Czeka nas kolejna duża nowelizacja ustawy o VAT

Aneta Pożarowska, doradca podatkowy, właściciel kancelarii podatkowo-księgowej

Fot. Wojciech Górski

– Najważniejsze projektowane zmiany wynikają z konieczności wdrożenia Dyrektywy 2008/8/WE i dotyczą uproszczenia zasad rozliczeń VAT w przypadku świadczenia usług trans-granicznych, polegające na przeniesieniu miejsca świadczenia usług w transakcjach między podatnikami VAT z miejsca siedziby usługodawcy na miejsce siedziby usługobiorcy oraz wprowadzające nowy moment powstania obowiązku podatkowego w odniesieniu do importu usług, które są wykonywane w sposób ciągły przez okres dłuższy niż jeden rok, a także modyfikujące miejsca świadczenia dla usług transgranicznych.

– Obecnie przepisy pozwalają tylko na zmianę miejsca świadczenia usług do kraju usługobiorcy (np. usług transportu wewnątrzwspólnotowego czy usług na ruchomym majątku rzeczowym albo usług pośredników) po spełnieniu określonych przepisami dodatkowych warunków. Miejsce świadczenia w kraju siedziby usługobiorcy zostało zagwarantowane w zasadzie wyłącznie dla usług niematerialnych.

– Z uzasadnienia do projektu ustawy o VAT z 6 marca 2009 r. wynika, że proponowane zmiany w odniesieniu do miejsca świadczenia usług wprowadzają w szerokim zakresie rozwiązania zmierzające do opodatkowania usług w miejscu ich konsumpcji. Tym samym nastąpi fundamentalna zmiana ogólnej zasady dotyczącej miejsca świadczenia usług w transakcjach między podatnikami VAT z miejsca siedziby usługodawcy na miejsce siedziby usługobiorcy.

– Usprawni to funkcjonowanie rynku wewnętrzne- go poprzez modernizację i uproszczenie działania wspólnego systemu VAT.

– Omawiany projekt zwolni także podatników z obowiązku rejestracji w państwie członkowskim, w którym ma miejsce świadczenie usług, a w przypadku usług nabywanych transgranicznie podatnicy w większym niż dziś zakresie rozliczą je w deklaracji jako import usług. Obowiązek rozliczania usług nabywanych przez podatników oraz osób prawnych niebędących podatnikami, zidentyfikowanych dla potrzeb VAT w innym niż państwo siedziby usługodawcy państwie członkowskim, będzie po zmianach spoczywać, co do zasady, na usługobiorcy. Na kontrolę prawidłowości rozliczania przez usługobiorców usług świadczonych w ramach Wspólnoty pozwoli obowiązek składania przez usługodawców informacji podsumowujących. Niestety będzie to dodatkowe obciążenie administracyjne dla podatników VAT.

– Zgodnie z projektowanym art. 28b znowelizowanej ustawy o VAT miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatników działających w takim charakterze będzie miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę wykonywanej działalności gospodarczej (z pewnymi wyjątkami).

– Obecnie generalna zasada określająca miejsce świadczenia usług stanowi, że miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie usługodawca ma swoją siedzibę.

– Takie uregulowanie zdaniem autorów projektu może prowadzić ze względu na różnice w wysokości stawek VAT w poszczególnych państwach członkowskich do zakłócenia zasad konkurencji, w sytuacji gdy usługobiorca ma możliwość wyboru usługodawcy z różnych państw członkowskich, a wysokość opodatkowania w tych państwach znacząco się różni. Zmiana miejsca świadczenia usług w odniesieniu do transakcji pomiędzy podatnikami VAT ma na celu zapewnienie opodatkowania wszystkich usług, również tych świadczonych na odległość, w miejscu ich konsumpcji.

– Tak to prawda. Te rozwiązania mają usprawnić system wymiany informacji o transakcjach wewnątrzwspólnotowych pomiędzy państwami członkowskimi. Jak twierdzi MF, powinno się to przyczynić do zwalczania przypadków uchylania się od opodatkowania w zakresie VAT.

– Nadal z możliwości składania informacji za okresy kwartalne (w terminie do 15. dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy) będą mogli korzystać podatnicy, u których wartość wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów oraz dostaw w transakcjach uproszczonych, bez podatku od wartości dodanej (w Polsce – VAT), nie przekroczyła w danym kwartale ani w żadnym z czterech poprzednich kwartałów kwoty 50 tys. euro (po przeliczeniu zgodnie z przepisami dyrektywy – 250 tys. zł).

Dodatkowo projekt rozszerza także obowiązek składania informacji podsumowujących w stosunku do usług.

– Uproszczenia w sprawie zwrotu VAT będą polegały m.in. na składaniu wniosku o zwrot podatku zapłaconego w innym państwie członkowskim w urzędzie skarbowym państwa, na terytorium którego podatnik ma siedzibę, co oznacza, że polscy podatnicy będą składali w polskich urzędach wniosek o zwrot podatku zapłaconego w cenie towarów i usług nabywanych w innych państwach UE, np. w cenie paliwa. Ponadto wnioski będą mogły być przekazywane drogą elektroniczną i generalnie nie będzie obowiązku składania oryginałów faktur będących podstawą wniosku o zwrot, co w praktyce było bardzo kłopotliwe, ponieważ oryginały dokumentów służą także innym celom niż rozliczenie VAT. Projekt zakłada także uregulowanie kwestii odsetek w przypadku niedokonania przez organ podatkowy zwrotu podatku podmiotom nieposiadających siedziby, miejsca zamieszkania albo stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju. Bardzo ważne będzie także skrócenie do czterech miesięcy okresu oczekiwania na zwrot podatku, co przy dziś występujących w tym zakresie dużych zróżnicowaniach na terytorium poszczególnych państw UE jest szczególnie istotne z punktu widzenia respektowania zasady neutralności VAT. Organ podatkowy będzie co prawda mógł przedłużyć termin tego zwrotu, ale tylko o kolejne cztery miesiące. Dziś w praktyce terminy zwrotu wynoszą od pół roku do dwóch lat.

– Generalnie zmiany wynikające z przedmiotowego projektu mają obowiązywać już od grudnia 2009 r., natomiast zmiany wprowadzone Dyrektywą 2008/8/WE w Dyrektywie 2006/112/WE co od miejsca świadczenia usług mają wejść w życie 1 stycznia 2010 r. i 1 stycznia 2011 r.