Problematyczny zwrot akcyzy na energię elektryczną

Zakreślony w Polsce okres przejściowy do implementacji norm dyrektywy upływał 1 stycznia 2006 r. Jednak nadejście wskazanego terminu nie poskutkowało zmianą przepisów krajowych, a to spotkało się z reakcją Komisji Europejskiej, która, wskazując na niezgodność polskiej ustawy z dyrektywą, wezwała Polskę do odpowiedniego dostosowania wewnętrznych przepisów do regulacji wspólnotowych. Celem dostosowania jest objęcie energii elektrycznej akcyzą dopiero w miejscu jej faktycznego zużycia, stąd obowiązek podatkowy nie powinien powstawać wcześniej niż w momencie dostarczenia energii ostatecznemu odbiorcy.

Brak ingerencji ustawodawczej ze strony Polski skłonił Komisję do złożenia skargi, mocą której zainicjowane zostało przeciwko Polsce postępowanie przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości. 12 lutego 2009 r. Trybunał wydał wyrok, w którym podzielił stanowisko KE, uznając, że Polska uchybiła obowiązkowi dostosowania przepisów krajowych do standardów wspólnotowych.

Orzeczenie ETS przypieczętowało sukces twierdzących, że opodatkowanie akcyzą producentów energii elektrycznej - jak nakazywała ustawa - po 1 stycznia 2006 r. było ze strony państwa działaniem bezpodstawnym w świetle regulacji Dyrektywy 2003/96/WE. Jednak producenci domagali się zwrotu pobranego od nich podatku jako nienależnego jeszcze przed wydaniem wyroku przez ETS, z czym zgadzały się polskie sądy administracyjne (np. WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1830/07; w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 23/08; w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 105/08). We wskazanych orzeczeniach uznano, że brak implementacji norm wynikających z dyrektywy oraz wzajemne relacje dwóch porządków prawnych: wspólnotowego i krajowego, dają podstawę dla uwzględnienia roszczeń skarżących.

Pomimo niekorzystnego wyroku ETS wydaje się być przez Polskę podtrzymywana część argumentacji, którą prezentowano w postępowaniu przed Trybunałem. Choć nowa ustawa o podatku akcyzowym uwzględnia wspólnotowe wytyczne, to uwagę przyciąga opracowany przez Ministerstwo Finansów projekt ustawy o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu sprzedaży energii elektrycznej w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 28 lutego 2009 r. Artykuł 4 ust. 1 tego aktu miałby brzmieć - nadpłatę zwraca się w wysokości podatku akcyzowego zapłaconego od sprzedaży części energii elektrycznej stanowiącej straty przesyłowe. Wygląda więc na to, że kontynuowany jest pogląd, zgodnie z którym energia elektryczna wydawana jest odbiorcom ostatecznym w czasie rzeczywistym, stąd moment jej wysyłu i odbioru są tożsame. Skoro więc dyrektywa określa jedynie moment powstania obowiązku podatkowego, a osobę podatnika (i jak podkreślano w postępowaniu przed ETS skarga nie dotyczyła podmiotowego aspektu akcyzy, lecz jedynie punktu w czasie, z nastaniem którego zaistnieć ma obowiązek podatkowy), to opodatkowanie wytwórców energii nie nosi cechy bezprawności. Z uwagi jednak na fakt, że akcyzą należy obłożyć jedynie energię, która rzeczywiście trafia do finalnego nabywcy, uwzględnienia wymagają jedynie straty, które powstają przy jej przesyle.

Rozwiązania przyjęte we wskazanym projekcie zderzają się z roszczeniami producentów, którzy na podstawie rozwiązania dyrektywy domagają się pełnego zwrotu akcyzy zapłaconej w okresie styczeń 2006-luty 2009. Czas pokaże, która ze stron opiera swoje stanowisko na mocniejszych argumentach.

@RY1@i02/2009/179/i02.2009.179.086.002a.101.jpg@RY2@

Paweł Jabłonowski, szef Departamentu Podatkowego Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

szef Departamentu Podatkowego Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

(EM)