Utrata zwolnienia, odzyskanie odliczenia

Coraz liczniejsze są wyroki, w których sądy administracyjne, bardzo słusznie zresztą, potwierdzają brak konieczności korekty podatku naliczonego w przypadku aportu składników majątkowych.

Do niedawna wniesienie aportem majątku do innej spółki było zwolnione z opodatkowania i to wbrew przepisom prawa unijnego. Zastosowanie zwolnienia w normalnych warunkach, jeżeli przedmiotem dostawy są środki trwałe lub nieruchomości, oznacza konieczność skorygowania wcześniej odliczonego podatku naliczonego, o ile dostawa miała miejsce, odpowiednio, w okresie 5 lub 10 lat. W przypadku aportu sytuacja nie była jednak standardowa ze względu na naruszenie przepisów unijnej dyrektywy określającej zasady funkcjonowania podatku od wartości dodanej. Ten argument stanowi dla sądu podstawową przesłankę uzasadniającą brak konieczności korekty podatku naliczonego. Co oznacza w praktyce, że zwolnienie z opodatkowania wprowadzone niezgodnie z prawem unijnym nie ma negatywnego wpływu na zakres prawa do odliczenia.

Aport nie jest jednak jedynym przypadkiem, w którym zmiana przepisów oznaczała utratę zwolnienia z opodatkowania. Nowelizacja ustawy o VAT obowiązująca od początku tego roku wprowadziła liczne zmiany w zakresie stosowania zwolnień z opodatkowania. Wydawane w ostatnim czasie interpretacje ministra finansów potwierdzają tę zmianę zasad opodatkowania. I tak minister uznał m.in., że od 1 stycznia 2011 r. zarówno usługi prowadzące do wydania zaświadczenia o stanie zdrowia, jak i określone operacje plastyczne, tj. takie, które mają na celu poprawę wyglądu i nie są związane z wcześniejszym urazem lub przebytą chorobą, są opodatkowane. Do końca zeszłego roku ze względu na przyjęty sposób definiowania zakresu zwolnienia (odwołanie do klasyfikacji statystycznych) wiele z tych usług korzystało ze zwolnienia. Jak się teraz okazuje, zwolnienie to wykraczało poza zakres dopuszczalnych zwolnień na gruncie prawa unijnego. Zmiana przepisów ustawy o VAT była konsekwencją zidentyfikowania tych niezgodności przez MF, a nie modyfikacją prawa unijnego, które w tym zakresie nie zmieniło się od bardzo dawna.

W odniesieniu do wskazanych usług można postawić te same tezy jak dla czynności aportu. Skoro zwolnienie zostało wprowadzone wbrew prawu unijnemu, to podatnik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji takiego stanu prawnego w zakresie prawa do odliczenia. Innymi słowy, jeżeli podatnicy nie odliczyli w przeszłości VAT, sądząc, że wykonywane przez nich usługi nie uprawniały do odliczenia podatku naliczonego, powinni teraz cofnąć się i skorygować niesłusznie nieodliczony podatek. Przy czym, co istotne, zwolnienie za okres do zmiany przepisów pozostaje w mocy - taka była przecież wola ustawodawcy, aby nie pobierać z tytułu tych czynności VAT.

Przykładów utraty zwolnienia z VAT w związku z wejściem w życie nowelizacji ustawy o VAT można by mnożyć. Niektóre usługi związane z opieką medyczną, niektóre usługi edukacyjne czy usługi finansowe. Ich opodatkowanie w pewnym zakresie oznacza przyznanie się przez ustawodawcę do błędu, a dla podatników okazję do odzyskania podatku naliczonego. Niech przykład aportów nie pozostaje jedynym, w którym sądy potwierdziły prawo podatnika do odliczenia w takiej sytuacji.

@RY1@i02/2011/161/i02.2011.161.086.002b.001.jpg@RY2@

Roman Namysłowski, dyrektor w Ernst & Young

em