Pozostałe podatki

Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (wyciąg, cz. 2)

23 listopada 2018

Ten tekst przeczytasz w 132 minuty

(t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1445 ze zm.)

Dziś kontynuujemy komentarz do przepisów ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1445 ze zm.; dalej: u.p.o.l.). W pierwszej części, która ukazała się 22 października, zostały przybliżone zasady ogólne, najważniejsze pojęcia mające zastosowanie w podatkach i opłatach lokalnych, a także podstawowe elementy niezbędne dla opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Bez wątpienia wśród danin, które są normowane w komentowanej ustawie, podatek od nieruchomości dotyczy największej grupy podatników. W tej części wyjaśniamy, jakie są zasady wyznaczania stawek w tym podatku, i wskazujemy, jak istotna jest rola rady gminy.

Z komentarza do art. 6 czytelnicy dowiedzą się, od kiedy ciąży na nich obowiązek w podatku od nieruchomości, lecz także o czym muszą pamiętać oraz kto składa coroczne deklaracje, a kto tylko informacje, gdy nastąpi jakaś zmiana.

Jednak ta część komentarza poświęcona jest nie tylko podatkowi od nieruchomości, ale również podatkowi od środków transportu, który cały czas funkcjonuje, chociaż nie dotyczy już samochodów osobowych. Jego ciężar ekonomiczny przekłada się na koszty transportu, czyli element cenotwórczy wielu towarów nabywanych przez Polaków. W tej części przybliżone zostały również opłaty lokalne, m.in. opłata targowa, która musi być płacona nie tylko na targach, oraz coraz rzadziej stosowana opłata od posiadania psów.©℗

TYDZIEŃ Z KOMENTARZAMI – baza publikacji

W tygodniku Podatki i Księgowość komentowaliśmy m.in. ustawy:

z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
z 29 września 1994 r. o rachunkowości
z 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw
z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Komentowaliśmy też m.in. rozporządzenia:

z 27 grudnia 2010 r. w sprawie odliczania i zwrotu kwot wydatkowanych na zakup kas rejestrujących
z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów
z 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób fizycznych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób fizycznych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych
z 23 grudnia 2013 r. w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, oraz warunków stosowania stawek obniżonych
z 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień
z 3 grudnia 2013 r. w sprawie wystawiania faktur
13 września 2017 r. w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Przeoczyłeś tygodnik? Znajdziesz go w wydaniach DGP na www.edgp.gazetaprawna.pl

Radosław Kowalski

doradca podatkowy

Art. 5. [Stawki podatku od nieruchomości]

1. Rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie:

1) od gruntów:

a) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków – 0,62 zł [3] od 1 m2 powierzchni,

b) pod wodami powierzchniowymi stojącymi lub wodami powierzchniowymi płynącymi jezior i zbiorników sztucznych – 4,58 zł [4] od 1 ha powierzchni,

c) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego – 0,30 zł [5] od 1 m2 powierzchni,

d) niezabudowanych objętych obszarem rewitalizacji, o którym mowa w ustawie z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1023, 1529 i 1566 oraz z 2018 r. poz. 756), i położonych na terenach, dla których miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową, usługową albo zabudowę o przeznaczeniu mieszanym obejmującym wyłącznie te rodzaje zabudowy, jeżeli od dnia wejścia w życie tego planu w odniesieniu do tych gruntów upłynął okres 4 lat, a w tym czasie nie zakończono budowy zgodnie z przepisami prawa budowlanego – 3 zł [6] od 1 m2 powierzchni;

2) od budynków lub ich części:

a) mieszkalnych – 0,51 zł [7] od 1 m2 powierzchni użytkowej,

b) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej – 17,31 zł [8] od 1 m2 powierzchni użytkowej,

c) zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym – 8,06 zł [9] od 1 m2 powierzchni użytkowej,

d) związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, zajętych przez podmioty udzielające tych świadczeń – 4,27 zł [10] od 1 m2 powierzchni użytkowej,

e) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego – 5,78 zł [11] od 1 m2 powierzchni użytkowej;

3) od budowli – 2% ich wartości określonej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 3–7.

2. Przy określaniu wysokości stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 1, rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystywania gruntu.

3. Przy określaniu wysokości stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 2, rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków.

4. Przy określaniu wysokości stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. b–e oraz w ust. 1 pkt 3, rada gminy może różnicować wysokość stawek dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności rodzaj prowadzonej działalności.

PRZYPISY

[3] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 0,91 zł, a w 2019 r. – 0,93 zł; wszystkie kwoty w przypisach podane zgodnie z obwieszczeniem ministra rozwoju i finansów z 28 lipca 2017 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych w 2018 r. (M.P. z 2017 r. poz. 800) oraz obwieszczeniem ministra finansów z dnia 25 lipca 2018 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2019 (M.P. z 2018 r. poz. 745).

[4] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 4,63 zł, a w 2019 r. – 4,71 zł.

[5] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 0,48 zł, a w 2019 r. – 0,49 zł.

[6] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 3,04 zł, a w 2019 r. – 3,09 zł.

[7] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 0,77 zł, a w 2019 r. – 0,79 zł.

[8] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 23,10 zł, a w 2019 r. – 23,47 zł.

[9] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 10,80 zł, a w 2019 r. – 10,98 zł.

[10] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 4,70 zł, a w 2019 r. – 4,78 zł.

[11] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 7,77 zł, a w 2019 r. – 7,90 zł.

komentarz

[Uprawnienia rady gminy] Podatek od nieruchomości jest daniną lokalną w pełnym tego słowa znaczeniu, bo nie tylko stanowi dochód gminy (organem podatkowym jest wójt, burmistrz, prezydent miasta), ale również to rada gminy – w drodze uchwały – określa wysokość jego stawek. Zaznaczyć trzeba, że jest to bardzo szczególne uprawnienie organu jednostki samorządu, które mogłoby wręcz rodzić obawy co do zgodności z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: konstytucja). Według tego przepisu nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje bowiem w drodze ustawy. Wynika z tego w sposób jednoznaczny, że to ustawodawca posiada kompetencje do identyfikacji stawek podatkowych. Tymczasem tutaj część takiego uprawnienia została delegowana na twórców (rady gmin – red.) przepisów prawa lokalnego. Jednak komentowany przepis nie stoi w opozycji do zasad konstytucyjnych. A to za sprawą art. 168 konstytucji, w którym zostało wskazane, że jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie. Zatem niezwykle ważne jest to, by organ samorządu terytorialnego, podejmując uchwałę o wysokości stawek podatku od nieruchomości, zawsze ściśle przestrzegał unormowań omawianego artykułu.

To oznacza, że rada gminy może operować wyłącznie w obszarze określonym przez ustawodawcę, który nie tylko identyfikuje poszczególne grupy przedmiotów opodatkowania, ale nade wszystko określa maksymalne stawki podatku dla poszczególnych z grup przedmiotowych, zresztą w tym artykule identyfikowanych. Mówiąc prościej, stawki uchwalone przez radę gminy mogą być niższe niż ustawowe lub równe z nimi, ale z całą pewnością nie wyższe dla poszczególnych kategorii nieruchomości.

Zaznaczyć trzeba, że podejmując uchwałę o wysokości stawek podatku od nieruchomości, rada gminy nie może ograniczyć się wyłącznie np. do wskazania, że stosowane są stawki ustawowe. Zresztą stwierdzenie, iż na terenie gminy stosowane są „stawki ustawowe”, byłoby puste w przypadku podatku od nieruchomości, gdyż ustawa nie określa stawek podatku od nieruchomości, a jedynie stawki maksymalne.

[Zróżnicowanie stawek ze względu na przedmiot opodatkowania] W komentowanym artykule stworzone zostały trzy podstawowe grupy przedmiotowe, przy czym w ramach dwóch z nich prawodawca dodatkowo określił podgrupy.

Co ważne, jedynym dopuszczalnym determinantem jest tutaj przedmiot opodatkowania, jego rodzaj, względnie sposób wykorzystania, ale z całą pewnością o wysokości stawek nie może decydować to, kto jest podatnikiem zobligowanym do rozliczenia i zapłaty podatku od danej nieruchomości.

[Stawki dla gruntów] Pierwsza grupa to grunty, które zostały podzielone przez prawodawcę na cztery podkategorie. Od 2016 r. prawodawca wzbogacił katalog rodzajów gruntów, dla których identyfikowane są poszczególne stawki maksymalne, o odrębną kategorię. Chodzi o grunty niezabudowane objęte obszarem rewitalizacji i położone na terenach, dla których miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową, usługową albo zabudowę o przeznaczeniu mieszanym, obejmującym wyłącznie te rodzaje zabudowy, a na których nie zakończono budowy zgodnie z przepisami prawa budowlanego pomimo zakończenia czteroletniego okresu od dnia wejścia w życie takiego planu zagospodarowania odnośnie do takich gruntów. To właśnie ta kategoria gruntów zajmuje pozycję „lidera”, tj. gruntów, wobec których zastosowanie mają najwyższe stawki). Ustalenie najwyższej, potencjalnej (bo finalnie decyduje rada gminy) stawki podatku od nieruchomości dla gruntów niezabudowanych pomimo zmiany planu zagospodarowania ma służyć przekazaniu gminom narzędzia fiskalnego, służącego zachęcaniu właścicieli do sprawnego realizowania inwestycji, by nie rzec dyscyplinowaniu tych nieco bardziej opieszałych w swojej działalności inwestycyjnej, która jest spójna z miejscowym planem zagospodarowania.

Do momentu nowelizacji zmieniającej u.p.o.l. od 2016 r. najwyższa stawka podatku od nieruchomości miała zastosowanie do gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i to bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków. Przyporządkowanie gruntów do kategorii „związane z prowadzeniem działalności gospodarczej” musi być dokonywane z zastosowaniem definicji ukonstytuowanej w art. 1a u.p.o.l. W pierwszej części komentarza omówione zostało to, jakie grunty (ale również budynki i budowle) muszą być uznane za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, stąd w tym miejscu warto przypomnieć, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2017 r. (sygn. akt SK 13/15) dla uznania nieruchomości (w tym gruntów) za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie wystarczy, by były one w posiadaniu przedsiębiorcy, ale mają one chociaż pośrednio służyć prowadzonej działalności gospodarczej.

Przykład 1

Grunt wycofany z działalności gospodarczej

Dwie osoby fizyczne będące wspólnikami spółki cywilnej są jednocześnie współwłaścicielami gruntu, który był wykorzystywany w działalności gospodarczej prowadzonej przez nich w ramach spółki cywilnej. W 2018 r. wspólnicy, a jednocześnie współwłaściciele gruntu, postanowili zaprzestać wykorzystywania go na potrzeby działalności gospodarczej. Skoro tak, to stwierdzić należy, iż wraz z wycofaniem gruntu z działalności gospodarczej, pomimo iż jest on własnością przedsiębiorców, nie powinien być uznawany za związany z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W przypadku gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, gruntów pozostałych oraz niezabudowanych objętych obszarem rewitalizacji, w odniesieniu do których pomimo zmiany planu zagospodarowania nie nastąpiła w ciągu czterech lat zabudowa, ustawodawca wyznacza jako jednostkę podatkową 1 mkw. Inaczej jest, jeżeli chodzi o grunty pod wodami powierzchniowymi – dla nich jednostką jest 1 ha powierzchni. Podkreślić trzeba, że rada gminy definiując w uchwale wysokość stawek podatku od nieruchomości, musi stosować takie same jednostki powierzchniowe.

