Kłopoty z rozliczeniem VAT premii pieniężnych

W związku z wypłacaniem przez dostawców premii pieniężnych, pojawiły się na gruncie prawa podatkowego wątpliwości, w szczególności w odniesieniu do ich traktowania pod kątem opodatkowania VAT.

Na przestrzeni ostatnich kilku lat w praktyce organów podatkowych i sądów administracyjnych wykształciły się zasadniczo trzy sposoby traktowania i dokumentowania dla celów VAT wypłat premii pieniężnych. Zastosowanie konkretnego sposobu zależy w dużej mierze od ustaleń i zapisów umów zawartych w konkretnych przypadkach pomiędzy kontrahentami a dostawcami.

Gdy wypłaconą premię można powiązać z konkretną dostawą, zdaniem organów skarbowych i zgodnie z wydaną przez ministra finansów pod koniec 2004 roku i nadal obowiązującą ogólną interpretacją, premia taka powinna być traktowana jak rabat. W ocenie organów podatkowych nawet jeśli premia została wypłacona po dokonaniu zapłaty za towar lub usługę, zmniejsza ona bezpośrednio wartość konkretnych dostaw. W konsekwencji, z tytułu udzielenia rabatu obniżającego wartość (cenę) konkretnej dostawy, dostawca zobowiązany jest do wystawienia faktury korygującej w odniesieniu do faktury dokumentującej nabycie towarów (usług), których rabat dotyczy.

W niektórych przypadkach, kiedy premii nie można przypisać do konkretnych dostaw, organy podatkowe stoją na stanowisku, że premia taka jest w istocie zapłatą za świadczoną przez nabywcę na rzecz dostawcy usługę. Usługa taka może polegać na promowaniu towarów bądź usług dostawcy, w tym np. na właściwym eksponowaniu towarów w punkcie sprzedaży, ale także na powstrzymywaniu się od konkretnych czynności, np. od nabywania towarów (usług) u innych dostawców. Na gruncie dotychczasowego dorobku orzecznictwa wydaje jednak się, że świadczenie usług przez kontrahenta na rzecz dostawcy nie może być dorozumiane, tj. musi wynikać z umowy pomiędzy dostawcą a odbiorcą. Kontrahent musi zatem być wyraźnie zobowiązany do świadczenia konkretnych usług na podstawie umowy zawartej z dostawcą.

Może również zdarzyć się sytuacja, w której wypłacanych premii pieniężnych nie można powiązać z żadnymi konkretnymi dostawami. W przypadku, gdy z ustaleń pomiędzy dostawcą a odbiorcą nie wynika również, że premia jest zapłatą za konkretną usługę świadczoną przez odbiorcę, nie wydaje się zasadne dorozumiane traktowanie wypłaty premii jako zapłaty za usługę. Dodatkowo, w orzecznictwie podnosi się, że nie można uznać za usługę np. uzyskania określonego poziomu (wysokości) obrotów, ponieważ prowadziłoby to do uznania, że to samo zdarzenie, tj. dostarczenie przez dostawcę towarów bądź usług kontrahentowi jest traktowane jednocześnie jako dostawa (w momencie wystawienia przez dostawcę pierwotnej faktury dokumentującej sprzedaż) i świadczenia usług (w momencie wystawienia przez nabywcę faktury dokumentującej wykonanie usługi).

Traktowanie premii pieniężnej z punktu widzenia VAT zależy w szczególności od czynności, które w zamian za wypłatę premii musi dokonać jej nabywca. Należałoby jednak uznać, że pojęcie premii niepodlegających VAT jest zjawiskiem rzadkim, nawet w przypadku braku wykonywania jakichkolwiek usług przez nabywcę premii, jej wypłata prowadzi do zmniejszenia wynagrodzenia dostawcy (wypłacającego premię), a w konsekwencji do udzielenia rabatu.

@RY1@i02/2010/089/i02.2010.089.086.002a.001.jpg@RY2@

Paweł Jabłonowski, szef Departamentu Podatkowego Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

(EM)