Ustawa o PCC nie narusza przepisów unijnych

Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UE z 16 lutego 2012 r. (sygn. C-372/10 Pak-Holdco) art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady nr 69/335/EWG z 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitałów, zmienionej dyrektywą Rady 85/303/EWG z 10 czerwca 1985 r., powinien być interpretowany w ten sposób, że przewidziane w nim obowiązkowe zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych dotyczy wyłącznie czynności objętych zakresem zastosowania tej dyrektywy, np. umowy spółek, które 1 lipca 1984 r. były w Polsce zwolnione od podatku kapitałowego lub były opodatkowane tym podatkiem według stawki wynoszącej 0,5 proc. lub niższej.

Sprawa dotyczyła wniosku spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). 7 lutego 2006 r. spółka zawiązała nową spółkę z o.o. i objęła cały kapitał zakładowy nowej spółki, pokrywając go aportem ze swojego przedsiębiorstwa. Notariusz jako płatnik pobrał od umowy spółki PCC przy zastosowaniu stawki 1 proc. Wnioskiem z 13 sierpnia 2007 r. spółka z o.o. wystąpiła o zwrot PCC, podając, że ustawa dotycząca tego podatku jest niezgodna z przepisami prawa unijnego, zwłaszcza z art. 7 ust. 1 dyrektywy nr 69/335/EWG dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitałów, który wniesienie aportu zwalnia z opodatkowania podatkiem kapitałowym.

Organ podatkowy nie podzielił argumentacji spółki. Uznał, że jakkolwiek art. 7 ust. 1 dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie do zwolnienia z podatku m.in. takich operacji jak w rozpatrywanej sprawie, to jednak warunkuje to zwolnienie wymogiem, aby od 1 lipca 1984 r. operacje takie były w prawie krajowym zwolnione od podatku lub opodatkowane stawką 0,5 proc. albo niższą. Tymczasem, jak wskazał organ, 1 lipca 1984 r. zgodnie z ustawą z 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej oraz rozporządzeniem wykonawczym do tej ustawy opodatkowanie przedmiotowej operacji w prawie polskim wynosiło 5 proc., a w niektórych sytuacjach 10 proc.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę spółki, ale dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd kasacyjny zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania w sprawie II FSK 2130/08, w której tenże sąd wystąpił z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie wykładni art. 7 ust. 1 dyrektywy. Po ogłoszeniu wyroku przez TSUE z 16 lutego 2012 r. (sygn. C-372/10), w którym udzielono odpowiedzi na zadane pytanie prejudycjalne, NSA zajął się sprawą, ale uchylił rozstrzygnięcie WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

NSA przypomniał, że we wspomnianym wyroku z 16 lutego 2012 r. TSUE rozważał, czy w przypadku państwa takiego jak Polska, które przystąpiło do UE ze skutkiem od 1 maja 2004 r., art. 7 ust. 1 dyrektywy powinien być interpretowany w ten sposób, że przewidziane w nim obowiązkowe zwolnienie dotyczy wyłącznie czynności objętych zakresem stosowania dyrektywy, które 1 lipca 1984 r. były w tym państwie członkowskim zwolnione od podatku kapitałowego lub były opodatkowane tym podatkiem według stawki obniżonej wynoszącej 0,5 proc. lub niższej. Zdaniem TSUE w celu odpowiedzi na to pytanie należy wziąć pod uwagę szczególną sytuację państwa, które stało się członkiem UE 1 maja 2004 r.

Z powyższego wynika przed 1 maja 2004 r. dyrektywa nie znajdowała w Polsce zastosowania. Wszelkie zasady dotyczące opodatkowania lub zwolnienia czynności należących do zakresu pojęcia gromadzenia kapitału były do tego dnia przyjmowane w polskim porządku prawnym wyłącznie na podstawie prawa krajowego. Tym samym słuszne są zarzuty skargi kasacyjnej, że przepisy polskiego prawa podatkowego nie są sprzeczne z dyrektywą.

Oprac. Przemysław Molik

z 12 kwietnia 2012 r. (II FSK 563/12), prawomocny.