Sprzedający w galeriach handlowych nie zapłacą opłaty targowej na rzecz jednostki samorządowej

Już 19 czerwca wchodzi w życie nowelizacja ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: ustawa). Przepisy wprowadzają nową definicję targowiska i modyfikują zasady pobierania opłaty targowej. Zmiany w prawie to skutek dostosowania ustawy do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 grudnia 2009 r. (K 7/08). W orzeczeniu tym trybunał wypowiedział się na temat legalności budzącego od lat rozbieżności interpretacyjne art. 15 ust. 2a ustawy, określającego zakres przedmiotowy opłaty targowej. Obecnie przepis ten stanowi, że opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub częściach budynków, z wyjątkiem targowisk pod dachem oraz hal używanych do targów, aukcji i wystaw.

Opłatę targową pobiera się dzisiaj od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach (art. 15 ust. 1 ustawy). Jak podkreślił trybunał, art. 15 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 2a ustawy określa zakres przedmiotowy opłaty targowej. Wbrew literalnemu brzmieniu art. 15 ust. 2 ustawy (targowiskami są, co do zasady, wszelkie miejsca, w których jest prowadzony handel), zaskarżony przepis art. 15 ust. 2a ustawy nie stanowi modyfikacji definicji targowiska. Wyłącza jedynie z zakresu przedmiotowego opłaty targowej sprzedaż dokonywaną w budynkach lub ich częściach, ale z wyjątkiem tych, które stanowią targowiska pod dachem oraz hale używane do targów, aukcji i wystaw.

Z treści normatywnej art. 15 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 2a ustawy wynika zatem, że opłacie targowej podlega sprzedaż dokonywana przez osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, w każdym miejscu, które nie jest budynkiem lub częścią budynku (ulice, przystanki, przejścia podziemne). Równocześnie opłatą skarbową objęta jest też sprzedaż w takich budynkach lub ich częściach, które są targowiskami pod dachem lub halami używanymi do targów, aukcji i wystaw.

Trybunał zauważył ponadto, że w świetle definicji budynku, zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadający fundamenty oraz dach. Takimi budynkami będą więc również targowiska pod dachem i hale używane do targów, aukcji i wystaw. Tyle że posługując się wykładnią językową art. 15 ust. 2a ustawy, nie sposób ustalić, które budynki można zakwalifikować do wskazanych kategorii. Brak definicji normatywnej powyższych zwrotów prawnych powoduje zwłaszcza istotne trudności ze wskazaniem kryteriów, na podstawie których można odróżnić budynki lub części budynków w których sprzedaż nie podlega opłacie targowej, od targowisk pod dachem, które mimo iż są budynkami lub częściami budynków podlegają opłacie targowej. Wobec niejasności powołanego przepisu (przede wszystkim w tej w części, w jakiej odnosi się on do targowisk pod dachem) nie można było zatem przewidzieć skutków prawnych wszystkich sytuacji faktycznych związanych z prowadzeniem handlu.

Artykuł 15 ust. 2a został uznany za niekonstytucyjny, a trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej przepisu na okres 18 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (tj. do 19 czerwca 2011 r. - red.). Sędziowie jednocześnie podkreślili, że do końca 18-miesięcznego okresu przepis ten obowiązuje i powinien być stosowany przez jednostki samorządu terytorialnego prowadzące targowiska. Wprowadzenie okresu przejściowego miało służyć parlamentowi do określenia nowego brzmienia uchylonego przepisu, ale także stwarzać możliwość ewentualnej nowej konstrukcji opłaty targowej.

Uchwalona 15 kwietnia 2011 r. nowelizacja ustawy zmieniła brzmienie art. 15. Zgodnie z nim opłata targowa będzie pobierana od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. W drodze wyjątku opłacie targowej nie będzie podlegała sprzedaż dokonywana w budynkach lub w ich częściach (sklepach, galeriach, centrach handlowych itp.).

Nowelizacja wprowadza też nową definicję targowiska. Zgodnie z nią targowiskiem będą wszystkie miejsca, w których będzie prowadzona sprzedaż (obecnie ustawa używa terminu handel - red.). W świetle przyjętej ustawy opłata targowa może być więc pobierana wszędzie, gdziekolwiek jest prowadzona sprzedaż, z wyjątkiem transakcji sprzedaży przeprowadzanych w budynkach.

Nowe przepisy nie pozwalają na pobieranie opłat od usługodawców, którzy świadczą swoje usługi poza budynkami. W trakcie prac legislacyjnych pojawiły się co prawda pomysły, aby obciążać opłatą targową również takie podmioty. Parlamentarzyści doszli jednak do wniosku, że wprowadziłoby to absurdalną sytuację, gdzie opłatę targową trzeba byłoby nakładać także na przykład na taksówkarzy. W ocenie ekspertów zmiany w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych nie powodują konieczności zmiany uchwał dotyczących stawek opłaty targowej.

Według pierwotnej wersji projektu przygotowanego przez senatorów z art. 15 ustawy miał zostać skreślony ust. 3. Stanowi on, że opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych oraz za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko. W ustawie miał się pojawić natomiast nowy przepis, który przewidywał wprost, że rada gminy może różnicować wysokość stawek opłaty targowej, uwzględniając w szczególności: lokalizację targowiska, strefę na targowisku, asortyment towarów i inne. Wymienienie przykładowych kryteriów miało umożliwić gminom dopasowanie stawki opłat targowych do warunków społeczno-gospodarczych występujących na jej obszarze.

Senatorowie proponowali również rozdzielenie opłaty targowej i podatku od nieruchomości. Zabieg ten miał polegać na uchyleniu art. 16 ustawy, który zwalnia teraz od opłaty targowej osoby i jednostki, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach. Mimo że wprowadzenie takich zmian pozwoliłoby gminom pozyskać dodatkowe środki, nie zdecydowano się na uchylenie art. 16. Uznano, że doprowadziłby to do podwójnego opodatkowania i nałożenia dodatkowego podatku na tych, którzy płacą podatek od nieruchomości - opłaty targowej i to w ciągu jednego roku.

Dotychczasowe brzmienie art. 15 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych

1. Opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach.

2. Targowiskami, o których mowa w ust. 1, są wszelkie miejsca, w których jest prowadzony handel, z zastrzeżeniem ust. 2a.

2a. Opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub częściach budynków, z wyjątkiem targowisk pod dachem oraz hal używanych do targów, aukcji i wystaw.

3. Opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych oraz za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko.

Treść art. 15 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych po zmianach dokonanych 19 czerwca 2011 r.

1. Opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach, z zastrzeżeniem ust. 2b.

2. Targowiskami, o których mowa w ust. 1, są wszelkie miejsca, w których jest prowadzona sprzedaż.

2a. skreślony

2b. Opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub w ich częściach.

3. Opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych oraz za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko.

Katarzyna Sawicka

dgp@infor.pl

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt K 7/08 (Dz.U. z 2009 r. nr 215, poz. 1674).

Ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2011 r. nr 102, poz. 584).