Tak jak wskazano powyżej, komentowany przepis nie przewiduje różnicowania stawek podatku od nieruchomości ze względu na status podatnika. Nie oznacza to jednak, że w ramach danej gminy muszą obowiązywać dla gruntów maksymalnie cztery stawki podatku od nieruchomości (jak podgrupy w ustawie). Prawodawca godzi się na to, by przy określaniu wysokości stawek podatku nieruchomości dla gruntów rada gminy różnicowała ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności: lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystywania gruntu. Jest to dość istotny obszar autonomii rady gminy, zwłaszcza że powyższy katalog nie ma zamkniętego charakteru, a kryteria nie są wyłączne.

Co ważne, definiując stawki podatku od nieruchomości, rada gminy nie może stosować kryterium podmiotowego. Mimo to nie jest przeszkodą we wprowadzeniu różnic w stawkach sam fakt, że np. w danej gminie określone kryterium spełnia wąska grupa, a nawet jeden podatnik.

Przykład 2

Grunty będące własnością spółki wodociągowej

W uchwale rady gminy została ustalona odrębna, niższa, stawka podatku od nieruchomości dla gruntów przeznaczonych pod infrastrukturę w zakresie oczyszczania ścieków. Pomimo że w danej gminie grunty tego rodzaju są własnością głównie spółki wodociągowej, nie skutkuje to wadliwością uchwały rady gminy.

Poprzez zastosowanie takiego mechanizmu możliwe jest np. obniżenie stawki podatku od nieruchomości dla gruntów, które są wykorzystywane sezonowo na potrzeby działalności gospodarczej. Jest to szczególnie ważne np. w gminach turystycznych, ponieważ żaden przepis u.p.o.l. nie wprowadza normatywnego obniżenia stawek podatku od nieruchomości ze względu na prowadzenie działalności sezonowej. Skutkiem tego jest to, że jeżeli rada gminy – poprzez uchwałę określającą wysokość stawek podatku od nieruchomości – nie wprowadzi obniżonej stawki dla gruntów wykorzystywanych w działalności sezonowej, muszą one być opodatkowane podatkiem od nieruchomości według podstawowych stawek przez cały rok, co jest znacznym obciążeniem ekonomicznym dla niektórych przedsiębiorców.

Pamiętać przy tym należy, że tego rodzaju obniżenia stawek powinny być stosowane z uwzględnieniem zasad przyznawania pomocy publicznej.

[Stawki dla budynków i ich części] Drugą grupę nieruchomości tworzą budynki lub ich części, które również zostały podzielone przez prawodawcę na kilka – tym razem pięć – kategorii obiektów. I w tej grupie istotny jest charakter, rodzaj, sposób wykorzystania nieruchomości, a nie status właściciela czy posiadacza obiektu.

W tym przypadku najwyższa stawka maksymalna została określona dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (co nie powinno zaskakiwać), a także dla budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

O ile kwestia budynków (ich części) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej została omówiona w pierwszej części komentarza i pokrótce przypomniana powyżej w odniesieniu do gruntów, o tyle szczególnego wyjaśnienia wymaga to, które budynki (ich części) mieszkalne muszą być opodatkowane przy zastosowaniu najwyższej stawki podatku od nieruchomości. Jest to o tyle ważne, że mamy tutaj alokację z kategorii budynków (części) objętych najniższą stawką podatku (tj. mieszkalnych) do tej, od której musi być płacony najwyższy podatek od nieruchomości. O wysokości stawki bezwzględnie decyduje to, jak faktycznie wykorzystywany jest budynek czy lokal mieszkalny.

Należy więc wyraźnie oddzielić budynki (części) niemieszkalne od mieszkalnych, dla których faktyczne wykorzystanie ma kluczowe znaczenie. W przypadku tych pierwszych wystarczy zaś, że spełniają warunki związania z prowadzeniem działalności gospodarczej i wówczas faktyczne, czasowe nieprowadzenie w nich ani niewykorzystywanie w działalności nie skutkuje obniżeniem stawki podatku. [ramka 17]

ramka 17

Niewykorzystywany gabinet radcy prawnego

„(…) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że gabinet radcy prawnego czasowo niezajęty na potrzeby jego kancelarii, który nie utracił charakteru lokalu biurowego, należy uznać w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jako związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, podlegający opodatkowaniu najwyższą stawką podatku od nieruchomości”.

Wyrok NSA z 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 128/17

Przykład 3

Zmiana przeznaczenia lokalu użytkowego

Przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Działalność ta jest wykonywana w lokalu użytkowym. Od tego lokalu płacony jest podatek od nieruchomości obliczany wg najwyższej stawki. Z końcem września przedsiębiorca postanowił przenieść biuro do innego lokalu. Lokal, w którym do tej pory znajdowało się biuro, przedsiębiorca przeznaczył po wynajem. Przedsiębiorca zamieścił ogłoszenia w portalach internetowych, ale do końca roku nie znalazł najemcy, któremu oddałby lokal w odpłatne używanie. Nie oznacza to jednak, że za okres od końca września do końca roku przedsiębiorca może płacić niższy podatek od nieruchomości za ten lokal.

Przykład 4

Biuro w mieszkaniu

Przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Działalność ta jest wykonywana w lokalu mieszkalnym. Od takiego lokalu płacony jest podatek od nieruchomości obliczany wg najwyższej stawki. Z końcem września przedsiębiorca postanowił przenieść biuro do innego lokalu. Lokal mieszkalny, w którym do tej pory znajdowało się biuro, przedsiębiorca wycofał z działalności gospodarczej i po przeprowadzeniu w nim zmian – ponownego przywrócenia funkcji mieszkalnych – zamierza przeznaczyć na wynajem w ramach tzw. najmu prywatnego. Takie okoliczności uzasadniają zgłoszenie zmiany sposobu wykorzystywania lokalu celem zastosowania najniższej stawki podatku od nieruchomości.

Zaznaczyć trzeba, że zajęcie budynku czy lokalu na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej skutkuje zastosowaniem najwyższej stawki podatku od nieruchomości nie tylko wówczas, gdy to właściciel wykorzystuje go na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, ale również gdy robi to ktokolwiek inny i bez względu na tytuł prawny, w oparciu o który wykorzystywany jest lokal.

Przykład 5

Pokój zajęty na działalność gospodarczą

Pani Ewa i pan Robert są właścicielami domu, w którym mieszkają wraz z dorosłą córką. W związku z tym, że córka rozpoczęła wykonywanie działalności w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych, rodzice udostępnili jej na ten cel jeden z pokojów. W pokoju tym zostało wstawione biurko, fotel, stolik z fotelami oraz szafy na dokumenty. Wyposażenie pokoju nie pozostawia wątpliwości co do jego przeznaczenia.

W tej sytuacji rodzice jako właściciele budynku musieli zgłosić, że jego część będzie wykorzystywana na potrzeby działalności gospodarczej i od pokoju zajętego na działalność gospodarczą muszą płacić wyższy podatek od nieruchomości.

W przypadku lokalu mieszkalnego oddawanego w najem prywatny (tj. poza działalnością gospodarczą) na cele mieszkalne nie powinno to skutkować zastosowaniem najwyższej stawki podatku od nieruchomości. Co prawda czasami prowadzone są na ten temat dyskusje, jednak skoro pojęcie działalności gospodarczej zostało zdefiniowane w u.p.o.l. poprzez odesłanie do prawa przedsiębiorców, a według niego tzw. najem prywatny nie stanowi działalności gospodarczej, to w ten sposób należy postrzegać go również dla potrzeb podatku od nieruchomości. Trzeba jednak zastrzec, że w przypadku prywatnie wynajmowanego lokalu mieszkalnego, który najemca wykorzystuje wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej, najwyższa stawka podatku od nieruchomości będzie miała zastosowanie nawet w sytuacji, gdy umowa najmu wskazuje na wynajem dla potrzeb mieszkaniowych.

Przykład 6

Naruszenie postanowień umowy najmu

Pan Jacek mieszka w Bydgoszczy, ale kilka lat temu odziedziczył mieszkanie w Szczecinie. Lokal ten przez kilka lat był wynajmowane na cele mieszkalne, ale cztery miesiące temu lokator się wyprowadził i pan Jacek znalazł kolejnego, któremu również wynajął mieszkanie w celach mieszkalnych. Takie przeznaczenie lokalu zostało wyraźnie wskazane w umowie najmu. Na początku listopada pan Jacek dostał pismo z urzędu miasta z zapytaniem o sposób wykorzystania mieszkania, ze wskazaniem, iż według wiedzy uzyskanej przez organ podatkowy lokal jest wykorzystywany przez najemcę na potrzeby działalności gospodarczej. Okazało się, że faktycznie lokal jest tak wykorzystywany i pan Jacek musi zapłacić podatek od nieruchomości według najwyższej stawki, a to co może zrobić, to żądać naprawienia wyrządzonej mu szkody (poprzez naruszenie postanowień umowy najmu) przez najemcę.

Z drugiej strony wykonywanie w budynku czy lokalu działalności gospodarczej (czy to przez właściciela czy osobę trzecią) nie musi oznaczać zastosowania wyższej stawki, o ile w wyniku prowadzenia tej działalności nieruchomość nie utraci swojego przeznaczenia mieszkalnego.

Przykład 7

Działalność gospodarcza prowadzona w domu

Przedsiębiorca wykonuje działalność polegającą na prowadzeniu szkoleń, przygotowaniu publikacji, świadczeniu usług doradczych. W domu, w którym mieszka wraz z rodziną, przedsiębiorca ma swoje biurko, przy którym wykonuje działalność, ale w tym samym pokoju jest kanapa, telewizor itd. Mówiąc prościej, w opisywanym przypadku nie można powiedzieć, że jakakolwiek część domu jest przeznaczona wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Dzięki temu wykonywana w domu działalność gospodarcza nie wpływa na wysokość podatku od nieruchomości.

Zastosowanie stawki właściwej dla działalności gospodarczej nie wystąpi również tylko z tego powodu, że dany adres został wskazany w CEIDG.

Przykład 8

Znaczenie wpisu w CEIDG

Przedsiębiorca wykonuje działalność gospodarczą w zakresie usług doradczych. Osoba ta ma podpisane dwie umowy ze stałymi klientami, dla których wykonuje usługi, i robi to głównie w ich siedzibach. Jednak jako miejsce prowadzenia działalności w CEIDG został wskazany adres zamieszkania przedsiębiorcy. Nie spowodowało to jednak konieczności zapłaty podatku od nieruchomości od domu mieszkalnego wg wyższej stawki.

