Usługi w budownictwie mieszkaniowym można opodatkować 7-proc. stawką VAT

Rozpatrując kwestię opodatkowania VAT usług budowlanych, analizę tego problemu rozpocząć należałoby od zastanowienia się, czym są te usługi budowlane. Zaznaczmy zatem, że roboty (usługi) budowlane są usługami sklasyfikowanymi według Polskiej Klasyfikacji Działalności w Dziale 45 Budownictwo. Dział ten obejmuje następujące grupy:

● przygotowanie terenu pod budowę,

● wznoszenie kompletnych obiektów budowlanych lub ich części, inżynierię lądową i wodną,

● wykonywanie instalacji budowlanych,

● wykonywanie robót budowlanych wykończeniowych,

● wynajem sprzętu budowlanego i burzącego z obsługą operatorską.

W przypadku podatku od towarów i usług podstawą opodatkowania jest obrót. Przypomnijmy w tym miejscu, że pojęcie obrotu oznacza kwotę należną z tytułu sprzedaży pomniejszoną o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje natomiast całość świadczenia należnego od nabywcy. Warto zaznaczyć, że obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) dostarczanych towarów lub świadczonych usług. Przy rozliczaniu podatku od towarów i usług z tytułu usług budowlanych obowiązuje podstawowa stawka VAT, czyli 22 proc. Zaznaczmy jednak, że zgodnie z brzmieniem art. 41 ust. 12 i 12c ustawy o VAT, a także par. 6 rozporządzenia ministra finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług w niektórych sytuacjach podstawową stawkę podatku można obniżyć do 7 proc. I tak stawkę podatku w wysokości 7 proc. można stosować do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Stawkę obniżoną stosuje się również w odniesieniu do robót budowlano-montażowych oraz remontów i robót konserwacyjnych dotyczących obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych oraz lokali mieszkalnych w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w Dziale 12 oraz budynków instytucji ochrony zdrowia świadczących usługi zakwaterowania z opieką lekarską i pielęgniarską, zwłaszcza dla ludzi starszych i niepełnosprawnych.

Z powyższego wynika zatem, że w odniesieniu do robót budowlano-montażowych oraz remontów i robót konserwacyjnych związanych z budownictwem mieszkaniowym można stosować obniżoną stawkę VAT w wysokości 7 proc. Dodajmy, że przez roboty związane z budownictwem mieszkaniowym rozumie się roboty budowlane dotyczące inwestycji w zakresie budownictwa mieszkaniowego i infrastruktury towarzyszącej oraz remontów obiektów budownictwa mieszkaniowego. Obiektami budownictwa mieszkaniowego będą natomiast budowle mieszkalne rodzinne stałego zamieszkania, sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych według grup: 111 - budynki mieszkalne jednorodzinne, 112 - budynki o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe, 113 - budynki zbiorowego zamieszkania - wyłącznie budynki kościołów i innych związków wyznaniowych, klasztory, domy zakonne, plebanie, kurie i rezydencje biskupie oraz rezydencje Prezydenta RP. Biorąc pod uwagę powyższe, trzeba zatem stwierdzić, że w świetle powyższych unormowań prawnych znaczenie dla zastosowania obniżonej 7-proc. stawki podatku od towarów i usług ma nie tylko rodzaj wykonywanych prac, ale także zaklasyfikowanie obiektu budowlanego, w którym wykonywane są prace, do obiektów budownictwa mieszkaniowego. Podstawową okolicznością przesądzającą o wysokości stosowanej stawki VAT jest więc klasyfikacja obiektu budowlanego, którego dane roboty dotyczą. Niezależnie zatem od tego, czy roboty wykonywane są bezpośrednio przez firmę podpisującą umowę z inwestorem, czy też przez podwykonawcę, stawka pozostaje ta sama, tj. w przypadku robót wykonywanych w obiektach budownictwa mieszkaniowego - 7 proc. Stawka ta powinna być wykazana zarówno w fakturach wystawianych przez podwykonawcę dla firmy zlecającej wykonanie robót, jak i w fakturze wystawianej przez zleceniodawcę dla inwestora.

Usługi budowlane są usługami, które dla potrzeb podatku od towarów i usług rozliczać należy przy zastosowaniu regulacji prawnych określających tzw. szczególny moment powstania obowiązku podatkowego. Zaznaczmy zatem, że w odniesieniu do usług budowlanych lub usług budowlano-montażowych, zgodnie z treścią art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. d) ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty. Nie może to jednak nastąpić później niż 30 dnia od dnia wykonania usługi. Warto pamiętać, że określona powyższa zasada będzie miała także zastosowanie w przypadku usług budowlanych przyjmowanych częściowo, których odbiór dokonywany jest etapami. Trzeba bowiem pamiętać, że przy wykonywaniu robót budowlanych lub budowlano-montażowych otrzymanie części zapłaty (ceny) powoduje powstanie obowiązku podatkowego właśnie w tej części.

Jak zaznaczyliśmy wyżej, dla zastosowania przepisów pozwalających przyjąć obniżoną stawkę VAT konieczne jest rozpoznanie, czy roboty budowlane są wykonywane w ramach przedsięwzięć i zadań budownictwa mieszkaniowego. Obowiązek określenia i zakwalifikowania usług budowlanych spoczywa na inwestorze. Kwalifikacji tej dokonuje się na podstawie dokumentacji projektowej oraz kosztorysowej. Na tej podstawie można stwierdzić, czy istnieje związek realizowanej inwestycji z budownictwem mieszkaniowym. Jeśli związku takiego wykazać się nie da, usługę będzie trzeba opodatkować stawką podstawową w wysokości 22 proc.

Niezależnie od tego, czy roboty wykonywane są bezpośrednio przez firmę podpisującą umowę z inwestorem, czy też przez podwykonawcę, stawka pozostaje ta sama, tj. w przypadku robót wykonywanych w obiektach budownictwa mieszkaniowego - 7 proc.

Tak, sprzedając dźwig osobowy z instalacją i montażem w budynku mieszkalnym, firma usługowa ma prawo do zastosowania 7-proc. stawki VAT. Fakt, że jest to winda dla niepełnosprawnych, pozostaje bez znaczenia. O stawce podatku decyduje miejsce, w którym jest on montowany, określane na podstawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych. Jeśli jest to obiekt zaliczony do budownictwa mieszkaniowego, stawka podatku od towarów i usług może zostać obniżona.

Krzysztof Koślicki

krzysztof.koslicki@infor.pl

Art. 41 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Par. 6 rozporządzenia ministra finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 212, poz. 1336).