od zakupów związanych z jej wykonaniem.

W trakcie postępowania przed NSA pełnomocnicy spółki zwrócili jednak uwagę na brak możliwości zastosowania wyroku TSUE. Wskazywali, że w prawie polskim brakuje rozwiązań pozwalających na wtórne opodatkowanie czynności, które zgodnie z ustawą były objęte zwolnieniem, i jednoczesne odliczenie podatku naliczonego. Istnieje więc ryzyko, że kontrahenci, którzy przez lata otrzymywali faktury z adnotacją "czynność zwolniona", nie przyjmą faktur ze stawką VAT, bo w oczywisty sposób podwyższałoby to im wynagrodzenie za wyświadczoną usługę edukacyjną - argumentowali pełnomocnicy.

Odnosząc się do tych zarzutów, sędzia Roman Wiatrowski odwołał się do opinii rzecznika generalnego TSUE Juliane Kokott z 20 czerwca 2013 r., wydanej, zanim jeszcze zapadł wyrok trybunału. Rzecznik stwierdziła w niej, że MDDP ma prawo domagać się odszkodowania w sytuacji, gdy usługobiorcy nie akceptują wynagrodzenia podwyższonego o VAT.

- Odszkodowanie to przysługuje od Skarbu Państwa - podkreślił sędzia.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok NSA z 22 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FSK 2163/13.