Uwaga! Jeżeli chodzi o lokale mieszkalne zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, o zakresie zastosowania najwyższej stawki podatku od nieruchomości decyduje faktyczne ich zajęcie na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Przy czym taka podwyższona stawka jest właściwa tylko do tej części, która faktycznie jest zajęta dla potrzeb działalności gospodarczej. Pozostała część budynku opodatkowana jest przy zastosowaniu stawki właściwej dla nieruchomości mieszkalnej, czyli najniższej z możliwych (przynajmniej wg wysokości stawek maksymalnych).

W dwóch kolejnych kategoriach prawodawca specyfikuje obniżenia stawek maksymalnych dla szczególnych obszarów wykonywania działalności gospodarczej. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że o ile chodzi o prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym, dla zastosowania niższej stawki maksymalnej konieczne jest faktyczne zajęcie budynku (części) na taką aktywność gospodarczą [ramka 18], o tyle w odniesieniu do świadczeń zdrowotnych wystarczy, że nieruchomość jest z nią związana. Przy czym w odniesieniu do tej drugiej komentowany przepis zawiera dodatkowe zastrzeżenie, tj. „obiekt ma być zajęty przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych”.

ramka 18

Obrót kwalifikowanym materiałem siewnym

„1. Dla zastosowania preferencyjnej stawki podatku musi zachodzić związek pomiędzy zajęciem budynku a obrotem materiałem siewnym, rozumianym jako oferowanie w tym miejscu do sprzedaży tego materiału, jego sprzedaż lub dostawę z tego miejsca innym odbiorcom.

2. Nie ulega wątpliwości, że prowadzenie działalności w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym to nie tylko magazynowanie tego materiału na danej powierzchni. «Obrót» to nie tylko oferowanie do sprzedaży materiału siewnego, ale także inny sposób dysponowania tym materiałem, w tym jakiekolwiek rozporządzanie, dostawa lub przesyłka, mające na celu handlowe wykorzystanie materiału siewnego przez strony trzecie, a prowadzenie działalności w tym zakresie wymaga odpowiedniego wyposażenia, a także miejsca celem np. przyjęcia i wydania materiału siewnego, jego konfekcjonowania, przepakowania, itp. Nie sposób też zaaprobować stanowiska, że np. sprzedaż danej partii kwalifikowanego materiału siewnego i opróżnienie magazynów na pewien czas pozwala przyjąć, że powierzchnia ta traci przez to przymiot wykorzystywania do działalności gospodarczej w tym zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym. Takie stanowisko pociągałoby za sobą konieczność comiesięcznego wyliczania ilości worków czy też palet, na których składowane są nasiona oraz wyliczania stosownej powierzchni, która korzysta z preferencji podatkowej”.

Wyrok WSA w Szczecinie z 28 października 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 799/15

„Tylko faktyczne zajęcie budynku lub jego części na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym prowadzi do możliwości jego opodatkowania stawką preferencyjną, a więc nie jest wystarczające do jej zastosowania tylko posiadanie tego budynku lub jego części przez podmiot świadczący działalność gospodarczą w zakresie tego rodzaju obrotu. Nie wystarczy zatem jakiekolwiek umieszczenie towaru w budynku, ale takie, które łączy się z jego wymianą. Nie wystarczają czynności dokonywane niejako wewnątrz podmiotu, jak na przykład samo przechowywanie, które skądinąd normatywnie odróżniono od obrotu na gruncie ustawy o nasiennictwie”.

Wyrok NSA z 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1069/10

Należy pamiętać, że obie kategorie to jednak przepisy szczególne, a co za tym idzie, nie powinny być stosowane poprzez wykładnię rozszerzającą. [ramka 19] Ponadto w przypadku świadczeń zdrowotnych nie można zapominać o kryterium podmiotowym. [ramka 20]

ramka 19

Pomieszczenia związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych

„Prawidłowa jest też konkluzja sądu pierwszej instancji, że sam wpis do rejestru podmiotów leczniczych nie uprawnia do uznania, iż wszystkie pomieszczenia wskazane we wniosku o interpretację jako «pośrednio wykorzystywane dla celów udzielania świadczeń zdrowotnych» mogą być uznane za związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Należy bowiem mieć na względzie, że w rozpatrywanej sprawie pomieszczenia podmiotu leczniczego znajdują się w hotelu wykorzystywanym przez stronę skarżącą również w innych celach niż świadczenia zdrowotne (zob. także wyrok NSA z 26 kwietnia 2018 r., II FSK 2726/17).

W ocenie NSA wykładnia celowościowa przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.o.l., wskazuje, że założeniem ustawodawcy była realizacja określonej polityki społecznej państwa w dziedzinie ochrony zdrowia oraz dążenie do wsparcia określonych sektorów działalności gospodarczej (zajmujących się udzielaniem świadczeń zdrowotnych dla ogółu społeczeństwa), a nie wspieranie poprzez preferencyjne stawki opodatkowania branży hotelarskiej, turystycznej czy rozrywkowej. Dlatego też należy przyjąć, że pomieszczenia związane z działalnością leczniczą nie mogą być zasadniczo wykorzystywane na inne cele niż udzielanie świadczeń zdrowotnych, np. cele komercyjne czy też cele osobiste podatnika, oraz powinny spełniać wymogi opisane w ustawie o działalności leczniczej oraz rozporządzeniu z 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą, a także że w nich prowadzona będzie faktyczna działalność lecznicza”.

Wyrok NSA z 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2168/16

ramka 20

Status podmiotu leczniczego

„Organizacja przez stronę skarżącą turnusów rehabilitacyjnych nie może być uznana za udzielanie świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej. Ustawodawca różnicuje bowiem rehabilitację leczniczą od rehabilitacji zawodowej i społecznej. Rehabilitacja zawodowa i społeczna regulowana jest przepisami ustawy o rehabilitacji. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2 tej ustawy rehabilitacja lecznicza osób niepełnosprawnych odbywa się na podstawie odrębnych przepisów. Tymi przepisami są przepisy ustawy o lecznictwie, której art. 2 ust. 1 pkt 12 rehabilitację leczniczą zalicza do rodzajów działalności leczniczej w kategorii «stałe i całodobowe świadczenie inne niż szpitalne».

Skoro więc spółka nie jest podmiotem leczniczym prowadzącym rehabilitację leczniczą, nie może być uznana za podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o lecznictwie, a tym samym korzystać z preferencyjnego opodatkowania podatkiem od nieruchomości”.

Wyrok NSA z 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1219/16

W pozostałych, tj. innych niż wskazane powyżej przypadkach, w tym dla budynków lub ich części zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego, określając stawkę podatku od nieruchomości, rada gminy winna uwzględnić maksymalną stawkę wskazaną w lit. e ust. 1 pkt 2 komentowanego artykułu.

Również w przypadku budynków i ich części rada gminy może określić więcej niż pięć rodzajów stawek podatku od nieruchomości, uwzględniając przy ich identyfikacji lokalizację, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków. Przesłanką zróżnicowania działalności może być również przedmiot działalności gospodarczej prowadzonej w danym obiekcie.

[Stawka dla budowli] Całkiem inny niż dla gruntów, budynków czy ich części rodzaj stawki podatku od nieruchomości jest właściwy dla budowli lub ich części (przypominam: opodatkowane są wyłącznie te związane z prowadzeniem działalności gospodarczej). Dla nich stosowana może być wyłącznie stawka procentowa i nie może ona przekroczyć 2 proc. ich wartości. Również dla takiego przedmiotu opodatkowania rada gminy może uwzględnić wysokość stawki od rodzaju prowadzonej działalności, a w zasadzie – należałoby wskazać – od przeznaczenia budowli do określonego rodzaju działalności.

Przykład 9

Infrastruktura wodociągowa

Rada gminy podjęła uchwałę o wysokości stawek podatku od nieruchomości. Zostało w niej wskazane, że od budowli stanowiących infrastrukturę wodociągową wykorzystywaną na potrzeby dostarczania wody i odprowadzania nieczystości stosowana jest stawka podatku od nieruchomości w wysokości 1 proc. ich wartości.

W przypadku budowli wysokość stawki podatku od nieruchomości nie powinna być uzależniona od takich okoliczności jak np. stan techniczny czy wiek. Nie można też zapominać, że również w przypadku budowli w ustawie wskazana jest stawka maksymalna. W związku z tym rada gminy musi w uchwale podać konkretną wysokość stawki podatku, nawet jeżeli jest ona dokładnie taka sama jak w ustawie. Natomiast zastosowanie niższej stawki jest prawem lokalnego prawodawcy, a nie obowiązkiem. [ramka 21]

ramka 21

Zlikwidowanie preferencji podatkowej

„Skoro w zaskarżonej uchwale zdecydowano się na zlikwidowanie preferencji podatkowej dla określonego rodzaju budowli, to nie może być mowy o naruszeniu zasady równości wobec prawa. Wprowadzona 2-proc. stawka ma zastosowanie do wszystkich budowli znajdujących się na terenie gminy i dotyczy wszystkich przedsiębiorców, bez względu na rodzaj prowadzonej przez nich działalności gospodarczej”.

Wyrok NSA z 26 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 3021/12

[Skutki braku uchwały rady gminy] Przepisy niniejszego artykułu winny być postrzegane jako przyznające radzie gminy prawo do definiowania stawek podatku od nieruchomości, ale z drugiej strony nakładające na taki organ obowiązek podjęcia uchwały w tym zakresie. Co prawda obecnie obowiązuje zasada, wedle której w przypadku braku uchwały mają zastosowanie stawki z poprzedniego roku. Jednak taką opcję należy uznać za rozwiązanie wyjątkowe, awaryjne, mające zastosowanie dopiero wówczas, gdy rada gminy nie zrealizuje swojego obowiązku i bynajmniej nie powinna to być podstawowa metoda określania stawek obowiązujących w danej jednostce samorządu terytorialnego.

Art. 6. [Powstanie i wygaśnięcie obowiązku podatkowego]

1. Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.

2. Jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem.

3. Jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie.

4. Obowiązek podatkowy wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek.

5. Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek.

6. Osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3.

7. Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego.

8. Jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub zaistniało zdarzenie, o którym mowa w ust. 3, organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek.

8a. Nie wszczyna się postępowania, a postępowanie wszczęte umarza, jeżeli wysokość zobowiązania podatkowego na dany rok podatkowy nie przekraczałaby, określonych na dzień 1 stycznia roku podatkowego, najniższych kosztów doręczenia w obrocie krajowym przesyłki poleconej za potwierdzeniem odbioru przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 650 i 1118). W takim przypadku decyzję umarzającą postępowanie pozostawia się w aktach sprawy, a organ jest nią związany od chwili wydania. Do zmiany decyzji umarzającej postępowanie przepis art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.) stosuje się odpowiednio.

9. Osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane:

1) składać, w terminie do dnia 31 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu – w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku;

2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia;

3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości – bez wezwania – na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15. każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia.

10. Obowiązek składania informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz deklaracji na podatek od nieruchomości, o którym mowa w ust. 6 i w ust. 9 pkt 1, dotyczy również podatników korzystających ze zwolnień na mocy przepisów niniejszej ustawy.

11. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne.

