Gmina, w której są głazy narzutowe, piękne widoki lub zabytkowy park, może pobierać taksę klimatyczną

Już wkrótce w wielu miejscowościach położonych w atrakcyjnych krajobrazowo czy turystycznie regionach kraju rozpocznie się letni sezon. Zazwyczaj zwraca się uwagę na to, że osoby, które tam przyjadą, dadzą zarobić przedsiębiorcom prowadzącym hotele, pensjonaty, sklepy, restauracje itp. Tymczasem wczasowicze i turyści zasilają również kasy gmin. Powinni oni bowiem wnosić przewidziane w obowiązujących przepisach opłaty, które trafiają właśnie do gminnych budżetów. Możliwość ich pobierania przewiduje ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z jej przepisami opłata miejscowa jest pobierana od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób w tych celach. Wspomnianą opłatę pobiera się również w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status obszaru ochrony uzdrowiskowej (na zasadach określonych w ustawie z 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych.

Jednocześnie w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych mowa jest również o opłacie uzdrowiskowej. Jest ona pobierana od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach zdrowotnych, turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status uzdrowiska (zgodnie z ustawą o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych). Także opłatę uzdrowiskową pobiera się za każdy dzień pobytu w takich miejscowościach.

Warto jednocześnie pamiętać, że od osób, od których pobierana jest opłata uzdrowiskowa, nie pobiera się opłaty miejscowej.

Wycieczka szkolna za darmo

Jednak nie wszyscy muszą wnosić wspomniane opłaty. Przepisy przewidują bowiem, że opłaty miejscowej oraz uzdrowiskowej nie pobiera się od osób przebywających w szpitalach, od osób niewidomych i ich przewodników, a także od zorganizowanych grup dzieci i młodzieży szkolnej. Opłat nie muszą również wnosić podatnicy podatku od nieruchomości z tytułu posiadania domów letniskowych położonych w miejscowości, w której pobiera się opłatę miejscową albo uzdrowiskową. Ponadto opłaty nie są pobierane - pod warunkiem wzajemności - od członków personelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych oraz innych osób zrównanych z nimi na podstawie ustaw, umów lub zwyczajów międzynarodowych, jeżeli nie są obywatelami polskimi i nie mają miejsca pobytu stałego na terytorium Polski.

Nawet 4 zł od osoby

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłat określa rada gminy w uchwale. Jednak rada gminy musi przestrzegać pewnych limitów. Ustala je minister finansów. Chodzi o to, że górne granice stawek kwotowych, obowiązujące w danym roku podatkowym, są corocznie zmieniane na następny rok podatkowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku (w którym stawki ulegają zmianie), w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Natomiast minister finansów ogłasza w obwieszczeniu publikowanym w Monitorze Polskim górne granice stawek kwotowych na każdy rok podatkowy z uwzględnieniem wspomnianej już zasady, zaokrąglając je w górę do pełnych groszy.

Wskaźnik cen, o którym była mowa powyżej, ustala się na podstawie komunikatu prezesa Głównego Urzędu Statystycznego ogłoszonego w Monitorze Polskim w terminie 20 dni po upływie pierwszego półrocza.

Obowiązujące obecnie limity zostały ustalone w obwieszczeniu ministra finansów z 19 października 2011 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych w 2012 r. (Monitor Polski z 25 października 2011 r. nr 95, poz. 961). Z obwieszczenia wynika, że stawka opłaty miejscowej w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób w celach turystycznych czy wypoczynkowych nie może przekroczyć 2,08 zł dziennie. Z kolei stawka opłaty miejscowej w miejscowościach posiadających status obszaru ochrony uzdrowiskowej nie powinna przekroczyć 2,96 zł dziennie. Natomiast stawka opłaty uzdrowiskowej nie może być wyższa niż 4,09 zł dziennie.

W tym roku górne granice stawek opłaty są wyższe niż w 2011 r. Dla porównania w ubiegłym roku limit opłaty miejscowej w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne itp. wynosił 1,99 zł dziennie, opłata miejscowa w miejscowościach posiadających status obszaru ochrony uzdrowiskowej wynosiła 2,84 zł dziennie, a opłata uzdrowiskowa - maksymalnie 3,92 zł dziennie.

