Mniej obowiązków w obrocie wyrobami węglowymi

@RY1@i02/2013/179/i02.2013.179.071000900.803.jpg@RY2@

Sejm 12 lipca 2013 r. uchwalił ustawę o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, która w nowy sposób określa zasady opodatkowania akcyzą wyrobów węglowych. Nowelizacja wchodzi w życie 20 września 2013 r., a głównym powodem jej wprowadzenia był zamysł zmniejszenia obowiązków spoczywających na przedsiębiorcach.

Zmiana definicji

Omawiana ustawa na nowo określa pojęcie pośredniczącego podmiotu węglowego (dalej: PPW). W stanie prawnym obowiązującym do 19 września 2013 r. PPW to podmiot mający siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium kraju, dokonujący sprzedaży, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego, importu lub eksportu wyrobów węglowych, podlegających zwolnieniu od akcyzy.

Z kolei od 20 września 2013 r. za PPW uznawać należy podmiot mający siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium kraju:

a) dokonujący sprzedaży, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego, importu lub eksportu wyrobów węglowych, lub

b) używający wyrobów węglowych do celów objętych zwolnieniem od akcyzy i do celów nieobjętych zwolnieniem od akcyzy, lub

c) używający wyrobów węglowych do celów objętych zwolnieniem od akcyzy i do celów niepodlegających opodatkowaniu akcyzą

- który pisemnie powiadomił właściwego naczelnika urzędu celnego o tej działalności.

Zatem po wejściu w życie zmian status PPW będzie mógł uzyskać nie tylko podmiot dokonujący sprzedaży, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego, importu lub eksportu wyrobów węglowych, ale też podmiot używający wyrobów węglowych do celów objętych zwolnieniem od akcyzy i do celów nieobjętych zwolnieniem od akcyzy lub używający wyrobów węglowych do celów objętych zwolnieniem od akcyzy i do celów niepodlegających opodatkowaniu akcyzą. [przykład 1]

Nowe pojęcie

Nowelizacja poza zmianą definicji PPW wprowadza także całkowicie nowe pojęcie w postaci finalnego nabywcy węglowego (dalej: FNW). Za FNW będzie uznawany podmiot, który:

a) nabywa na terytorium kraju, importuje lub nabywa wewnątrzwspólnotowo wyroby węglowe, lub

b) posiada uzyskane w sposób inny niż w drodze nabycia wyroby węglowe

- niebędący pośredniczącym podmiotem węglowym.

Po wejściu w życie zmian podmioty zajmujące się zakupem lub sprzedażą wyrobów węglowych będą mogły zostać zakwalifikowane jako PPW albo jako FNW. Przypomnieć trzeba, że kluczową przesłanką dla uzyskania statusu PPW jest złożenie odpowiedniego powiadomienia do właściwego naczelnika urzędu celnego o zamiarze prowadzenia działalności jako PPW. Jeśli dany podmiot nie złożył takiego powiadomienia, a jednocześnie posiada lub nabywa wyroby węglowe, to po wejściu w życie zmian zostanie on uznany za FNW.

Jako finalny nabywca węglowy kwalifikowane będą więc te podmioty, które do tej pory występowały jako podmioty zużywające wyroby węglowe na cele objęte zwolnieniem lub na cele nieobjęte zwolnieniem, które nie złożyły powiadomienia o zamiarze prowadzenia działalności gospodarczej jako PPW. [przykład 2]

Zdarzenia nieopodatkowane...

Analiza nowego zakresu czynności opodatkowanych akcyzą wyrobów węglowych prowadzi do wniosku, że nie będą nią opodatkowane transakcje dotyczące wyrobów węglowych dokonywane pomiędzy PPW. [przykład 3]

...i podlegające opodatkowaniu

Za zdarzenie opodatkowane akcyzą uznawana będzie zaś sprzedaż wyrobów węglowych dokonywana między PPW a FNW. O tym, czy konieczne będzie rozliczenie akcyzy od tej transakcji, zadecyduje to, czy spełniono warunki zwolnienia. Jeżeli na gruncie nowych przepisów PPW sprzeda wyroby węglowe do FNW zużywającego je na cele objęte zwolnieniem oraz zostaną spełnione formalne warunki zwolnienia, to nie będzie konieczne uiszczenie akcyzy od tej transakcji. [przykład 4]

Jeżeli jednak PPW dokona sprzedaży wyrobów węglowych do FNW nieuprawnionego do korzystania ze zwolnienia, to sprzedawca rozliczyć powinien należny podatek akcyzowy. [przykład 5]

Opodatkowany akcyzą będzie również import wyrobów węglowych dokonywany przez FNW oraz nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów węglowych dokonywane przez FNW. Oczywiście, jeżeli FNW przeprowadzający te transakcje zachowa warunki zwolnienia, to nie będzie konieczne rozliczenie akcyzy.

