Skutki pomyłki stawki VAT można naprawić, korygując wcześniej wystawioną fakturę

Podatnicy są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy.

Obowiązek dokumentowania świadczonych usług lub dostawy towarów nakładają na przedsiębiorcę przepisy ustawy o VAT. Obowiązek ten dotyczy odpowiednio dostawy towarów lub świadczenia usług, dokonywanych przez podatników zarejestrowanych jako podatnicy VAT czynni lub zwolnieni, jeżeli miejscem opodatkowania tych czynności jest terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju lub terytorium państwa trzeciego i dla tych czynności podatnicy ci nie są zidentyfikowani dla podatku od wartości dodanej lub - w przypadku terytorium państwa trzeciego - podatku o podobnym charakterze.

Trzeba też pamiętać, że podatnicy VAT nie mają obowiązku wystawiania faktur osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej. Jednak na żądanie tych osób podatnicy są obowiązani do wystawienia faktury. W przypadku sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy nowych środków transportu transakcje muszą być potwierdzone fakturami.

Dodatkowo w wypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, oraz importu usług wystawiane są faktury wewnętrzne. Za dany okres rozliczeniowy podatnik może wystawić jedną fakturę dokumentującą te czynności dokonane w tym okresie. Faktury wewnętrzne są wystawiane także dla udokumentowania zwróconych kwot dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze.

Pomyłki w fakturach VAT mogą poprawić zarówno wystawcy faktur, jak i odbiorcy (ci jednak tylko poprzez wystawienie noty korygującej w przypadkach mniejszej wagi). Sprzedawca powinien sporządzić fakturę korygującą, jeśli stwierdzi pomyłkę w cenie towaru lub usługi, stawce podatku lub kwocie podatku lub w jakiejkolwiek innej pozycji faktury.

Jedyną formą odzyskania podatku z zapłaconej faktury VAT jest dokonanie korekty przez sprzedawcę. Na taką formę odzyskania VAT nienależnie wykazanego na fakturze, z uwagi na zawyżenie stawki podatku, wskazuje też orzecznictwo ETS, np. wyrok w sprawie C-454/98.

W przypadku gdy podstawa opodatkowania ulega zmniejszeniu w stosunku do podstawy określonej w wystawionej fakturze, obniżenia podstawy opodatkowania podatnik dokonuje pod warunkiem posiadania przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy, w którym nabywca towaru lub usługi otrzymał korektę faktury, potwierdzenia otrzymania korekty faktury przez nabywcę towaru lub usługi, dla którego wystawiono fakturę. Uzyskanie potwierdzenia otrzymania przez nabywcę towaru lub usługi korekty faktury po terminie złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy uprawnia podatnika do uwzględnienia korekty faktury za okres rozliczeniowy, w którym potwierdzenie to uzyskano.

Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku stwierdzenia pomyłki w kwocie podatku na fakturze i wystawienia korekty faktury do faktury, w której wykazano kwotę podatku wyższą niż należna.

Jednak warunek ten, tzn. uzyskanie potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę, który jest zawarty w przepisach ustawy o VAT, jest kwestionowany przez ekspertów podatkowych jako niezgodny z przepisami unijnej dyrektywy VAT. Oznacza to, że podatnikom, którzy nie uzyskali takiego potwierdzenia, a chcą obniżyć podatek należny, pozostaje złożenie skargi do sądu administracyjnego. WSA w Warszawie w wyroku z 30 września 2009 r. (sygn. akt III SA/Wa 742/2009) stwierdził, że art. 29 ust. 4a ustawy o VAT, uzależniający prawo do odliczenia VAT od otrzymania potwierdzenia odbioru faktury korygującej, jest niezgodny z przepisami Dyrektywy 2006/112/WE.

Kupujący, który otrzymał fakturę VAT z błędnie określoną stawką podatku, np. kontrahent błędnie zastosował stawkę VAT i zamiast 7 proc. naliczył 22 proc., nie ma możliwości jej skorygowania. Fakturę korygującą w stosunku do zmiany stawki VAT wystawia tylko i wyłącznie sprzedawca. Trzeba pamiętać, że kupujący nie może też skorygować błędnie zastosowanej stawki podatku notą korygującą. Nota korygująca nie może modyfikować niektórych danych zawartych na fakturze, w tym stawki podatku.

Warto też zaznaczyć, że w przypadku podania błędnej stawki nie istnieje zakaz odliczania podatku naliczonego przez nabywcę określony w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT. Przepis ten nie pozwala na obniżenie podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku tylko w stosunku do transakcji udokumentowanej fakturą, która nie podlega opodatkowaniu lub jest zwolniona od podatku (zob. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 17 września 2008 r., nr ITPP2/443-575/08/EŁ).

Zakaz ten nie dotyczy przypadków, gdy sprzedawca zastosował błędną stawkę, a sama czynność jest opodatkowana VAT, i gdy nie korzysta ze zwolnienia. Kupujący ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury VAT z zastosowaną błędną, wyższą niż należna, stawką.

W przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Przepis ten stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy podatnik wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku wyższą od kwoty podatku należnego.

Przedsiębiorca wystawił i wysłała do kontrahenta kilka faktur z błędnymi stawkami VAT. Czy może wystawić jedną fakturę korygującą? Ustawa o VAT, oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie posługują się pojęciem zbiorczej faktury korygującej oraz nie określają zasad stosowania tych faktur. Jednocześnie ustawodawca nie zakazał wprost wystawiania zbiorczych faktur korygujących. Oznacza to, że dopuszczalne jest takie poprawianie błędów we wcześniej wystawionych fakturach VAT. Zbiorcza korekta musi jednak zawierać wszystkie dane określone w rozporządzeniu wykonawczym jako niezbędne elementy faktur dla każdej korygowanej faktury. Tutaj znaczenie ma też to, czy korekta ma wpływ na wysokość bieżącego zobowiązania podatkowego, czy zostaje wystawiona w celu usunięcia błędów, które miały wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego za poprzednie miesiące. W tym drugim przypadku należy wystawić odrębne faktury korygujące dotyczące transakcji z poszczególnych miesięcy.

Kto wbrew obowiązkowi nie wystawia faktury lub rachunku za wykonanie świadczenia, wystawia je w sposób wadliwy albo odmawia ich wydania, podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych. Kto fakturę lub rachunek wystawia w sposób nierzetelny albo takim dokumentem się posługuje, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych. W wypadkach mniejszej wagi sprawca podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Bogdan Świąder

bogdan.swiader@infor.pl

Art. 29 ust. 4a, art. 88 ust. 3a pkt 2, art. 106 ust. 1 - 7, art. 108 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

Par. 5, par. 14 rozporządzenia ministra finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 212, poz. 1337 z późn. zm.).