Na utrzymanie i rozbudowę infrastruktury

Wpływy z opłaty stanowią dochody własne gminy. Przeznaczenie jej nie jest z góry określone. W praktyce jednak gminy najczęściej wykorzystują pieniądze pochodzące z opłat na utrzymanie w odpowiednim stanie infrastruktury w miejscowościach turystycznych, a także na jej rozbudowę. Często opłaty przeznaczane są na finansowanie sprzątania śmieci rozrzucanych przez turystów i wczasowiczów. W rejonach, gdzie wytyczono szlaki turystyczne, za pieniądze z opłat poprawiane jest oznakowanie takich tras. Wykonywane są również inne niewielkie naprawy, np. obiektów, które niekiedy są niszczone przez turystów.

Niektóre gminy przeznaczają część opłat na wydawanie bezpłatnych informatorów i katalogów służących promocji konkretnego regionu.

Najpierw atuty, potem pieniądze

Rada Ministrów w rozporządzeniu w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową określiła minimalne warunki klimatyczne, krajobrazowe, a także warunki umożliwiające pobyt osób w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową.

Minimalne warunki klimatyczne są spełnione wtedy, gdy substancje mające wpływ na zdrowie ludzi obecne w powietrzu nad obszarem, na którym położona jest dana miejscowość, spełniają normy określone w przepisach o ochronie środowiska. Podobny wymóg dotyczy również dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych.

Z kolei minimalne warunki krajobrazowe są spełnione wówczas, gdy na terenie, gdzie znajduje się miejscowość, występuje jeden z elementów środowiska przyrodniczego istotnych dla wypoczynku lub jeden z walorów krajoznawczych. Za elementy środowiska przyrodniczego istotne dla wypoczynku uznaje się szatę roślinną (lasy, użytki rolne) - w rozumieniu przepisów o podatkach i opłatach lokalnych, zajmujące łącznie ponad 80 proc. powierzchni gminy. Za elementy środowiska przyrodniczego uznaje się również wody (przybrzeżne, morskie wody wewnętrzne, śródlądowe wody powierzchniowe) - w rozumieniu przepisów prawa wodnego, a także wody w kąpieliskach spełniające wymagania określone w przepisach prawa wodnego. Ponadto do elementów środowiska przyrodniczego zalicza się urozmaiconą rzeźbę terenu (wyżyny, góry).

Do walorów krajoznawczych zaliczono m.in. wodospady i źródła, jaskinie lub groty, głazy narzutowe, zabytkowe parki, ogrody botaniczne lub ogrody zoologiczne, punkty widokowe, parki narodowe, parki krajobrazowe lub rezerwaty przyrody, skanseny lub ośrodki twórczości ludowej, zabytki architektury lub budownictwa, zbiory artystyczne, muzea oraz imprezy kulturalne.

Natomiast za minimalne warunki umożliwiające pobyt w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych uznaje się istnienie w miejscowości bazy noclegowej w obiektach hotelarskich i innych obiektach, w których mogą być świadczone usługi hotelarskie, w rozumieniu przepisów o usługach turystycznych.

Zwolnienie z VAT

W niektórych gminach pobierających opłaty powstają wątpliwości, czy powinny być one traktowane jako zwolnione od VAT czy też nie podlegające temu podatkowi. Problem ten został wyjaśniony w interpretacji indywidualnej dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 15 czerwca 2010 r. (sygn. ILPP1/443-305/10-3/KG).

W interpretacji tej zwrócono uwagę na to, że gmina ma prawo pozyskiwania dochodów własnych, do których zalicza się m.in. wpływy z opłaty miejscowej. Źródła dochodów własnych gminy ustalone są w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast sposób i tryb pobierania opłat lokalnych reguluje ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Należności te mają charakter publicznoprawny, są bezzwrotne, przymusowe i nieodpłatne. Nie mają więc charakteru cywilnoprawnego. Powstanie obowiązku wniesienia opłaty wiąże się z zaistnieniem konkretnego stanu faktycznego, określonego przez państwo w ustawie lub gminę w uchwale.

Dlatego też w interpretacji stwierdzono, że gmina pobierając m.in. opłatę miejscową oraz inne stanowiące jej dochód, uiszczane na podstawie odrębnych przepisów, korzysta ze zwolnienia od podatku od towarów i usług.