Warto zwrócić uwagę, że na gruncie nowych przepisów czynnością opodatkowaną akcyzą będzie użycie wyrobów węglowych przez PPW. Pamiętać jednak należy, że PPW nie zapłaci podatku, jeżeli użycie wyrobów węglowych nastąpi na cele objęte zwolnieniem i zostaną zachowane wszystkie formalne warunki zwolnienia od akcyzy.

Ustawodawca zdecydował się także uznać za opodatkowane akcyzą użycie wyrobów węglowych przez FNW w pewnych szczególnych sytuacjach, w których doszło do nieprawidłowości. Otóż czynnością opodatkowaną akcyzą będzie użycie wyrobów węglowych przez FNW:

a) nabytych w ramach zwolnienia, do celów innych niż zwolnione, przy czym za takie użycie uznaje się również naruszenie warunków zwolnienia, a także sprzedaż, eksport lub dostawę wewnątrzwspólnotową wyrobów węglowych przez FNW zamiast użycia ich do celów objętych zwolnieniem,

b) uzyskanych w sposób inny niż w drodze nabycia,

c) jeżeli nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży wyrobów węglowych FNW, a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony w należnej wysokości.

Czynnością opodatkowaną akcyzą będzie również użycie lub sprzedaż wyrobów węglowych uzyskanych w drodze czynu zabronionego pod groźbą kary. [przykład 6]

Powstanie ubytków

Za czynność opodatkowaną akcyzą traktowane będzie również powstanie ubytków wyrobów węglowych. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na wprowadzoną mocą ustawy z 12 lipca 2013 r. nową definicję ubytków wyrobów węglowych. Zgodnie ze zmienionymi przepisami za ubytki w przypadku wyrobów węglowych uznawane będą straty wyrobów węglowych powstałe w trakcie ich przemieszczania na terytorium kraju w związku z wykonaniem czynności stanowiącej przedmiot opodatkowania akcyzą. Zatem po wejściu w życie zmian ubytki wyrobów węglowych będą mogły powstać jedynie podczas przemieszczenia wyrobów węglowych na terytorium kraju w związku z wykonywaniem czynności opodatkowanych akcyzą. [przykład 7]

Nie będą zaś uznawane za ubytki wyrobów węglowych straty powstające podczas przemieszczenia tych wyrobów, jeżeli przemieszczenie to nie odbywa się w ramach czynności opodatkowanych akcyzą. [przykład 8]

Nie każdy przypadek zaistnienia ubytków wyrobów węglowych wiązać się będzie z koniecznością rozliczenia akcyzy. Jeżeli bowiem ubytki wyrobów węglowych zaistnieją na skutek zdarzenia losowego lub siły wyższej, to tak jak dotychczas korzystać będą ze zwolnienia. Ponadto przewidziano możliwość określenia mocą rozporządzenia wykonawczego dopuszczalnych norm ubytków. Na stronach internetowych Rządowego Centrum Legislacji znajduje się projekt rozporządzenia w sprawie norm dopuszczalnych ubytków wyrobów węglowych. Projekt ten ma na celu wprowadzenie ogólnych, obowiązujących wszystkie podmioty, norm ubytków powstających podczas przemieszczenia wyrobów węglowych oraz podczas przeładunku i podczas przemieszczenia wyrobów węglowych. Wejście w życie rozporządzenia w sprawie norm dopuszczalnych ubytków wyrobów węglowych spowoduje wprowadzenie możliwości korzystania z określonych w tym rozporządzenia norm ubytków bez konieczności ustalania (tak jako to było dotychczas) norm ubytków w drodze indywidualnej decyzji naczelnika urzędu celnego, co z pewnością będzie dużym ułatwieniem.

Okres przejściowy

Nowelizacja nie zawiera przepisów przejściowych określających, że podmioty posiadające dotychczas status PPW zachowują swoje uprawnienia bez konieczności ponownego składania powiadomienia o zamiarze prowadzenia działalności jako PPW. Wydaje się jednak, że zamiarem ustawodawcy nie było nałożenie obowiązku ponownego składania powiadomienia o zamiarze prowadzenia działalności gospodarczej jako PPW na firmy, które uzyskały taki status w oparciu o dotychczasowe przepisy. Zauważyć należy, że nowe przepisy nie wprowadzają zupełnie nowej instytucji, a jedynie rozszerzają zakres działalności umożliwiającej uzyskanie statusu PPW. Zatem podmioty, które na gruncie dotychczasowych regulacji były uznawane za PPW, powinny zachować swoje uprawnienia również po wejściu w życie nowych przepisów.

Ustalenie statusu nabywcy

Nowe przepisy nakładają na pośredniczący podmiot węglowy obowiązek ustalenia, czy nabywcą wyrobów węglowych jest FNW, czy też PPW. W przypadku sprzedaży wyrobów węglowych PPW sprzedawca może zażądać od niego przedstawienia potwierdzenia przyjęcia powiadomienia o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako PPW, a w razie odmowy jego przedstawienia może odmówić sprzedaży wyrobów węglowych po cenie nieuwzględniającej akcyzy.

