Co należy wziąć pod uwagę, by prawidłowo obliczyć podstawę opodatkowania

Opodatkowanie budowli rodzi więcej problemów praktycznych niż opodatkowanie gruntów i budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Wynika to m.in. z dość skomplikowanej definicji budowli, która odsyła do przepisów prawa budowlanego. Jak stanowi bowiem art. 1a ust. 1 pkt 2, budowlą jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Natomiast zgodnie z pkt 3 za budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Art. 3 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) zawiera natomiast wyliczenie obiektów, które uznaje się za budowle.

W przypadku budowli ustawa o podatkach i opłatach lokalnych wiąże obowiązek podatkowy wyłącznie z tymi, które są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Trudniejsze jest również obliczenie podstawy opodatkowania, którą firma musi wpisać w deklaracji na podatek od nieruchomości.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, określając zasady ustalania podstawy opodatkowania, w wielu miejscach odwołuje się do przepisów ustaw o podatkach dochodowych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o po- datkach i opłatach lokalnych podstawę opodatkowania stanowi dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4 - 6, wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. A zatem istotna jest wartość początkowa budowli lub wartość ustalona zgodnie z powyższymi zasadami. Kolejne przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych precyzują sposób wyliczenia podstawy opodatkowania w różnych sytuacjach.

Jak wynika z art. 4 ust. 3 ustawy, jeżeli obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3, powstał w ciągu roku podatkowego - podstawą opodatkowania jest wartość stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji na dzień powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli natomiast budowla jest przedmiotem umowy leasingu i odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający, w przypadku jej przejęcia przez właściciela, do celów określenia podstawy opodatkowania przyjmuje się wartość początkową przed zawarciem pierwszej umowy leasingu, zaktualizowaną i powiększoną o dokonane ulepszenia oraz niepomniejszoną o spłatę wartości początkowej.

Szczególną zasadę ustalania podstawy opodatkowania określono dla budowli lub ich części, od których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych. W takiej sytuacji podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa, określona przez podatnika na dzień powstania obowiązku podatkowego.

Jeżeli natomiast takie budowle lub ich części zostały ulepszone lub zgodnie z przepisami o podatkach dochodowych nastąpiła aktualizacja wyceny środków trwałych - podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego następującego po roku, w którym dokonano ulepszenia lub aktualizacji wyceny środków trwałych.

Zgodnie z powyższymi zasadami firma musi ustalić podstawę opodatkowania i wykazać ją w deklaracji na podatek od nieruchomości.

Jeśli podatnik nie wypełni obowiązku i nie określi wartości budowli albo organ podatkowy (wójt, burmistrz, prezydent miasta) dojdzie do wniosku, że podatnik podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, to powoła on biegłego, który ustali tę wartość. Co więcej, w przypadku gdy podatnik nie określi wartości budowli (dotyczy to zarówno tych, od których dokonuje się odpisów amortyzacyjnych, jak i tych, od których odpisów się nie dokonuje) lub wartość ustalona przez biegłego jest wyższa co najmniej o 33 proc. od wartości określonej przez podatnika, koszty ustalenia wartości przez biegłego ponosi podatnik.

Organ podatkowy powoła biegłego spośród rzeczoznawców majątkowych, o których mowa w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603, z późn. zm.).

Specyfika budowli polega m.in. na tym, że mogą one być położone na terenie dwóch lub większej liczby gmin. Dotyczy to przykładowo takich budowli jak linie telekomunikacyjne. Ustawodawca, przewidując taką sytuację, określił w art. 4 ust. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, że wartość części budowli położonych w danej gminie, w przypadku budowli usytuowanych na obszarze dwóch lub więcej gmin, określa się proporcjonalnie do długości odcinka budowli położonego na terenie danej gminy. Oznacza to więc obowiązek złożenia dwóch lub więcej deklaracji na podatek od nieruchomości do różnych organów podatkowych, będących właściwymi dla danego odcinka budowli.

W przypadku budowli odchodzi zazwyczaj problem zastosowania stawek. Warto jednak sprawdzić, czy któraś z rad gmin nie ustaliła stawki podatku na poziomie niższym niż ustawowy. Obecnie maksymalna stawka podatku od budowli wynosi 2 proc. jej wartości określonej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 - 7. Gminy jednak zazwyczaj nie obniżają tej stawki podatku.

Zasady dotyczące obowiązku podatkowego są identyczne jak w przypadku gruntów i budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Identyczne są również obowiązki firm związane z powstaniem i wygaśnięciem obowiązku podatkowego.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych wiąże obowiązek podatkowy wyłącznie z tymi budowlami, które są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 4-6 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r., nr 95, poz. 613).

Art. 3 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.).