11a. W przypadku gdy kwota podatku nie przekracza 100 zł, podatek jest płatny jednorazowo w terminie płatności pierwszej raty.

12. Rada gminy może zarządzać pobór podatku od nieruchomości od osób fizycznych w drodze inkasa oraz wyznaczać inkasentów i określać wysokość wynagrodzenia za inkaso.

13. Rada gminy określa, w drodze uchwały, wzory formularzy, o których mowa w ust. 6 i w ust. 9 pkt 1; w formularzach zawarte będą dane dotyczące podmiotu i przedmiotu opodatkowania niezbędne do wymiaru i poboru podatku od nieruchomości.

14. Rada gminy może określić, w drodze uchwały, warunki i tryb składania informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz deklaracji na podatek od nieruchomości za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności:

1) ich format elektroniczny oraz układ informacji i powiązań między nimi zgodnie z przepisami o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne;

2) sposób ich przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

3) rodzaje podpisu elektronicznego, którym powinny być opatrzone.

15. Rada gminy w uchwale, o której mowa w ust. 14, uwzględnia w szczególności:

1) zakres danych zawartych we wzorach określonych uchwałą rady gminy w sprawie wzorów informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych i deklaracji na podatek od nieruchomości oraz konieczność ich opatrzenia podpisem elektronicznym;

2) potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa, wiarygodności i niezaprzeczalności danych zawartych w informacjach o nieruchomościach i obiektach budowlanych i deklaracjach na podatek od nieruchomości oraz potrzebę ich ochrony przed nieuprawnionym dostępem;

3) limity wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku wynikające z deklaracji na podatek od nieruchomości, a także wymagania dla poszczególnych rodzajów podpisu elektronicznego, w szczególności dotyczące weryfikacji podpisu elektronicznego i wykorzystania elektronicznych znaczników czasu.

16. Poświadczenie przez organ podatkowy złożenia informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych lub deklaracji na podatek od nieruchomości za pomocą środków komunikacji elektronicznej odbywa się zgodnie z przepisami o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

komentarz

[Uwagi wprowadzające] Komentowany artykuł jest jednym z ważniejszych w całej ustawie, gdyż prawodawca wskazuje w nim, od kiedy, a także do kiedy podatnik jest zobowiązany płacić podatek od nieruchomości. W przepisach tych ustawodawca identyfikuje również obowiązki podatników w obszarze informacji przekazywanych organom na potrzeby podatku od nieruchomości oraz kompetencje rady gminy w tym zakresie. Inaczej mówiąc, artykuł ten zawiera wiele niezwykle istotnych unormowań, w tym niestety również dość luźno powiązanych z zagadnieniem obowiązku podatkowego. Wobec tego nieuchronna jest refleksja, że jeżeli chodzi o technikę legislacyjną, to można mieć tu pewne zastrzeżenia.
[Powstanie obowiązku podatkowego] Fundamentalne znaczenie ma to, od kiedy powstaje obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Pomimo rocznego charakteru tej daniny obowiązek podatkowy powstaje już w trakcie roku, z niewielkim tylko przesunięciem na początek miesiąca następującego po miesiącu determinującym powstanie obowiązku podatkowego.

Przykład 10

Zakup nieruchomości

Małżonkowie zakupili nieruchomość – akt notarialny dokumentujący tę transakcję został podpisany 1 października. Płatność za nabywaną nieruchomość nabywcy dokonali na rzecz zbywcy na koniec września. Ze względu na to, że przeniesienie własności miało miejsce w październiku, obowiązek podatku od nieruchomości ciąży na małżonkach dopiero od listopada.

W tym przypadku mamy więc do czynienia z podmiotową przesłanką powstania obowiązku podatkowego: nowy podmiot, w wyniku wystąpienia określonych okoliczności, takich jak nabycie nieruchomości, staje się podatnikiem podatku od nieruchomości. Metoda taka jest właściwa również wówczas, gdy zmienia się sposób wykorzystania budowli. Jest to powiązane bezpośrednio z tym, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają wyłącznie te budowle lub ich części, które są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Przykład 11

Zmiana sposobu wykorzystywania silosu

Osoba fizyczna jest właścicielem silosu będącego budowlą. Osoba ta nie prowadziła działalności gospodarczej, w związku z tym nie płaciła od tej budowli podatku od nieruchomości. W listopadzie osoba taka rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej i wprowadziła do niej silos. To oznacza, że od grudnia budowla taka powinna być opodatkowana podatkiem od nieruchomości.

Jednak w tym samym, komentowanym, artykule prawodawca przewidział wyjątek od zasady „miesiąca następnego”. Chodzi o okoliczności związane z istnieniem samego przedmiotu opodatkowania, co oznacza, że mają one zastosowanie wyłącznie wobec budynków, budowli lub ich części. Jeżeli bowiem chodzi o nowo budowane obiekty tego rodzaju, prawodawca przewidział odsunięcie momentu opodatkowania aż do początku następnego roku, a dokładnie roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem.

Powyższe oznacza, że w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, kiedy został ukończony proces budowy budynku, budowli lub części takich obiektów. Zaznaczyć trzeba, że prawodawca w żaden sposób nie precyzuje, co to oznacza, że budowa została zakończona. W związku z tym należy odwołać się do zasad definiowanych w innych przepisach. Naturalnym zdaje się być odwołanie do prawa budowlanego, przy czym uwzględnić trzeba to, że prawodawca zdaje się odwoływać do fizycznego ukończenia procesu budowy, a niekoniecznie do wypełnienia ewentualnych powinności o charakterze formalnym, takich jak jakaś forma zgłoszenia czy uzyskania pozwolenia. Świadczy o tym zastrzeżenie, że obowiązek podatkowy powstaje 1 stycznia roku następnego po roku, w którym co prawda nie zakończono budowy, ale rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem. Właśnie owo „wykończenie” przemawia za tym, że wskazując na „zakończenie” budowy, prawodawca niekoniecznie ma na myśli ukończenie przedsięwzięcia w sposób formalny, tj. z uwzględnieniem obowiązków formalnych. Przy czym trzeba przyjąć, że nawet gdyby podatnik miał wątpliwości co do tego, czy na pewno została ukończona budowa, fakt, iż zostały spełnione wymogi formalne, zadecyduje o konieczności opłacania podatku od nieruchomości od następnego roku. Gdyby prace nie były ukończone, to nie byłoby wszak możliwe wypełnienie warunków formalnych.

Zasadne zdaje się być więc przyjęcie, że brak spełnienia wymogów formalnych nie musi oznaczać zakończenia budowy, ale z kolei ich wypełnienie przesądza o ukończeniu budowy. [ramka 22]

ramka 22

Zakończenie prac budowlanych

„Niesporne jest, że pojęcie «zakończenia budowy» nie ma swojej legalnej definicji na gruncie u.p.o.l. Również przepisy podstawowego dla procesu budowlanego aktu prawnego, jakim jest ustawa – Prawo budowlane, takiej definicji nie zawierają. Jak trafnie wskazano jednak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2014 r., II FSK 1228/12 (LEX nr 1463399) – zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości uzależnione jest od faktu zakończenia prac związanych ze wznoszeniem obiektu budowlanego.

Zgodnie zaś z przepisami ustawy – Prawo budowlane rozpoczęcie użytkowania następuje zawsze po zakończeniu budowy, gdyż w myśl art. 54 tej ustawy do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Z kolei art. 55 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm. – dalej: u.Pr.bud.) przewiduje, że przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do określonej kategorii. Tym samym przyjęcie przez ustawodawcę w art. 6 ust. 2 u.p.o.l. sformułowania o roku, w którym budowa została zakończona, należy tłumaczyć w taki sposób, który wskazuje na sytuację poprzedzającą uzyskanie decyzji ostatecznej, o której mowa w art. 55 u.Pr.bud., gdyż użytkowanie budynku musi być poprzedzone zakończeniem budowy.

W doktrynie wskazano, że spełnienie warunków, o których mowa w art. 57 ust. 1 i 2 u.Pr.bud., przesądza, iż nastąpiło zakończenie budowy (por. L. Etel, Podatek od nieruchomości. Komentarz, komentarz do art. 6, pkt 3, LEX/el 2012). Tym samym spełnienie wszystkich warunków wymaganych dla skutecznego złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, uznawane jest za tożsame z chwilą, w której została zakończona budowa budowli albo budynku lub ich części, o której stanowi art. 6 ust. 2 u.p.o.l.

Należy też zwrócić uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r., II FSK 3785/14(LEX nr 2227103) uznał, iż nie ma podstaw do uzależnienia stwierdzenia faktu zakończenia prac budowlanych od złożenia zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy (art. 54 u.Pr.bud.). Pojęcie zakończenia prac budowlanych należy utożsamiać ze stanem faktycznym umożliwiającym zawiadomienie o zakończeniu budowy. Podobna zasada dotyczy użytkowania budynku”.

Wyrok NSA z 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1921/15

Przykład 12

Moment ukończenia inwestycji

W listopadzie 2018 r. podatnik zakończył formalności wynikające z prawa budowlanego związane z budową magazynu, jednak w tym roku nie rozpoczął użytkowania tego obiektu. Jeszcze do stycznia podatnik planuje wykańczać magazyn, montować wyposażenie itp. W związku z tym podatnik twierdzi, że inwestycja zostanie ukończona w 2019 r., a co za tym idzie, podatek od nieruchomości będzie opłacany dopiero od 2020 r. Jednak w takiej sytuacji należy przyjąć, że podatek od nieruchomości musi być opłacany już od 2019 r., gdyż zakończenie budowy miało miejsce w 2018 r.

Zakończenie budowy jest przesłanką determinującą rozpoczęcia opodatkowywania nowo wybudowanych budynków, budowli lub ich części, ale nie jedyną. Gdyby bowiem w danym roku budowa nie została zakończona, ale podatnik rozpocząłby użytkowanie obiektu, wówczas wystąpienie takiego stanu faktycznego zadecydowałoby o powstaniu obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości od 1 stycznia następnego roku.

Wskazać przy tym należy, że już nawet przyjęcie do używania części budynku czy budowli przesądza o konieczności opodatkowania od następnego roku całego obiektu. [ramka 23]

ramka 23

Rozpoczęcie użytkowania budynku

„Rozpoczęcie użytkowania części budynku powoduje powstanie obowiązku podatkowego w stosunku do całego budynku. Wynika to wprost z treści art. 6 ust. 2 u.p.o.l., stanowiącego, że jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem (wyroki: WSA we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 110/07, LEX nr 980383; WSA we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 724/06, LEX nr 924151; WSA w Poznaniu z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Po 22/10, LEX nr 669772; WSA w Lublinie z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 487/10, LEX nr 653645). Dobitnie w powyższej kwestii wypowiedział się WSA w Łodzi w wyroku z dnia 11 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 336/08, stwierdzając, że: z punktu widzenia powstania obowiązku podatkowego traktuje się przy tym na równi fakt ukończenia budowy i rozpoczęcia użytkowania budynku. I w jednym, i w drugim przypadku obowiązek dotyczy całego budynku, chociażby właściciel miał przez następne kilka lat zajmować tylko jego część z powodu niewykończenia reszty budynku. Do identycznych wniosków dochodzi też NSA w wyroku z dnia 23 stycznia 2008 r. sygn. akt II FSK 1520/06.