PRZYKŁAD 1

Łatwiej być podmiotem pośredniczącym

Firma A nabywa na terytorium kraju węgiel o kodzie CN 2701, a następnie zużywa go na cele objęte zwolnieniem od akcyzy (do produkcji energii elektrycznej i ciepła) oraz zużywa węgiel do ogrzewania pomieszczeń biurowych, a więc na cele nieobjęte zwolnieniem. Fi rma A nie zajmuje się sprzedażą węgla. W stanie prawnym obowiązującym do 19 września 2013 r. nie mogła uzyskać statusu pośredniczącego podmiotu węglowego, ponieważ nie dokonywała sprzedaży węgla ani innych czynności wykonywanych przez PPW. W dotychczasowym stanie prawnym powinna odrębnie nabywać węgiel na cele objęte zwolnieniem oraz na cele nieobjęte zwolnieniem (z akcyzą zapłaconą).

Po wejściu w życie zmian w akcyzie firma A będzie mogła uzyskać status PPW jako podmiot zużywający wyroby węglowe do celów objętych zwolnieniem od akcyzy i do celów nieobjętych zwolnieniem od akcyzy. Po uzyskaniu statusu PPW firma A będzie na gruncie nowych przepisów mogła kupować bez akcyzy węgiel bez konieczności rozdzielania zakupu na cele objęte zwolnieniem i cele nieobjęte zwolnieniem. Jednocześnie, po wejściu w życie zmian zużycie węgla na cele nieobjęte zwolnieniem wiązać się będzie z koniecznością samodzielnego rozliczenia przez firmę A, posiadającą status PPW, należnego podatku akcyzowego.

PRZYKŁAD 2

Złożenie powiadomienia

Firma B jest ciepłownią nabywającą na terytorium kraju węgiel wyłącznie do celów objętych zwolnieniem od akcyzy. Nie złożyła dotąd powiadomienia o zamiarze prowadzenia działalności jako pośredniczący podmiot węglowy ani nie zamierza uzyskać takiego statusu w przyszłości. Od 20 września zostanie automatycznie uznana za finalnego nabywcę węglowego. Po wejściu w życie zmian firma B, traktowana jako finalny nabywca węglowy, nadal będzie korzystać ze zwolnienia od akcyzy.

PRZYKŁAD 3

Transakcja między PPW

Firma X będąca PPW zamierza sprzedać węgiel brunatny o kodzie CN 2702 na rzecz firmy Y, która również posiada status PPW. Po wejściu w życie zmian czynność taka nie będzie podlegać opodatkowaniu akcyzą, ponieważ sprzedaż odbywa się między podmiotami posiadającymi status PPW.

PRZYKŁAD 4

Nabycie uprawnień

Pośredniczący podmiot węglowy X sprzedaje węgiel do finalnego nabywcy węglowego C zużywającego go na cele objęte zwolnieniem. Jeżeli transakcja zostanie dokonana z zachowaniem formalnych warunków zwolnienia od akcyzy, wówczas nie będzie konieczne rozliczenie akcyzy od tej transakcji.

PRZYKŁAD 5

Bez uprawnienia

Pośredniczący podmiot węglowy X sprzedał węgiel do finalnego nabywcy węglowego D, który oświadczył, że nie jest uprawniony do korzystania ze zwolnienia od akcyzy. W takim wypadku PPW X powinien rozliczyć należny podatek akcyzowy od tej transakcji.

PRZYKŁAD 6

Sprzedaż po kradzieży

Pan Jan dokonał kradzieży węgla z wagonów kolejowych, a następnie sprzedał go panu Tomaszowi. W takim wypadku czynnością opodatkowaną akcyzą będzie sprzedaż węgla dokonana przez pana Jana.

PRZYKŁAD 7

Przemieszczenie w ramach zwolnienia...

Pośredniczący podmiot węglowy Y sprzedaje i przemieszcza węgiel do finalnego nabywcy węglowego P z zastosowaniem zwolnienia od akcyzy. Jeżeli w trakcie tego przemieszczenia dojdzie do strat wyrobów węglowych, to straty te traktowane będą jako ubytki wyrobów węglowych, które co do zasady będą podlegać opodatkowaniu akcyzą.

PRZYKŁAD 8

...i nieopodatkowane

Pośredniczący podmiot węglowy X sprzedaje i przemieszcza węgiel do pośredniczącego podmiotu węglowego Z. Po wejściu w życie zmian czynność tego rodzaju nie jest opodatkowana akcyzą, co oznacza, że ewentualne straty powstające w tym wypadku nie będą uznawane za ubytek wyrobów węglowych, co oznacza, że nie powinien powstać obowiązek rozliczenia akcyzy od tych strat.

@RY1@i02/2013/179/i02.2013.179.071000900.804.jpg@RY2@

Piotr Paszek doradca podatkowy, kierownik zespołu ds. VAT i akcyzy w ECDDP Sp. z o.o.

Piotr Paszek

doradca podatkowy, kierownik zespołu ds. VAT i akcyzy w ECDDP Sp. z o.o.

Podstawa prawna

Ustawa z 12 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 939).