Czy od zbycia wierzytelności trzeba zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych

IZBA SKARBOWA W POZNANIU ODPOWIEDZIAŁA DGP

Postawione pytanie zostało uzupełnione o informację, zgodnie z którą wierzytelność nabyta od podmiotu polskiego była jego własną wierzytelnością, a podmiot polski, od którego firma z UE nabyła wierzytelności, nie prowadzi działalności w zakresie obrotu wierzytelnościami.

W opisanym przypadku umowa sprzedaży wierzytelności podlega wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC) na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności na podstawie odrębnych przepisów jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub jest zwolniona od tego podatku.

W świetle postanowień art. 2 pkt 4 ustawy o PCC, wyłączenie spod opodatkowania tym podatkiem znajduje zastosowanie, gdy dokonana czynność skutkuje powstaniem obowiązku w podatku od towarów i usług. Na gruncie ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług ważny jest status podmiotu, który sprzedaje towar lub w ramach świadczonych usług prawo majątkowe, ponieważ jedynie wówczas czynność cywilnoprawna wywołuje obowiązek zapłaty VAT lub powoduje wyłączenie tego obowiązku. Zbywca nie ma statusu podatnika VAT, ponieważ sprzedał wierzytelności własne, których nie można określić jako odpłatne świadczenie usług. Sprzedaż wierzytelności własnych, nie stanowiąc odpłatnej dostawy towarów ani odpłatnego świadczenia usług, nie jest zatem objęta zakresem normowania ustawy o VAT. Określona usługa wywołuje obowiązek podatkowy w VAT, jeżeli następuje obrót jednoznaczny z jej wykonaniem.

Z samego faktu nabycia wierzytelności spółka nie uzyskała obrotu w myśl art. 29 ustawy o VAT. Nabycie wierzytelności przez podmiot zajmujący się skupowaniem wierzytelności i dochodzeniem ich od dłużników stanowi - w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o VAT - świadczenie usługi przez nabywcę wierzytelności na rzecz jej zbywcy. Usługa ta polega na dokonaniu przez nabywcę wierzytelności na rzecz zbywcy wierzytelności zapłaty za nabyte wierzytelności, w wyniku czego zbywca nie musi podejmować działań w celu odzyskania zapłaty od niesolidnego dłużnika. W związku z tym to świadczenie podmiotu nabywającego wierzytelności należy uznać za czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

EKSPERT WYJAŚNIA

@RY1@i02/2009/204/i02.2009.204.086.015a.001.jpg@RY2@

Krzysztof Hejduk, doradca podatkowy, KPT Doradcy Podatkowi

Krzysztof Hejduk

doradca podatkowy, KPT Doradcy Podatkowi

Zgodnie z ustawą o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej: ustawa o PCC) opodatkowaniu podlegają m.in. umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. Opierając się na tym przepisie, należy zauważyć, że zbycie wierzytelności klasyfikowane jako sprzedaż (cesja) takich praw, co do zasady, mieścić się będzie w zakresie opodatkowania tym podatkiem, jako sprzedaż praw majątkowych.

Należy zauważyć, że w tym przypadku brak jest też podstaw do wyłączenia z opodatkowania PCC zgodnie z art. 1 ust. 4 ustawy o PCC, gdyż na podstawie przedstawionego stanu faktycznego zbyciu podlegać będą prawa majątkowe, które wykonywane są na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W konsekwencji, w celu określenia wysokości obciążeń podatkowych, konieczne jest zweryfikowanie, czy nie jest możliwe zastosowanie jednego z wyłączeń z opodatkowania. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z ustawą o PCC nie podlegają opodatkowaniu PCC m.in. czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:

●  opodatkowana podatkiem od towarów i usług,

●  zwolniona z podatku od towarów i usług (z wyjątkiem: umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach; umowy spółki i jej zmiany; umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych).

W konsekwencji na podstawie tego przepisu dla braku opodatkowania danej czynności PCC konieczne jest, aby czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług albo była z niego zwolniona.

W przedmiotowym przypadku nie powinno ulegać wątpliwości, że transakcja sprzedaży wierzytelności nie podlega opodatkowaniu VAT według stawki podstawowej. W konsekwencji, w celu określania, czy dana transakcja nie podlega PCC konieczne, jest ustalenie, czy może być ona uznana za zwolnioną z opodatkowania VAT dla którejkolwiek ze stron transakcji, tj. zbywcy lub nabywcy wierzytelności.

Analizując sytuację prawną zbywcy wierzytelności, należy stwierdzić, że z jego strony transakcja taka nie będzie mogła być uznana za transakcję, która objęta jest zakresem przedmiotowym VAT. Sprzedaż wierzytelności własnych przez zbywcę nie jest uznawana za transakcję podlegającą opodatkowaniu. W konsekwencji zbywca nie powinien wykazywać sprzedaży wierzytelności jako transakcji podlegającej zwolnieniu z opodatkowania VAT (i jako takiej niepodlegającej PCC).

Inaczej wygląda sytuacja zbywcy. W jego przypadku można twierdzić, że nabycie wierzytelności może być uznane za transakcję zwolnioną z opodatkowania VAT. W przypadku nabycia wierzytelności przez podmiot profesjonalnie zajmujący się świadczeniem usług finansowych, obejmujących obrót wierzytelnościami, można uznać, że nabycie takie następuje w ramach świadczonych przez niego usług finansowych.

W konsekwencji można uznać, że nabywca wierzytelności, nabywając od polskiej firmy wierzytelność, świadczy na jej rzecz usługę finansową zwolnioną z opodatkowania VAT. W takim przypadku miejscem świadczenia usługi finansowej zwolnionej z opodatkowania byłaby Polska, a nabywca wierzytelności, który jest podatnikiem dla celów polskiej ustawy o VAT (poprzez oddział świadczy na terytorium RP usługi zwolnione z opodatkowania), zobowiązany byłby do odpowiedniego wykazania danej transakcji jako czynności zwolnionej z VAT i jako takiej pozostającej poza zakresem opodatkowania PCC. Tym samym można uznać, że przedmiotowa transakcja sprzedaży wierzytelności pozostanie poza zakresem opodatkowania PCC.

Opracował Łukasz Zalewski

Podstawa prawna

Art. 1 ust. 4 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.).

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).