A zatem zaistniała także alternatywna okoliczność skutkująca powstaniem obowiązku podatkowego, jaką jest rozpoczęcie użytkowania budowli lub budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem”.

Wyrok NSA z 4 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2344/16

Różne traktowanie przypadków nabycia i wytworzenia przedmiotu opodatkowania nie przeczy zasadom państwa prawa, nie prowadzi do nierównego traktowania podatników i jest uzasadnione względami funkcjonalnymi. [ramka 24]

ramka 24

Dopuszczalność różnicowania sytuacji podatników

„Zdaniem Sądu «odroczenie» momentu powstania obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 2 u.p.o.l. można uznać za pewną preferencję przyznaną tym podatnikom, którzy budują nowe obiekty. Stąd wywodzi się zresztą wniosek o nieuzasadnionym różnicowaniu sytuacji podatników, którzy wytwarzają nowe obiekty, i podatników, którzy takie obiekty kupują. Wydaje się jednak, że odroczenie momentu powstania obowiązku podatkowego w okolicznościach wskazanych w art. 6 ust. 2 ma charakter funkcjonalny. Wynika z uwzględniania przez ustawodawcę faktu, że dla wielu podmiotów wybudowane przez nie budynki, lokale mieszkalne i użytkowe oraz budowle nie stanowią majątku trwałego, a majątek obrotowy. Budynki i budowle są wytwarzane, celem przeniesienia ich własności w całości lub w części wraz z udziałami w gruncie na inne podmioty. W takiej sytuacji wykonywanie obowiązku podatkowego, a w przypadku osób prawnych i Spółek – zobowiązania podatkowego, które by powstawało od następnego miesiąca po miesiącu, w którym zakończono budowę, stanowiłoby nadmierne utrudnienie, zważywszy w szczególności, że np. nie wszystkie nieruchomości lokalowe w wybudowanym przez dewelopera budynku podlegają natychmiastowej sprzedaży, a następuje to sukcesywnie. Niewątpliwie zaś, u nabywców tego rodzaju «nowych nieruchomości» obowiązek podatkowy powstaje na podstawie art. 6 ust. 1 u.p.o.l. (…) Każdy podmiot, w tym w szczególności prowadzący działalność gospodarczą, ma możliwość swobodnego decydowania o sposobie nabycia składników majątku, z racji którego to nabycia staje się podatnikiem podatku od nieruchomości. Zatem przyjęcie, że z art. 6 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.l. wynika inny moment powstania obowiązku podatkowego dla podmiotu, który nabywa grunt oraz związany z nim budynek i budowlę nowo wybudowane, od momentu powstania obowiązku podatkowego dla podmiotu prowadzącego inwestycję i wytwarzającego budynek lub budowlę, nie uzasadnia twierdzenia, że została naruszona konstytucyjna zasada demokratycznego państwa prawa”.

Wyrok WSA w Szczecinie z 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 906/17

Funkcjonalny charakter odroczenia momentu powstania obowiązku podatkowego, konstrukcja ust. 2 komentowanego przepisu wprowadzającego takie odsunięcie w czasie, a także samoistny charakter ust. 1, który konstytuuje zasadę ogólną, decydują o rozstrzygnięciu zagadnienia odnoszącego się do przypadku, w którym w danym roku budynek został wybudowany i sprzedany przez podatnika innemu podmiotowi. W takiej sytuacji należy przyjąć, że o ile podatnik, który wzniósł taki obiekt, opłacałby podatek od nieruchomości dopiero od następnego roku, o tyle brak jest przesłanek do zastosowania takiej alokacji do kolejnego roku obowiązku podatkowego u nabywcy. Dla podmiotu, który zakupił budynek, decydujące znaczenie ma to, że przesłanką wystąpienia obowiązku podatkowego nie jest wybudowanie, a nabycie nieruchomości.

Przykład 13

Zakup nowo wybudowanego budynku

W kwietniu 2018 r. spółka A wybudowała budynek biurowy. Ze względu na to, że obiekt został ukończony w 2018 r., a w 2017 r. nie był jeszcze używany, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstałby w spółce A dopiero od 2019 r. Jednak w czerwcu tego samego roku spółka A wniosła budynek aportem do spółki B. W takiej sytuacji spółka B musi opłacać podatek od nieruchomości za ten obiekt już od lipca 2018 r.

[Zmiana okoliczności w trakcie roku podatkowego] Komentowany artykuł zawiera również unormowania, które wskazują na skutki fiskalne zmiany w trakcie roku okoliczności mających wpływ na sposób opodatkowania nieruchomości.

W takiej sytuacji, a w szczególności gdy wystąpi zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, od pierwszego dnia następnego miesiąca następuje zmiana wysokości podatku. Odpowiednio, ulega on obniżeniu lub podwyższeniu od takiego miesiąca.

Jedną z przesłanek, która wpływa na wysokość zobowiązania, a zatem determinującą modyfikację od następnego miesiąca, jest ulepszenie obiektu.

Przykład 14

Ulepszenie sieci wodociągowej

Podatnik – spółka wodociągowa –wykorzystuje w prowadzonej działalności budowle będące jej środkami trwałymi. W październiku spółka zakończyła proces inwestycyjny, w ramach którego ulepszyła sieć wodociągową. Ze względu na to, że w październiku została podwyższona wartość początkowa, od listopada zwiększy się również podstawa opodatkowania, a co za tym idzie i zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości.

Przy czym trzeba uwzględnić to, że o ile w przypadku budowli ulepszenie, a zatem zwiększenie jej wartości początkowej, w każdym przypadku spowoduje podwyższenie wartości początkowej (a więc i podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości), o tyle w przypadku budynku samo zwiększenie wartości początkowej jest bez znaczenia.

Przykład 15

Prace modernizacyjne w budynkach

Spółka wykorzystuje w prowadzonej działalności gospodarczej dwa budynki użytkowe. Od 2017 r. w obu budynkach prowadzone były prace modernizacyjne. W pierwszym obiekcie roboty zostały ukończone w lipcu, a w drugim w sierpniu 2018 r. Jednak tylko w przypadku drugiego budynku spółka musi dokonać korekty deklaracji w podatku od nieruchomości i od września opłacać wyższy podatek od nieruchomości. Jest to powodowane tym, że choć oba budynki były ulepszane (w obu przypadkach zwiększyła się ich wartość początkowa), to tylko drugi został rozbudowany (dobudowano piętro), w konsekwencji czego zwiększyła się jego powierzchnia użytkowa, a wraz z nią podstawa opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

[Wygaśnięcie obowiązku podatkowego] Skoro komentowany przepis zawiera regulacje dotyczące powstania i zmiany obowiązku podatkowego, to z uwagi na majątkowy charakter podatku od nieruchomości zasadnym jest zamieszczenie w nim również unormowań odnoszących się do zakończenia obowiązku opłacania takiej daniny. I tym razem prawodawca posługuje się pełnymi miesiącami, wskazując, że obowiązek podatkowy wygasa z końcem miesiąca, w którym ustały okoliczności skutkujące trwaniem obowiązku zapłaty podatku (bo o takim stanie należałoby mówić). Zastosowana konstrukcja jest spójna z kolejnym przepisem, który wskazuje, że dla niepełnych lat podatkowych daninę tę oblicza się proporcjonalnie w relacji: ilość miesięcy trwania obowiązku do roku (tutaj mamy rok stały i zawsze jest to 12 miesięcy, bo chodzi o rok kalendarzowy). Powoduje to, że jeżeli obowiązek ustaje u danego podatnika ze względu na zmianę właściciela (inna przesłanka zamiany podatnika), nie występuje ani podwójne opodatkowanie, ani też przerwa w opłacaniu podatku. W takiej bowiem sytuacji od następnego miesiąca podatek opłaca nabywca.
[Metody nakładania podatku od nieruchomości] O ile dotychczas omawiane regulacje komentowanego artykułu są bez wątpienia ściśle ze sobą powiązane funkcjonalnie i odnoszą się w sposób bezpośredni do tego samego obszaru, o tyle dość zaskakujące jest, że w tym samym artykule prawodawca zamieścił dalsze przepisy. Są one poświęcone obowiązkom podatników oraz organu, dotyczącym obowiązku podatkowego. Wprawdzie jest tutaj wyraźna relacja pomiędzy pierwszą a drugą grupą przepisów, jednak ich umiejscowienie w tej samej jednostce redakcyjnej stanowi cokolwiek dziwny zabieg prawotwórczy. Tym niemniej to z tych przepisów podatnicy dowiadują się, że stosowane są różne metody nakładania podatku od nieruchomości, w zależności od statusu podatnika.

Osoby fizyczne zobligowane są jedynie do składania informacji o nieruchomościach, a także ich aktualizowania w trakcie roku. Tymczasem osoby prawne, jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są objęte obowiązkiem deklaracyjnym.

Jednak to nie tylko różnice o charakterze formalnym odróżniają osoby fizyczne od reszty podatników. O ile bowiem w przypadku tych pierwszych podatek nakładany jest w drodze decyzji organu i płatny w czterech ratach, o tyle pozostałe podmioty na początku roku składają deklarację, by następnie co miesiąc opłacać podatek od nieruchomości.

Trudno jest rozstrzygnąć, która metoda jest bardziej przyjazna podatnikom, a która bardziej uciążliwa, jednak nie budzi wątpliwości to, że mamy tutaj do czynienia z różnym traktowaniem podatników na płaszczyźnie tej samej daniny, na obszarze tych samych obciążeń fiskalnych.

Zaznaczyć trzeba, że jeżeli chodzi o osoby fizyczne, całkowicie bez znaczenia jest to, czy są one przedsiębiorcami i jako tacy opłacają podatek według stawek przewidzianych dla nieruchomości związanych czy zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, czy wyłącznie od nieruchomości prywatnych.

Z pewnością brak corocznego deklarowania czy informowania organu o nieruchomościach jest wygodny, zwłaszcza że już pozostałe podmioty mają taki obowiązek i powinny zrealizować go do końca stycznia każdego roku.

Oczywiście osoby fizyczne muszą pamiętać o konieczności poinformowania organu o zmianach wpływających na wysokość podatku od nieruchomości, ale z kolei brak obowiązku corocznego składania informacji nie może budzić wątpliwości. [ramka 25]

ramka 25

Obowiązki osób fizycznych

„W myśl art. 6 ust. 6 u.p.o.l. osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3.

Oznacza to, że obowiązkiem podatnika jest korygowanie uprzednio złożonej informacji, jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku.

Natomiast z tego przepisu nie wynika obowiązek corocznego składania przez osobę fizyczną informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Obowiązek taki powstaje dopiero w przypadku wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w art. 6 ust. 3 (…)”.

Wyrok NSA z 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 3484/17

Przypomnieć trzeba, że obowiązek informacyjny (osoby fizyczne) i deklaracyjny (pozostałe podmioty) występuje nie tylko wówczas, gdy podatek jest faktycznie płacony, ale również wówczas gdy stosowane jest zwolnienie od podatku od nieruchomości.