PRZYKŁAD

Od wynagrodzenia dla inkasenta urząd musi pobrać zaliczkę

Rada gminy przyjęła uchwałę, w której zarządzono pobór opłaty uzdrowiskowej w formie inkasa. Na inkasentów wyznaczono wszystkie osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które prowadzą hotele, motele, pensjonaty i inne podobne obiekty. Zgodnie z postanowieniami uchwały inkasenci wpłacają pobrane kwoty na rachunek urzędu gminy do 10. dnia miesiąca następującego po tym, w którym zostały pobrane opłaty. Za terminowe wpłaty uchwała przewiduje wynagrodzenie dla inkasentów w wysokości 10 proc. pobranych kwot. Powstał jednak problem, czy w stosunku do wynagrodzenia wypłacanego inkasentowi będącemu osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą urząd powinien pobierać zaliczkę na podatek dochodowy i postępować zgodnie ze wskazaniami zawartymi w ustawie z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51 poz. 307 z późn. zm.). Otóż każde wynagrodzenie inkasenta należności publicznoprawnych, w tym podatków i opłat, bez względu na rodzaj budżetu, którego są dochodem, jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście. Zatem z wypłacanego inkasentom wynagrodzenia z tytułu poboru opłaty uzdrowiskowej na rzecz urządu gminy urząd powinien jako płatnik pobierać zaliczki na podatek dochodowy. Ponadto do końca lutego następnego roku urząd gminy jest zobowiązany przesłać podatnikom oraz urzędom skarbowym imienne informacje o wysokości dochodu (PIT-11). Takie stanowisko zajął dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji indywidualnej z 28 sierpnia 2009 r. (sygn. ITPB1/415-543/09/MM).

Ważne

Opłata miejscowa jest pobierana za każdy dzień pobytu

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 1, 17, 19, 20 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 95 poz. 613 z późn. zm.). Ustawa z 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz.U. nr 167, poz. 1399 z późn. zm.). Rozporządzenie Rady Ministrów z 18 grudnia 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową (Dz.U. nr 249 poz. 1851). Obwieszczenie ministra finansów z 19 października 2011 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych w 2012 r. (MP nr 95 poz. 961).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/109/i02.2012.109.088000700.803.jpg@RY2@

Anna Dyksińska, Urząd Miasta Sopotu

Rada Miasta Sopotu co roku podejmuje uchwałę w sprawie wysokości stawek opłaty uzdrowiskowej oraz zasad jej poboru. W 2012 r. wysokość dziennej stawki wynosi 4 zł. Od osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności miasto pobiera 50 proc. stawki podstawowej. Podstawą jej ustalenia jest okazanie dokumentu potwierdzającego, że dana osoba ma znaczny stopnień niepełnosprawności, natomiast inwalidzi i kombatanci wojenni płacą 10 proc. stawki podstawowej po okazaniu stosownego dokumentu.

W 2011 r. Sopot z tego tytułu uzyskał 1,647 mln zł. Dochody systematycznie rosną - od 0,6 mln zł w 2004 r.

Pieniądze są przeznaczane na zadania gminne związane z utrzymaniem przez gminę statusu gminy uzdrowiskowej, takie jak np. zakup roślin do obsadzenia donic, naprawa systemu nawadniającego, remont instalacji nawadniającej, ułożenie darni, posadzenie krzewów, konserwacja bieżąca zieleni, modernizacja systemów grzewczych, pokrycie kosztów energii związanych z zakupem solanki, badanie składu chemicznego pyłu PM10, badanie hałasu czy wód potoków i wiele innych zadań związanych z ochroną środowiska.

Władze miasta żądają wyjaśnień od właścicieli hoteli, moteli i innych obiektów zobowiązanych do poboru opłaty w sytuacjach, gdy nie są dokonywane przez nich systematyczne wpłaty z tytułu tej opłaty. W przypadku osób fizycznych, które w okresie wakacyjnym wynajmują pokoje letnikom, opłata pobierana jest przy dokonywaniu przez nich czasowego zameldowania.

W latach ubiegłych przeprowadzono wyrywkowe kontrole dotyczące prawidłowości poboru w wybranych losowo obiektach. Jednak możliwości kontroli tej opłaty są bardzo ograniczone. Wiąże się to z niewypełnianiem obowiązku meldunkowego przez osoby przebywające czasowo w mieście. Praktycznie niemożliwe jest też określenie procentowe liczby osób, które nie uiściły opłaty uzdrowiskowej, przebywając dłużej niż dobę na terenie miasta. Problem ten dotyczy wyłącznie osób, które wynajmują kwatery prywatne, nigdzie nieujawnione.