Organy podatkowe nakazują naliczać VAT od premii

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega między innymi odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów. Jest to ogólna definicja, z której minister finansów, wydając interpretacje indywidualne podatników, wywodzi obowiązek opodatkowania VAT przyznanych przez sprzedawców premii pieniężnych. Z taką interpretacją nie zgadzają się eksperci i sądy administracyjne.

Podstawą opodatkowania w VAT jest obrót. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Minister finansów, mając na uwadze definicję świadczenia usług oraz konstrukcję określającą podstawę opodatkowania, konsekwentnie stoi na stanowisku w wydawanych interpretacjach podatkowych, że premie pieniężne są opodatkowane VAT (np. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 12 marca 2009 r. nr IPPP1/443-48/09-2/AP, z 3 kwietnia 2009 r. nr IPPP2/443-32/09-4/MS).

Wskazuje, że 1 grudnia 2008 r. weszła w życie ustawa nowelizująca ustawę o VAT między innymi w zakresie obniżania podstawy opodatkowania określonego w art. 29 ust. 4 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem podstawę opodatkowania zmniejsza się o kwoty udokumentowanych, prawnie dopuszczalnych i obowiązkowych rabatów (bonifikat, opustów, uznanych reklamacji i skont) o wartość zwróconych towarów, zwróconych kwot nienależnych w rozumieniu przepisów o cenach oraz zwróconych kwot dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze.

W konsekwencji wypłata bonusów (premii pieniężnych) za osiągnięcie określonego poziomu obrotów jest wynagrodzeniem za świadczone przez odbiorcę na rzecz dostawcy usługi podlegającym opodatkowaniu i rodzi w skutkach powstanie obowiązku podatkowego.

Opodatkowanie premii pieniężnych od kilku lat stanowi przedmiot sporów pomiędzy urzędami skarbowymi a podatnikami, ekspertami i sądami administracyjnymi. Do końca 2004 roku istniała interpretacja, która uznawała, że zachowanie nabywcy premii nie stanowiło świadczenia usług w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. W związku z tym minister finansów wydał oficjalną interpretację z 30 grudnia 2004 r., nr PP-812-1222/04/AP/4026, w której uznał, że premie i bonusy pieniężne są opodatkowane VAT. Taki stan prawny utrzymywał się do czasu wydania wyroku przez NSA. W wyroku z 6 lutego 2007 r., sygn. akt I FSK 94/06, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż osiągnięcie przez nabywcę towarów, określonej umownie wielkości obrotów (zakupów) z danym sprzedawcą nie jest usługą, a zatem wypłacana temu nabywcy premia (bonus) nie stanowi wynagrodzenia za świadczone usługi. Nie powinna być więc opodatkowana VAT. Wydawało się, że rozstrzygnięcie NSA ostatecznie przesądzi o nieopodatkowaniu premii pieniężnych. Tym bardziej że po tym wyroku pojawiło się kilka wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych (np. sygn. akt I SA/ Po 287/07).

Również interpretacje indywidualne wydawane przez organy podatkowe zmierzały w tym kierunku (np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 28 kwietnia 2008 r. nr 1401/PV-I/4407/14-17/07/EN, interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z 12 marca 2008 r. nr IS.II/2-443/219/07).

W tym jednak czasie wydawano odmienne interpretacje, które były zgodne z wcześniejszą interpretacją ministra finansów (np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 22 kwietnia 2008 r., nr 1401/PV-IV/4407/14-4a/08/MK). Organy podatkowe uznawały, że wypłacane przez podatnika VAT premie pieniężne, dotacje, subwencje lub inna dopłata o podobnym charakterze mająca motywować np. do dostarczania większej ilości produktów rolnych i usług rolniczych, którą można przyporządkować do konkretnych dostaw lub usług rolniczych, będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Konsekwencją przyjęcia poglądu o opodatkowaniu premii pieniężnych jest odpowiednie dokumentowanie usługi. Zgodnie ze stanowiskiem ministra finansów (np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 16 kwietnia 2009 r. nr IPPP2/443-105/09-7/AS), gdy wypłacona premia pieniężna jest związana z konkretną dostawą, nawet jeżeli jest to premia wypłacona po dokonaniu zapłaty, powinna być traktowana jak rabat, o którym mowa w art. 29 ust. 4 ustawy o VAT, ponieważ ma bezpośredni wpływ na wartość tej dostawy i w efekcie prowadzi do obniżenia wartości (ceny) dostawy.

W praktyce występują również sytuacje, w których premia pieniężna jest wypłacana z tytułu dokonywania przez nabywcę zakupów określonej wartości czy ilości towarów w określonym czasie lub też dokonywania terminowych płatności za zrealizowane dostawy w pewnym okresie i w określony sposób i premia ta nie jest związana z żadną konkretną dostawą. W takiej sytuacji należy uznać, że wypłacona premia pieniężna związana jest z określonymi zachowaniami nabywcy, a zatem ze świadczeniem usług przez nabywcę otrzymującego taką premię, które to usługi podlegają opodatkowaniu na ogólnych zasadach.

Świadczeniem usług, zdaniem ministra finansów, jest każde zachowanie się podmiotu w wykonaniu stosunku zależności, które niekoniecznie polega na fizycznym wykonaniu jakiejkolwiek czynności lub podjęciu działania.

Wypłatę premii przez dostawców w zamian za przekroczenie określonego limitu zakupów lub spełnienie innych warunków określonych w umowie uprawniających do jej otrzymania uznać należy za odpłatne świadczenie usług. Podmiot, otrzymując premie, powinien transakcje dokumentować, zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o VAT, czyli fakturami VAT.