Na szczególną uwagę zasługuje również zastrzeżenie, wedle którego osoba fizyczna będąca współwłaścicielem nieruchomości wraz z innym podmiotem niebędącym taką osobą zobligowana jest do stosowania takich samych zasad jak ów podmiot, tj. nie składa informacji, a deklarację, nie jest dla niej wydawana decyzja, opłaca podatek w ratach miesięcznych, lecz nie w czterech ratach. Wyjątkiem są przypadki, w których relacja taka determinowana jest tym, że podmioty takie tworzą wspólnotę mieszkaniową.

[Uprawienia i obowiązki gmin] Komentowany przepis zawiera również regulacje, które nadają radom gminy uprawnienia, a jednocześnie nakładają na nie obowiązki związane z obszarem informacyjno-deklaracyjnym oraz zapłatą podatku od nieruchomości.

W praktyce szczególnie uciążliwe może być to, że każda gmina tworzy swój własny wzór deklaracji i informacji na potrzeby podatku od nieruchomości. Skutkuje to tym, że podatnicy mający nieruchomości na obszarze różnych gmin muszą pilnować, by posłużyć się odpowiednimi formularzami.

Zgodnie z nowelizacją ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która ma wejść w życie od 1 lipca 2019 r. (ustawa z 9 listopada 2018 r., na dzień przygotowania niniejszego tekstu przekazana z Sejmu do Senatu), nastąpić ma nie tylko wprowadzenie możliwości składania informacji o nieruchomościach elektronicznie, ale przede wszystkim mają być ujednolicone wzory deklaracji i informacji w podatku od nieruchomości. W procedowanej nowelizacji czytamy bowiem:

„13. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzory formularzy, o których mowa w ust. 6 i ust. 9 pkt 1, wraz z załącznikami, oraz szczegółowy zakres zawartych w nich danych niezbędnych do wymiaru i poboru podatku od nieruchomości, z uwzględnieniem możliwości różnicowania przez rady gmin wysokości stawek tego podatku oraz wprowadzania zwolnień od tego podatku, wraz z objaśnieniami co do sposobu ich wypełniania, terminu i miejsca składania oraz niezbędnymi pouczeniami, mając na uwadze prawidłowe obliczenie podatku.

14. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji, określi, w drodze rozporządzenia:

1) sposób przesyłania informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz deklaracji na podatek od nieruchomości za pomocą środków komunikacji elektronicznej,

2) rodzaje podpisu elektronicznego, którym powinny być opatrzone informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz deklaracje na podatek od nieruchomości

– uwzględniając potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa, wiarygodności i niezaprzeczalności danych zawartych w tych informacjach i deklaracjach oraz potrzebę ich ochrony przed nieuprawnionym dostępem”.

Art. 7. [Zwolnienia od podatku od nieruchomości]

1. Zwalnia się od podatku od nieruchomości:

1) grunty, budynki i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym, która:

a) jest udostępniana przewoźnikom kolejowym lub

b) jest wykorzystywana do przewozu osób, lub

c) tworzy linie kolejowe o szerokości torów większej niż 1435 mm;

1a) grunty, budynki i budowle pozostałe po likwidacji linii kolejowych lub ich odcinków – do czasu przeniesienia ich własności lub prawa użytkowania wieczystego – nie dłużej jednak niż przez 3 lata od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym stała się ostateczna decyzja lub weszło w życie rozporządzenie, wyrażające zgodę na likwidację linii lub ich odcinków, wydane w trybie przewidzianym w przepisach o transporcie kolejowym – z wyjątkiem zajętych na działalność inną niż działalność, o której mowa w przepisach o transporcie kolejowym;

2) budowle infrastruktury portowej, budowle infrastruktury zapewniającej dostęp do portów i przystani morskich oraz zajęte pod nie grunty;

2a) grunty, które znajdują się w posiadaniu podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską, pozyskane na potrzeby rozwoju portu lub przystani morskiej, zajęte na działalność określoną w statucie tego podmiotu, położone w granicach portów i przystani morskich – od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podmiot ten wszedł w ich posiadanie – nie dłużej niż przez okres 5 lat, z wyjątkiem gruntów zajętych przez podmiot inny niż podmiot zarządzający portem lub przystanią morską;

3) budynki, budowle i zajęte pod nie grunty na obszarze części lotniczych lotnisk użytku publicznego;

4) budynki gospodarcze lub ich części:

a) służące działalności leśnej lub rybackiej,

b) położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej,

c) zajęte na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej;

5) grunty, budynki lub ich części zajęte wyłącznie na potrzeby prowadzenia przez stowarzyszenia statutowej działalności wśród dzieci i młodzieży w zakresie oświaty, wychowania, nauki i techniki, kultury fizycznej i sportu, z wyjątkiem wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej, oraz grunty zajęte trwale na obozowiska i bazy wypoczynkowe dzieci i młodzieży;

6) grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej;

7) grunty i budynki we władaniu muzeów rejestrowanych;

8) znajdujące się w parkach narodowych lub rezerwatach przyrody i służące bezpośrednio i wyłącznie osiąganiu celów z zakresu ochrony przyrody:

a) grunty położone na obszarach objętych ochroną ścisłą, czynną lub krajobrazową,

b) budynki i budowle trwale związane z gruntem;

8a) będące własnością Skarbu Państwa:

a) grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi jezior,

b) grunty zajęte pod sztuczne zbiorniki wodne, z wyjątkiem gruntów przekazanych w posiadanie innym podmiotom niż wymienione w art. 212 ust. 1 oraz art. 213 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. poz. 1566 i 2180 oraz z 2018 r. poz. 650 i 710);

9) budowle wałów ochronnych, grunty pod wałami ochronnymi i położone w międzywalach, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej przez inne podmioty niż spółki wodne, ich związki oraz związki wałowe;

10) grunty stanowiące nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej;

11) grunty stanowiące działki przyzagrodowe członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych, którzy spełniają jeden z warunków:

a) osiągnęli wiek emerytalny,

b) są inwalidami zaliczonymi do I [12] albo II grupy [13] ,

c) są niepełnosprawnymi o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,

d) są osobami całkowicie niezdolnymi do pracy w gospodarstwie rolnym albo niezdolnymi do samodzielnej egzystencji;

12) położone na terenie rodzinnego ogrodu działkowego: grunty, altany działkowe i obiekty gospodarcze o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz budynki stanowiące infrastrukturę ogrodową, w rozumieniu ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2176), z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej;

13) budynki i budowle zajęte przez grupę producentów rolnych wpisaną do rejestru tych grup, wykorzystywane wyłącznie na prowadzenie działalności w zakresie sprzedaży produktów lub grup produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy lub w zakresie określonym w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1026), zgodnie z jej aktem założycielskim;

14) nieruchomości lub ich części zajęte na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego;

15) grunty i budynki lub ich części, stanowiące własność gminy, z wyjątkiem zajętych na działalność gospodarczą lub będących w posiadaniu innych niż gmina jednostek sektora finansów publicznych oraz pozostałych podmiotów.

2. Od podatku od nieruchomości zwalnia się również:

1) uczelnie, zwolnienie nie dotyczy przedmiotów opodatkowania zajętych na działalność gospodarczą;

1a) federacje podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki; zwolnienie nie dotyczy przedmiotów opodatkowania zajętych na działalność gospodarczą;

2) publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne objęte systemem oświaty oraz prowadzące je organy, w zakresie nieruchomości zajętych na działalność oświatową;

2a) żłobki i kluby dziecięce oraz prowadzące je podmioty, w zakresie nieruchomości zajętych na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego;

3) instytuty naukowe i pomocnicze jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk, w odniesieniu do nieruchomości lub ich części, które są niezbędne do realizacji zadań, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz.U. z 2017 r. poz. 1869 i 2201); zwolnienie nie dotyczy przedmiotów opodatkowania zajętych na działalność gospodarczą;

4) prowadzących zakłady pracy chronionej spełniające warunek, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 511, 1000 i 1076), lub zakłady aktywności zawodowej w zakresie przedmiotów opodatkowania zgłoszonych wojewodzie, jeżeli zgłoszenie zostało potwierdzone decyzją w sprawie przyznania statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej albo zaświadczeniem – zajętych na prowadzenie tego zakładu, z wyjątkiem przedmiotów opodatkowania znajdujących się w posiadaniu zależnym podmiotów niebędących prowadzącymi zakłady pracy chronionej spełniające warunek, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub zakłady aktywności zawodowej;

5) instytuty badawcze, z wyjątkiem przedmiotów opodatkowania zajętych na działalność gospodarczą;

5a) przedsiębiorców o statusie centrum badawczo-rozwojowego uzyskanym na zasadach określonych w przepisach o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej, w odniesieniu do przedmiotów opodatkowania zajętych na cele prowadzonych badań i prac rozwojowych;

6) (uchylony).

3. Rada gminy, w drodze uchwały, może wprowadzić inne zwolnienia przedmiotowe niż określone w ust. 1 oraz w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 października 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych i niektórych ustaw.

4. Z tytułu zwolnień, o których mowa w ust. 1 pkt 8 oraz ust. 2 pkt 5a, jednostkom samorządu terytorialnego przysługuje z budżetu państwa zwrot utraconych dochodów za przedmioty opodatkowania, które podlegają opodatkowaniu i nie są z niego zwolnione na podstawie innych przepisów niniejszej ustawy.

5. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb zwrotu utraconych dochodów, o których mowa w ust. 4, kierując się potrzebą zabezpieczenia budżetów gmin przed utratą dochodów z tytułu zwolnień w opłatach i podatkach.

6. Z tytułu zwolnienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 8a, gminom przysługuje zwrot utraconych dochodów ze środków Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

6a. Zwolnienie od podatku od nieruchomości, o którym mowa w ust. 2 pkt 5a, stanowi pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 1).

6b. (uchylony).

7. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb zwrotu utraconych dochodów, o których mowa w ust. 6, oraz wzór wniosku o zwrot tych dochodów, kierując się potrzebą zabezpieczenia gmin przed zmniejszeniem dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, o którym mowa w ust. 1 pkt 8a.

PRZYPISY

[12] Obecnie osobami o całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U. nr 100, poz. 461), która weszła w życie z dniem 1 września 1997 r.

[13] Obecnie osobami o całkowitej niezdolności do pracy na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy z 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U. nr 100, poz. 461), która weszła w życie z dniem 1 września 1997 r.

komentarz

[Zwolnienia podatkowe] W tym artykule prawodawca specyfikuje zwolnienia od podatku od nieruchomości. Tym, na co w szczególności należy zwrócić uwagę, jest wyraźny podział na zwolnienia stricte przedmiotowe (ust. 1 komentowanego artykułu) i podmiotowe, ale z elementami przedmiotowymi (ust. 2 komentowanego artykułu).

Dodatkowo prawodawca udzielił radzie gminy umocowania do wprowadzenia dodatkowych, własnych zwolnień w podatku od nieruchomości.

