Jak rozliczyć otrzymaną pożyczkę

Pożyczki wypłacane z pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych podlegają zwolnieniu od podatku od czynności cywilnoprawnych. Jak stanowi bowiem art. 9 pkt 10 lit. e) ustawy o PCC, zwalnia się z podatku pożyczki udzielane z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Pracownik nie zapłaci więc podatku od pożyczki z zakładu pracy.

Art. 9 pkt 10 lit. e) ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649)

Brat czytelnika jako pożyczkobiorca będzie opodatkowany podatkiem od czynności cywilnoprawnych, ponieważ nie spełnił warunków do zwolnienia z podatku.

Wyjaśnijmy, że zgodnie z art. 720 par. 1 kodeksu cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.) przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Z kolei warunki zwolnienia dla członków najbliższej rodziny z podatku od czynności cywilnoprawnych zostały określone w art. 9 pkt 10 lit. b) ustawy o PCC. Dotyczy to pożyczek przekraczających kwotę 9637 zł. Zwolnienie przysługuje, pod warunkiem że podatnik (pożyczkobiorca) złoży deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 14 dni od daty dokonania czynności oraz udokumentuje otrzymanie pieniędzy na rachunek bankowy albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Oznacza to, że pieniądze muszą zostać przekazane przelewem lub przekazem pocztowym. Spełnione muszą być również pozostałe warunki. Dopiero po ich spełnieniu brat będzie mógł skorzystać ze zwolnienia podatkowego.

Art. 9 pkt 10 lit. b) ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649)

W opisanej sytuacji między pożyczkodawcą i pożyczkobiorcą nie ma pokrewieństwa ani powinowactwa. A zatem zastosowanie znajdą przepisy ustawy dotyczące opodatkowania pożyczek. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o PCC podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają umowy pożyczki pieniędzy. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności, czyli z chwilą przekazania pieniędzy pożyczkobiorcy. Podstawą opodatkowania będzie kwota pożyczki, co oznacza, że od tej kwoty trzeba będzie obliczyć podatek. Stawka podatku od umowy pożyczki, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o PCC, wynosi 2 proc. Oznacza to, że kolega (pożyczkobiorca) będzie musiał odprowadzić podatek w wysokości 200 zł. Co więcej, będzie musiał również złożyć deklarację na podatek od czynności cywilnoprawnych.

Art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b), art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649)

Pasierbica jest osobą zaliczoną do grona najbliższej rodziny w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn. Krąg osób z art. 4a tej ustawy może skorzystać ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn oraz od podatku od czynności cywilnoprawnych. W przypadku pożyczki chodzi o zwolnienie z PCC. Warunki zwolnienia określa art. 9 pkt 10 lit. b) ustawy o PCC. Zgodnie z tym przepisem zwolnione od podatku są pożyczki udzielane w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami, o których mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768), w wysokości przekraczającej kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (czyli 9637 zł) pod warunkiem: złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności oraz udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Ojczym spełnił dwa warunki, czyli przelał pieniądze na rachunek bankowy osobie zaliczanej do grona najbliższej rodziny. Pasierbica, aby skorzystać ze zwolnienia z PCC, musi jednak złożyć deklarację na formularzu PCC-3 w terminie 14 dni od przekazania pieniędzy na jej konto.

Art. 9 pkt 10 lit. b) ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649)

Z pytania czytelniczki nie wynika, jaka będzie suma pożyczki. Jeśli jest wyższa niż 9637 zł, to podatniczka będzie musiała spełnić warunki określone w ustawie o PCC, a więc również złożyć deklarację na formularzu PCC-3. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o PCC organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach podatku od czynności cywilnoprawnych, których przedmiotem są rzeczy znajdujące się na terytorium Polski lub prawa majątkowe wykonywane w kraju, jest od przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych oraz od pozostałych umów naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub adres siedziby podatnika. Obowiązek podatkowy w przypadku umowy pożyczki ciąży na pożyczkobiorcy, co oznacza, że to on musi albo zapłacić podatek, albo spełnić warunki do zwolnienia. A zatem to córka, jako pożyczkobiorca, powinna złożyć deklarację PCC-3 do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla jej miejsca zamieszkania.

Art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649)

Z przepisów wynika, że ze zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych może skorzystać osoba z najbliższej rodziny, pożyczkobiorca, który złoży deklarację w terminie 14 dni od daty dokonania czynności oraz udokumentuje otrzymanie pieniędzy na rachunek bankowy albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Oznacza to, że poza deklaracją należy zanieść do urzędu również dokument potwierdzający otrzymanie pieniędzy na rachunek bankowy, rachunek w SKOK lub przekazem pocztowym. W praktyce jednak warto od razu dołączyć również kopię dowodu osobistego pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy. Organ podatkowy dzięki tym dokumentom będzie mógł sprawdzić stopień pokrewieństwa między osobami.

Art. 9 pkt 10 lit. b ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649)

Pożyczki udzielane spółce kapitałowej przez wspólnika są zwolnione z podatku od czynności cywilnoprawnych. Zwolnienie takie przewiduje art. 9 pkt 10 lit. i) ustawy o PCC, który stanowi, że zwalnia się od podatku pożyczki udzielane przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest zaliczana do spółek kapitałowych. W konsekwencji spółka nie zapłaci podatku od pożyczki udzielonej przez wspólnika.

Art. 9 pkt 10 lit. i) ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649).

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl