Jakie skutki podatkowe wiążą się z zaciągnięciem pożyczki

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają czynności cywilnoprawne, w tym umowy pożyczki, jeżeli ich przedmiotem są:

● rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

● rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynność cywilnoprawna została dokonana w Polsce.

Oznacza to, że konkretna umowa pożyczki podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych, jeżeli w chwili zawarcia umowy jej przedmiot, tj. pieniądze znajdują się w Polsce. Wówczas nie ma znaczenia, gdzie umowa zostaje zawarta i gdzie mają miejsce zamieszkania (siedzibę) strony umowy.

Jeśli umowa pożyczki została zawarta poza granicami Polski (Wielka Brytania) i środki pieniężne będące jej przedmiotem w chwili jej zawarcia również znajdowały się poza granicami kraju, to pożyczka ta nie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Art. 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

Podatek od czynności cywilnoprawnych trzeba zapłacić od umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku (np. cement).

Warto też wiedzieć, że przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Umowa pożyczki, której wartość przenosi 500 zł, powinna być zawarta na piśmie. W naszym przypadku podatniczki powinny więc spisać umowę pożyczki i rozliczyć ją przed urzędem skarbowym.

Art. 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

Wolne od podatku od czynności cywilnoprawnych są m.in. pożyczki udzielane w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami, zaliczonymi do tzw. zerowej grupy podatkowej (znajdują się w niej: małżonkowie, zstępni, wstępni, pasierbowie, rodzeństwo, ojczym i macocha) w wysokości przekraczającej 9637 zł, pod warunkiem:

● złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności,

● udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Art. 9 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

Przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych przewidują, że wolne od podatku są pożyczki udzielone:

● na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej (znajdują się w niej małżonkowie, zstępni, wstępni, pasierbowie, zięciowie, synowe, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie) do wysokości kwoty niepodlegającej opodatkowaniu - czyli 9637 zł,

● na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż osoby zaliczone do zerowej lub I grupy podatkowej, do łącznej wysokości nieprzekraczającej 5 tys. zł od jednego podmiotu i 25 tys. zł od wielu podmiotów - w okresach 3 kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od 1 stycznia 2009 r.

Jeśli trzy koleżanki spełnią te warunki, nie zapłacą podatku od udzielanych sobie pożyczek.

Art. 9 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

Podatnicy są zobowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC-3), oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy powstaje w momencie dokonania czynności cywilnoprawnej, czyli w naszym przypadku zawarcia umowy pożyczki.

Konieczność zapłaty podatku nie wystąpi, gdy umowa pożyczki była zawarta u notariusza. Wtedy obowiązków rozliczeniowych dokona za nas notariusz jako płatnik. Notariusze są bowiem płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego. Co więcej, płatnicy zobowiązani są uzależnić dokonanie czynności cywilnoprawnej od uprzedniego zapłacenia podatku.

Art. 10 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

Podatnicy nie muszą płacić podatku od czynności cywilnoprawnych od pożyczek udzielonych im z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.

Zatem nasza podatniczka od otrzymanej pożyczki z funduszu zapomogowego firmy nie będzie musiała zapłacić PCC.

Art. 9 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

Nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:

● opodatkowana podatkiem od towarów i usług,

● zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkiem: umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach; umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie decyduje okoliczność, że strony umowy posiadają status podatnika VAT, lecz wyłącznie fakt, że przynajmniej jedna ze stron, z tytułu dokonania tej konkretnej czynności, jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub jest z tego podatku zwolniona.

W konsekwencji, jeśli umowa pożyczki została objęta zakresem ustawy o podatku od towarów i usług, ta czynność korzystała z wyłączenia z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Wyłączenie umowy pożyczki powoduje, że podatnik nie jest zobowiązany do składania deklaracji PCC.

Art. 2 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

Ewa Konderak

gp@infor.pl