Co ciekawe, tym razem prawodawca zrezygnował z zakreślania jakichkolwiek ram, w których miałaby się zmieścić rada gminy, i zasad, którymi musiałaby się kierować, wprowadzając zwolnienia. Wobec tego należy przyjąć, iż w zakresie wprowadzania zwolnienia gminnego rada ma szerokie uprawnienia, bo nie tylko może wprowadzać zwolnienia, ale również i warunki jego stosowania, wymogi, jakie muszą być spełnione, aby było ono właściwe. Takie kompetencje rad gminy i ich szeroką autonomię w obszarze konstytuowania zwolnień gminnych w podatku od nieruchomości potwierdza orzecznictwo. [ramka 26]

ramka 26

Zakres uprawnień rady gminy

„Istotne znaczenie w ocenie poprawności rozstrzygnięcia RIO w Olsztynie nawet przy uznaniu pewnych elementów uchwały za zbędne ma fakt, że orzeczono o nieważności całego par. 5–7 Uchwały Rady Miasta. W konsekwencji należy stwierdzić, iż w obrocie prawnym pozostałaby uchwała, która wprowadza zwolnienie z podatku od nieruchomości, już bez istotnych z punktu widzenia rady gminy, przesłanek jego zastosowania. Prowadziłoby to do wypaczenia celu wprowadzonego zwolnienia, albowiem – wbrew wyraźnie wyartykułowanej woli rady gminy – utrzymanie w mocy Uchwały RIO w Olsztynie prowadziłoby do tego, że zwolnienie będzie mogło być stosowane również przez podatników, którzy posiadają zaległości podatkowe wobec Gminy Miasta Ostróda, czy też są postawieni w stan likwidacji lub upadłości. Jednocześnie RIO w Olsztynie nie zakwestionowało zgodnych przecież z upoważnieniem wynikającym z art. 7 ust. 3 u.p.o.l., przesłanek stosowanie zwolnienia – nie wskazano ich niezgodności z prawem. Stanowi to rażące naruszenie nie tylko powołanego przepisu zawierającego upoważnienie do podejmowania uchwał, ale także konstytucyjnie gwarantowanej zasady samodzielności finansowej jednostek samorządu terytorialnego wynikającej z art. 168 Konstytucji RP.

Powyższe wywody prowadzą wprost do przyjęcia następującego poglądu, że treść art. 7 ust. 3 u.p.o.l. w związku z art. 168 Konstytucji RP wskazuje, że rada gminy, wprowadzając zwolnienie przedmiotowe, jest uprawniona także do szczegółowego określenia przesłanek jego stosowania, jak również okresu obowiązywania”.

Wyrok NSA z 25 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1289/17

Jednakowoż należy przy tym zastrzec, że takie szerokie uprawnienie rad gminy nie może być realizowane w sposób urągający zasadom państwa prawa. To oznacza w szczególności obowiązek przestrzegania ustanowionych zasad nie tylko przez podatników, ale i przez gminę (w tym jej organy, również samą radę). [ramka 27]

ramka 27

Przestrzeganie zasady zaufania obywateli do państwa

„Zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 u.p.o.l. rada gminy może wprowadzić zwolnienia przedmiotowe inne niż określone w ust. 1 tego przepisu oraz w art. 10 ust. 1 ustawy z 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Z treści tego przepisu nie wynika jednak, że rada gminy może dowolnie zmieniać warunki korzystania ze zwolnienia. (…) Przechodząc do analizy przepisów Konstytucji RP, należy podnieść, że pierwszy z nich (art. 2) wyraża powszechnie akceptowaną zarówno w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie sądowym zasadę zaufania obywateli do państwa. Zasada ta zakłada, że skoro już rozpoczęte zostało określone przedsięwzięcie, a prawo przewidywało, że będzie ono realizowane w pewnym okresie, to podmiot uprawniony powinien mieć pewność, że będzie mógł ten czas wykorzystać (por. wyrok TK z 25 kwietnia 2001 r., K 13/01, OTK 2001, Nr 4, poz. 81). Ponadto wymaga ona by zmiana prawa dotychczas obowiązującego, która pociąga za sobą niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, dokonywana była zasadniczo z zastosowaniem techniki przepisów przejściowych, a co najmniej odpowiedniego vacatio legis. Stwarzają one bowiem zainteresowanym podmiotom możliwość przystosowania się do nowej sytuacji prawnej (por. wyrok TK z 2 marca 1992 r., K 9/92, OTK 1993, Nr 1, poz. 6; wyrok NSA z 20 lipca 1993 r., SA/Wr 301/93, Monitor Podatkowy 1994, Nr 1, poz. 14).

Sąd II instancji przyjmuje, że zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa nie oznacza nienaruszalności i niezmienności uregulowań, w tym zwłaszcza uregulowań korzystnych dla określonej kategorii podmiotów. Nie ma ona charakteru absolutnego i z niej nie wynika, że każdy adresat norm prawnych może zasadnie sądzić, że unormowanie jego praw i obowiązków nie ulegnie w przyszłości zmianie na jego niekorzyść. W sytuacji jednak, gdy prawodawca (rada gminy) w konkretnym przypadku wyraźnie przewidział gwarancję niezmienności danej regulacji w określonej perspektywie czasowej, podmiot ma prawo oczekiwać, że te gwarancje zostaną dochowane.”

Wyrok NSA z 9 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2386/15

[Zwrot gminom utraconych dochodów z tytułu zwolnień] Komentowany przepis zawiera również szczególne unormowania o charakterze rekompensacyjnym, których celem jest zagwarantowanie gminom zwrotu utraconych dochodów z tytułu stosowania niektórych zwolnień (nielicznych). Do tej kategorii zalicza się m.in. zwrot przysługujący gminom ze środków Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

Rozdział 2a

Ewidencja podatkowa nieruchomości oraz sprawozdawczość podatkowa w zakresie podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego

Art. 7a. [Ewidencja podatkowa nieruchomości]

1. Dla potrzeb wymiaru i poboru podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego i podatku leśnego organy podatkowe prowadzą ewidencję podatkową nieruchomości w systemie informatycznym.

2. Ewidencja podatkowa nieruchomości zawiera dane o podatnikach i przedmiotach opodatkowania, w szczególności wynikające z informacji i deklaracji składanych przez podatników na podstawie przepisów ustawy oraz przepisów o podatku rolnym i podatku leśnym, danych zawartych w księgach wieczystych, w ewidencji gruntów i budynków oraz innych ewidencjach i rejestrach, w tym prowadzonych przez organy administracji publicznej, a w szczególności:

1) przed dniem wejścia w życie ustawy;

2) aktów notarialnych;

3) ewidencji decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę;

4) planu zagospodarowania przestrzennego;

5) ewidencji prowadzonych przez urzędy skarbowe;

6) Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników.

3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, zasady prowadzenia ewidencji podatkowej nieruchomości w systemie informatycznym, z uwzględnieniem zapewnienia współdziałania z ewidencją gruntów i budynków. W rozporządzeniu minister określi zakres informacji objętych ewidencją, w tym w szczególności dane osobowe podatnika oraz dane dotyczące przedmiotu opodatkowania.

komentarz

[Prowadzenie ewidencji] Ten przepis, jak się wydaje, został zamieszczony w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych trochę przez przypadek. O ile bowiem takie umiejscowienie jest uzasadnione w odniesieniu do podatku od nieruchomości, o tyle już objęcie prowadzoną na jego podstawie ewidencją danych dla potrzeb podatku rolnego i leśnego musi budzić zastrzeżenia.

Jak się wydaje, właściwszym byłoby zamieszczenie tych przepisów w odrębnym akcie prawnym, względnie wśród przepisów normujących zasady funkcjonowania organu podatkowego.

Podkreślić jednak należy, że komentowany artykuł nie nakłada obowiązku prowadzenia ewidencji dla potrzeb podatków gruntowych (jak można by było łącznie określić daniny w nim wskazane) na podatników, a organy podatkowe.

Art. 7b. [Sprawozdawczość podatkowa]

1. Organy podatkowe właściwe w sprawach podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego sporządzają co roku sprawozdanie podatkowe w zakresie podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego.

2. Sprawozdanie zawiera informacje o:

1) wysokości stawek podatku od nieruchomości, średniej cenie skupu żyta i średniej cenie sprzedaży drewna określonych uchwałą rady gminy i przyjmowanych dla potrzeb wymiaru odpowiednio podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego na terenie gminy w danym roku podatkowym;

2) podstawach opodatkowania podatkiem od nieruchomości, podatkiem rolnym i podatkiem leśnym;

3) podstawach opodatkowania zwolnionych od podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego na mocy uchwał rad gmin.

3. Informacje, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3:

1) przedstawia się w sprawozdaniu w formie zagregowanej;

2) są wykazywane według stanu na dzień 30 czerwca roku podatkowego, w którym jest sporządzane sprawozdanie.

4. Sprawozdanie w części dotyczącej informacji, o których mowa w ust. 2:

1) pkt 1 – przekazuje się nie później niż do końca I kwartału danego roku podatkowego;

2) pkt 2 i 3 – przekazuje się nie później niż do końca III kwartału danego roku podatkowego.

5. Sprawozdanie jest przekazywane ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych w postaci elektronicznej za pośrednictwem regionalnych izb obrachunkowych.

6. Sprawozdanie jest aktualizowane w przypadku zmiany danych, o których mowa w ust. 2 pkt 1, w trakcie roku podatkowego, w którym jest sporządzane. Do aktualizacji sprawozdania stosuje się odpowiednio przepis ust. 5.

7. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres informacji objętych sprawozdaniem, wzór sprawozdania, terminy i sposób jego przekazywania oraz sposób jego sporządzania, a także terminy i sposób przekazywania oraz sposób sporządzania aktualizacji, o której mowa w ust. 6, mając na względzie potrzebę zapewnienia rzetelności i prawidłowości przekazywanych informacji oraz uwzględniając uprawnienia rad gmin do różnicowania wysokości stawek podatku od nieruchomości.

komentarz

[Obowiązki sprawozdawcze organów] Podobnie jak i poprzedni, tak i ten artykuł nie odnosi się do obowiązków podatników, nie kreuje żadnych powinności w tym zakresie, a dotyczy wyłącznie zasad funkcjonowania organów. I tym razem prawodawca, z sobie tylko znanych powodów, postanowił posłużyć się przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, by zdefiniować obowiązki, tym razem sprawozdawcze, organów właściwych nie tylko dla podatku od nieruchomości, ale również rolnego i leśnego.

Rozdział 3

Podatek od środków transportowych

Art. 8. [Przedmiot opodatkowania podatkiem od środków transportowych]

Opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają:

1) samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton;

2) samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton;

3) ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów od 3,5 tony i poniżej 12 ton;

4) ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów równej lub wyższej niż 12 ton;

5) przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton i poniżej 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego;

6) przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą równą lub wyższą niż 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego;

7) autobusy.

komentarz

[Środki transportu podlegające opodatkowaniu] Rozdział trzeci u.p.o.l. poświęcony jest kolejnej daninie lokalnej, jaką jest podatek od środków transportu. Ponad wszelką wątpliwość podatek ten w istotny sposób stracił na znaczeniu z początkiem 1998 r. (czyli ponad 20 lat temu), kiedy to przestał mieć zastosowanie do samochodów osobowych, motocykli, motorowerów, jachtów motorowych czy łodzi wyposażonych w silnik.

