Świadczący usługi międzynarodowego okazjonalnego przewozu osób mogą sami zdecydować o sposobie rozliczenia

Miejscem świadczenia usług transportu drogowego pasażerów jest miejsce, gdzie odbywa się transport, z uwzględnieniem pokonanych odległości (zob. art. 28f ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług; dalej: ustawa o VAT). Powoduje to, że w części, w jakiej usługi takie świadczone są na terytorium Polski, podlegają one opodatkowaniu polskim VAT według stawki 8 proc. (na podstawie art. 41 ust. 2 w zw. z poz. 154-157 załącznika nr 3 w zw. z art. 146a pkt 2 ustawy o VAT; do usług transportu drogowego osób nie ma zastosowania stawka 0 proc. przewidziana dla świadczenia usług transportu międzynarodowego; nie są to bowiem usługi transportu międzynarodowego - zob. art. 83 ust. 3 pkt 2 ustawy o VAT).

Usługi międzynarodowego okazjonalnego przewozu drogowego osób są często świadczone przez podatników zagranicznych. Dla nich rozliczanie polskiego VAT na zasadach ogólnych to często duża niedogodność, która prowadzi do zaniechania realizacji tego obowiązku. Dlatego ustawodawca zdecydował się określić szczególną procedurę w zakresie rejestracji i rozliczania podatku przez podmioty zagraniczne świadczące usługi międzynarodowego okazjonalnego przewozu drogowego osób. Procedura ta pozwala skorzystać z:

1) uproszczonej rejestracji w zakresie identyfikacji podatkowej dla celów VAT tych podatników oraz

2) uproszczonego rozliczania podatku w odniesieniu do świadczonych przez nich wskazanych wyżej usług.

Kto jest uprawniony

Wskazaną procedurę określają art. 134a-134c ustawy o VAT. Korzystać z niej mogą podatnicy spełniający łącznie cztery warunki. [ramka]

Ustawodawca nie sprecyzował niestety, co należy rozumieć przez okazjonalny przewóz osób. Wskazać w związku z tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 września 2007 r. (sygn. akt I OSK 1361/06) wyjaśnił, "że usługi okazjonalne są to usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym specjalnych usług regularnych, oraz które w szczególności charakteryzują się faktem przewożenia grupy pasażerów zebranej z inicjatywy klienta lub samego przewoźnika". W konsekwencji - jak słusznie wskazał dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 21 września 2011 r. (nr IPPP3/443-828/11-4/MPe) - przewozem okazjonalnym jest "każdy przewóz osób, który nie spełnia wymogów przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego ani przewozu wahadłowego. Cechą charakterystyczną przewozu regularnego jest jego publiczny charakter, a ponadto cykliczność, regularność (przewóz wykonywany jest w stałych, określonych odstępach czasu) oraz oznaczenie trasy przewozu (przewóz odbywa się po ustalonej trasie, zaś wsiadanie i wysiadanie pasażerów odbywa się na z góry wyznaczonych przystankach). Każdy inny rodzaj transportu, pozbawiony powyższych cech stanowi transport okazjonalny".

Formularz

Uprawnieni podatnicy chcący skorzystać z omawianej procedury (korzystanie z niej jest bowiem prawem, a nie obowiązkiem podatników) muszą złożyć zgłoszenie VAP-R informujące o zamiarze skorzystania ze szczególnej procedury rozliczania podatku wobec tych usług, o której mowa w art. 134a ust. 2-6 ustawy o VAT. Formularz interaktywny tego zgłoszenia dostępny jest pod adresem http://www.finanse.mf.gov.pl/documents/766655/2705305/vap-r.pdf.

Zgłoszenie VAP-R przesyłane jest do naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście drogą elektroniczną (zob. art. 134a ust. 2 i 3 ustawy o VAT). W celu wysłania wystarczy kliknąć przycisk Wyślij dane/Send data/legen Sie daten for na końcu formularza interaktywnego. Konsekwencją dokonania zgłoszenia VAP-R jest nadanie przez naczelnika urzędu skarbowego podatnikowi numeru identyfikacji na potrzeby wykonywanych przez niego usług na terytorium kraju (co zwalnia podatnika z obowiązku ewidencyjnego NIP - zob. art. 2 ust. 4 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników) i potwierdzenie jego zidentyfikowania jako "podatnika VAT - przewozy okazjonalne" (zob. art. 134a ust. 4 ustawy o VAT).

Podatnicy ci mają obowiązek zawiadamiania naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście o wszelkich zmianach danych objętych zgłoszeniem VAP-R poprzez aktualizację tego zgłoszenia. Termin zawiadamiania (termin aktualizacji zgłoszenia VAP-R) wynosi 7 dni, licząc od dnia, w którym nastąpiła zmiana (zob. art. 134a ust. 5 ustawy o VAT).

Deklaracje VAP-1

Podatnicy zidentyfikowani jako "podatnicy VAT - przewozy okazjonalne" muszą składać deklaracje podatkowe zawierające dane wymienione w art. 134b ust. 2 ustawy o VAT. Deklaracje te powinny być składane drogą elektroniczną do Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście.

