Przy konwersji pożyczek trzeba uwzględniać stary podatek

Przy obliczaniu podstawy opodatkowania podatkiem kapitałowym podwyższenia kapitału spółki w drodze konwersji pożyczek należy uwzględnić wcześniejsze ich opodatkowanie na podstawie obowiązującego wówczas ustawodawstwa krajowego. Dotyczy to także pożyczek zaciągniętych przez spółkę przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, w sytuacji gdy konwersja miała miejsce po przystąpieniu.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zapytała o skutki podatkowe dokonania konwersji pożyczki wraz z odsetkami na kapitał zakładowy w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Chodziło o to, czy pożyczka udzielona spółce w 2000 roku, opodatkowana wówczas opłatą skarbową, może obecnie pomniejszyć podstawę opodatkowania w PCC z tytułu zmiany umowy spółki poprzez konwersję pożyczki na kapitał zakładowy dokonanej w 2007 roku.

Zdaniem spółki opodatkowaniu podlega podwyższenie kapitału zakładowego spółki. Podstawę opodatkowania stanowi wartość, o którą podwyższono kapitał zakładowy, po odliczeniu kwoty pożyczek udzielonych spółce przez wspólnika, która była opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a następnie została przeznaczona na podwyższenie kapitału zakładowego.

Organ I instancji uznał stanowisko spółki za prawidłowe, ale organ II instancji je zmienił. Organ wskazał, że Polska przystąpiła do Unii Europejskiej 1 maja 2004 r. Dopiero z tą datą polskie prawodawstwo może być oceniane pod względem zgodności z prawem wspólnotowym. W jego ocenie od dnia przystąpienia Polski do UE do końca 2006 roku pożyczki udzielone spółce kapitałowej przez wspólnika były zwolnione z podatku, a zatem konwersja takiej wierzytelności na kapitał zakładowy nie powodowała podwójnego opodatkowania. Dopiero od 1 stycznia 2007 r. przedmiotowe pożyczki są opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych jako zmiana umowy spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uwzględnił skargę spółki. Sąd przypomniał, że od 1 maja 2004 r. prawo wspólnotowe stało się częścią porządku prawnego obowiązującego w Polsce. W przypadku kolizji z prawem krajowym, pierwszeństwo ma prawo wspólnotowe. WSA zauważył, że ustawa z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.) była nowelizowana w celu zapewnienia jej zgodności z Dyrektywą Rady z 17 lipca 1969 r. dotyczącą podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (69/ 335/EWG).

Zgodnie z regulacją obowiązującą od 1 stycznia 2007 r. pożyczki udzielanie spółce są opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych jako zmiana umowy spółki. Jednak w przypadku przeznaczenia takiej pożyczki na kapitał zakładowy podwójne opodatkowanie zostało wyeliminowane przez możliwość odliczenia kwot opodatkowanych pożyczek z podstawy opodatkowania.

Jednocześnie z przepisu intertemporalnego wynika, że jeśli opodatkowana pożyczka została udzielona spółce przed 1 stycznia 2007 r., a szerzej przed dniem akcesji do Wspólnoty, to takiej pożyczki nie można odliczyć od podstawy opodatkowania.

Ostatecznie sąd uznał jednak, że przy obliczaniu podstawy opodatkowania podatkiem kapitałowym podwyższenia kapitału spółki w drodze konwersji pożyczek zaciągniętych przez spółkę przed przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskie do Unii Europejskiej na udziały, w sytuacji gdy konwersja miała miejsce po przystąpieniu, należy uwzględnić wcześniejsze opodatkowanie tych pożyczek na podstawie obowiązującego wówczas ustawodawstwa krajowego.

Sąd przypomniał, że z dniem przystąpienia do Unii Europejskiej Polska zobowiązała się do respektowania prawa wspólnotowego. Dorobek prawny Unii Europejskiej to również tzw. prawo niepisane, w tym także orzecznictwo ETS. Niezależnie od bezpośredniego skutku, jaki wywiera orzeczenie ETS w rozpatrywanej sprawie, jest ono źródłem wykładni wspólnotowego prawa pisanego. Organy państw członkowskich (sądy, ale i organy administracji państwowej) zobowiązane są do stosowania tej wykładni w myśl zasady lojalności. Zdaniem WSA w konsekwencji w spornej sprawie powinien zostać zastosowany art. 5 ust. 3 tiret drugie Dyrektywy Kapitałowej z uwzględnieniem jej wykładni dokonanej przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-441/08.