Ustawodawca nie przewidział określenia przez ministra finansów obowiązującego podatników, o których mowa, wzoru deklaracji VAT (wskazał jedynie, jakie informacje powinna zawierać ta deklaracja - zob. art. 134b ust. 2 ustawy o VAT), a w konsekwencji teoretycznie deklaracja ta może być składana w dowolny sposób (także w formie zwykłego e-maila). W praktyce jednak uprawnieni podatnicy deklaracje VAP-1 składają na udostępnionych przez ministra finansów interaktywnych formularzach. Są one udostępnione pod adresem:

1) http://www.mf.gov.pl/documents/766655/5907787/VAP-1%281%29_v1-2E_01PL_HR.pdf - wersja polska,

2) http://www.mf.gov.pl/documents/766655/5907787/VAP-1%281%29_v1-2E_01EN_HR.pdf - wersja angielska.

3) http://www.mf.gov.pl/documents/766655/5907787/VAP-1%281%29_v1-2E_01DE_HR.pdf - wersja niemiecka,

Kwoty wykazywane w deklaracjach VAP-1 muszą być wyrażane w złotych polskich (zob. art. 134b ust. 3 ustawy o VAT). W przypadku gdy płatności z tytułu świadczenia usług międzynarodowego okazjonalnego przewozu drogowego osób odbywały się w innych walutach niż złoty polski, przeliczenia na złote podatnicy mogą dokonać zgodnie z przepisami celnymi stosowanymi na potrzeby określenia wartości celnej importowanych towarów (zob. art. 134b ust. 4 ustawy o VAT), a więc w oparciu o bieżące kursy średnie walut obcych w złotych, wyliczane i ogłaszane przez Narodowy Bank Polski (zob. par. 1 rozporządzenia ministra finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie kursu wymiany stosowanego w celu ustalania wartości celnej, Dz.U. nr 87, poz. 827).

Deklaracje VAP-1 składane są za okresy kwartalne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usług międzynarodowego okazjonalnego przewozu drogowego osób (zob. art. 134b ust. 1 ustawy o VAT; za kwartały, w których obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia z tych usług nie powstał, deklaracje nie muszą być składane). W terminie składania deklaracji VAP-1 wpłacany powinien być także podatek należny z tytułu świadczonych usług międzynarodowego okazjonalnego przewozu drogowego osób. Wpłat tych należy dokonywać na rachunek bankowy naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście (zob. art. 134b ust. 5 ustawy o VAT).

Ewidencja VAT

Podatnicy zidentyfikowani jako "podatnicy VAT - przewozy okazjonalne" obowiązani są prowadzić ewidencję (w postaci elektronicznej). Zasady jej prowadzenia określa art. 134c ustawy o VAT. Ewidencja prowadzona przez takie podmioty powinna zawierać dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokości kwoty podatku należnego oraz inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji. Ewidencja ta powinna być przez tych podatników:

1) udostępniana drogą elektroniczną na każde żądanie naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście,

2) przechowywana przez okres 5 lat od zakończenia roku, w którym dokonano świadczenia usług podlegających opodatkowaniu w Polsce międzynarodowego okazjonalnego przewozu drogowego osób.

Wygaśnięcie identyfikacji

W trzech przypadkach Drugi Urząd Skarbowy Warszawa-Śródmieście zawiadamia podatnika o wygaśnięciu jego identyfikacji "podatnik VAT - przewozy okazjonalne". Dzieje się tak, jeżeli podatnik:

1) zawiadomi naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście o zaprzestaniu wykonywania usług międzynarodowego przewozu drogowego polegających na okazjonalnym przewozie osób autobusami zarejestrowanymi na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju,

2) nie zawiadamiając naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście o zaprzestaniu albo zawieszeniu wykonywania powyższych usług, nie składa deklaracji VAP-1 przez kolejne cztery kwartały,

3) przestaje spełniać warunki niezbędne do korzystania z omawianej szczególnej procedury (np. rejestruje się jako podatnik VAT czynny i korzysta z możliwości odliczenia podatku naliczonego, otrzymania zwrotu podatku lub zwrotu różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o VAT).

Warunki konieczne

Podatnicy świadczący usługi międzynarodowego okazjonalnego przewozu drogowego osób mogą stosować procedurę szczególną, jeśli:

1) mają siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z którego świadczą te usługi, a w przypadku braku takiej siedziby lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej mają stałe miejsce zamieszkania albo zwykłe miejsce pobytu na terytorium innego niż terytorium kraju państwa członkowskiego;

2) na terytorium Polski świadczą wyłącznie usługi międzynarodowego przewozu drogowego (nie wykonują na terytorium Polski innych czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług) polegające na okazjonalnym przewozie osób;

3) świadczone usługi wykonywane są autobusami zarejestrowanymi na terytorium innego niż terytorium kraju państwa członkowskiego,

4) nie korzystają z możliwości odliczenia podatku naliczonego, otrzymania zwrotu podatku lub zwrotu różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o VAT.

Jerzy Tramski

 dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 28f ust. 1, art. 41 ust. 2 w zw. z poz. 154-157 załącznika nr 3, art. 83 ust. 3 pkt 2, art. 134a-134c oraz art. 146a pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.). Ustawa z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1314 ze zm.).

/ 1 września 2014 /

/ 8 września 2014 /

/ 6 października 2014 /

/ 13 października 2014 /