Obecnie danina ta jest stosowana wyłącznie do wskazanych w komentowanym artykule pojazdów ciężarowych, przyczep, naczep i autobusów. Jednym zdaniem, można zaryzykować stwierdzenie, że podatek od środków transportu, który bez wątpienia jest daniną o charakterze majątkowym, dotyczy głównie podmiotów wykorzystujących określone środki transportu w celach zarobkowych. Co prawda prawodawca nie tworzy żadnej relacji, która by uzależniała podleganie lub nie tej daninie od tego, czy pojazd służy działalności zarobkowej, jednak w pewien sposób przemawia za tym charakter wyspecyfikowanych w komentowanym artykule środków transportu.

Zastrzec przy tym trzeba, że prawodawca wymienia pewne grupy pojazdów i przyczepy, wskazuje na ich dopuszczalną masę całkowitą, ale nie definiuje znaczenia użytych pojęć. Przesądza to o tym, że dla zastosowania komentowanego artykułu wpierw należy ustalić, jakie pojazdy miał na myśli prawodawca, wskazując na samochody ciężarowe, ciągniki siodłowe, ciągniki balastowe, przyczepy, naczepy czy wreszcie autobusy.

Zasadnym zdaje się być odwołanie do ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.; dalej: prawo o ruchu drogowym). Według słownika do tej ustawy:

– samochód ciężarowy to pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków; określenie to obejmuje również samochód ciężarowo-osobowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków i osób w liczbie od 4 do 9 łącznie z kierowcą;

– ciągnik samochodowy to pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie wyłącznie do ciągnięcia przyczepy, przy czym może nim być zarówno ciągnik siodłowy, jak i ciągnik balastowy;

– przyczepa to pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem;

– naczepą jest przyczepa, której część spoczywa na pojeździe silnikowym i obciąża ten pojazd;

– autobus to pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą.

Posługując się informacjami spoza prawa o ruchu drogowym, warto doprecyzować, że ciągniki balastowe służą do ciągnięcia przyczep, a siodłowe do ciągnięcia naczep.

Art. 9. [Obowiązek podatkowy i deklaracje w podatku środków transportowych]

1. Obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany, oraz posiadaczy środków transportowych zarejestrowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako powierzone przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu.

2. Jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach.

3. W przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności.

4. Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego – od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty.

4a. Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje także od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został dopuszczony ponownie do ruchu po upływie okresu, na jaki została wydana decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu tego pojazdu z ruchu.

4b. Zarejestrowanie środka transportowego oznacza jego rejestrację, z wyjątkiem rejestracji czasowej, w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym.

5. Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono.

6. Podmioty, o których mowa w ust. 1, są obowiązane:

1) składać, w terminie do dnia 15 lutego właściwemu organowi podatkowemu, deklaracje na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu – w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku;

2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia okoliczności mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego, lub zmianę miejsca zamieszkania, lub siedziby – w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności;

3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od środków transportowych – bez wezwania – na rachunek budżetu właściwej gminy.

7. Organem właściwym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ podatkowy, na którego terenie znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika, a w przypadku przedsiębiorstwa wielozakładowego lub podmiotu, w którego skład wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne – organ podatkowy, na terenie którego znajduje się zakład lub jednostka posiadająca środki transportowe podlegające opodatkowaniu. W przypadku współwłasności środka transportowego organem właściwym jest organ podatkowy odpowiedni dla osoby lub jednostki organizacyjnej, która została wpisana jako pierwsza w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

8. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór deklaracji wraz z załącznikiem, o której mowa w ust. 6, oraz szczegółowy zakres zawartych w niej danych, w szczególności imię i nazwisko lub nazwę (firmę) podatnika, jego adres zamieszkania lub siedziby, identyfikator podatkowy oraz dane dotyczące przedmiotu opodatkowania, w tym rodzaj, markę i typ środka transportowego, rok produkcji, numer rejestracyjny pojazdu, dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, masę własną pojazdu, dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów, liczbę osi, rodzaj zawieszenia, liczbę miejsc do siedzenia w autobusie oraz wpływ na środowisko naturalne.

9. Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia:

1) sposób przesyłania deklaracji na podatek od środków transportowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej,

2) rodzaje podpisu elektronicznego, którym powinny być opatrzone deklaracje na podatek od środków transportowych

– uwzględniając potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa, wiarygodności i niezaprzeczalności danych zawartych w deklaracjach na podatek od środków transportowych oraz potrzebę ich ochrony przed nieuprawnionym dostępem.

10. (uchylony).

11. Rada gminy może wprowadzić, w drodze uchwały, możliwość składania deklaracji na podatek od środków transportowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

12. Poświadczenie przez organ podatkowy złożenia deklaracji na podatek od środków transportowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej odbywa się zgodnie z przepisami o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

komentarz

[Właściciel pojazdu] Z uwagi na to, że wcześniej, w komentarzu do poprzedniego artykułu wskazano, iż charakter pojazdów objętych podatkiem od środków transportu w pewien sposób wskazuje na ich gospodarcze wykorzystanie, należy w tym miejscu wyjaśnić, że owszem tak często jest, ale ustawodawca nie wiąże w żaden sposób obowiązku podatkowego ze sposobem wykorzystania pojazdu. Co więcej, w kontekście obowiązku podatkowego dla prawodawcy całkowicie bez znaczenia jest nie tylko to, jak pojazd jest wykorzystywany, ale nawet to, czy w ogóle podatnik z niego korzysta, a nawet czy jest on w jego posiadaniu, czy ma faktyczną możliwość jego używania. [ramka 28]

ramka 28

Niekorzystanie przez podatnika ze środka transportu

„Z żadnego fragmentu zacytowanych wyżej przepisów nie wynika, że konieczność opłacania podatku od środków transportowych uzależniona jest od użytkowania pojazdu czy też jego fizycznego posiadania. To oznacza, że okoliczność faktycznego niekorzystania z pojazdu, ze względu na jego zezłomowanie, czy odbywanie kary pozbawienia wolności przez skarżącego, wcale nie oznacza, że doszło do wygaśnięcia obowiązku podatkowego. (…) Dopóki bowiem sporny pojazd jest zarejestrowany, na jego właścicielu ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych (art. 9 ust. 1 u.p.o.l.), nawet jeśli pojazdu tego faktycznie nie posiada czy z niego nie korzysta”.

Wyrok NSA z 22 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 3302/14

Kluczowe znaczenie ma to, kto jest właścicielem pojazdu. To właśnie na właścicielu, a nie na posiadaczu czy użytkowniku spoczywa ciężar podatku od środków transportu. Jedyne zastrzeżenie, na które zdecydował się prawodawca, jest takie, że jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany, oraz posiadaczy środków transportowych zarejestrowanych na terytorium Polski jako powierzone przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu.

Zaznaczyć zatem trzeba, że podatek od środków transportu nie obciąża na podstawie ustawy użytkowników, najemców i innych posiadaczy zależnych. Bez znaczenia przy tym są jakieś ewentualne szczególne implikacje podatkowe wynikające z odrębnych przepisów prawa podatkowego.

Przykład 16

Samochód ciężarowy w leasingu

Spółka leasingowa zakupiła i oddała w używanie na podstawie umowy leasingu finansowego samochód ciężarowy. Chociaż pojazd jest amortyzowany przez korzystającego, to jednak nie jest on jego właścicielem. Przesądza to o tym, że podatnikiem podatku od środków transportu nie jest korzystający, ale leasingodawca.

W komentowanym artykule prawodawca przewidział solidarną odpowiedzialność współwłaścicieli, co jest raczej typowym rozwiązaniem w przypadku podatków majątkowych.

[Powstanie i zakończenie obowiązku podatkowego] Tak jak w przypadku podatku od nieruchomości, również w przypadku tej daniny prawodawca stosuje okresy miesięczne jako najmniejsze czasowe jednostki rozliczeniowe w przypadku powstania, zakończenia obowiązku podatkowego lub zmiany podatnika.

Warto jednak zwrócić uwagę na pewien aspekt formalny, jakim jest rejestracja pojazdu. Jest to ważne zarówno w przypadku rozpoczęcia opodatkowania, jak i zakończenia, a może mieć również szczególne znaczenie przy zbyciu. Jeżeli bowiem pojazd jest zarejestrowany na terytorium kraju, wówczas moment jego przerejestrowania na nabywcę jest bez znaczenia dla momentu powstania obowiązku podatkowego – decyduje wyłącznie data przeniesienia własności. Zaznaczyć trzeba, że bez znaczenia jest data przeniesienia posiadania, przyjęcia do używania itp. Przy czym należy uwzględnić to, że rozliczenie dokonywane jest wyłącznie w pełnych miesiącach, bez „zakładek” powodujących podwójne opodatkowanie, a także luk.

Przykład 17

Umowa sprzedaży z zastrzeżeniem własności

Przedsiębiorca postanowił kupić ciągnik siodłowy. Pojazd taki był mu pilnie potrzebny do wykonywania świadczeń, jednak bank opóźniał się z dopełnieniem formalności. W takiej sytuacji nabywca umówił się ze sprzedawcą, że zawiążą umowę sprzedaży z zastrzeżeniem własności. W konsekwencji w sierpniu strony zawarły umowę i w tym miesiącu pojazd został wydany nabywcy, ale zapłata została dokonana dopiero w październiku i wówczas nabywca stał się właścicielem ciągnika. Z tego powodu obowiązek w podatku od środków transportu powstał u nabywcy dopiero z początkiem listopada. Do końca października podatnikiem pozostawał zbywca.

W przypadku pojazdów, które nie są zarejestrowane na terytorium kraju, data rejestracji ma znaczenie materialne, bo to ona wyznacza moment powstania obowiązku podatkowego. Ale i w tym przypadku podatek jest płacony dopiero za okres od następnego miesiąca.

Przykład 18

Pojazd niezarejestrowany wcześniej w kraju

We wrześniu podatnik zakupił pojazd, który nie był wcześniej zarejestrowany w Polsce. Jeszcze we wrześniu nabywca złożył dokumenty w wydziale komunikacji i pojazd został zarejestrowany czasowo. Rejestracja stała została dokonana w październiku. Skoro tak, to obowiązek podatkowy w podatku od środków transportu powstał dopiero od listopada.

Prawodawca doprecyzował, że zarejestrowanie środka transportowego oznacza jego rejestrację, z wyjątkiem rejestracji czasowej, w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Wymusza to wyjaśnienie, że czasowej rejestracji dokonuje się:

1. z urzędu – po złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu;

2. na wniosek właściciela pojazdu – w celu umożliwienia:

a. wywozu pojazdu za granicę,

b. przejazdu pojazdu z miejsca jego zakupu lub odbioru na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

c. przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania jego badania technicznego lub naprawy;

3. na wniosek jednostki uprawnionej lub jednostki badawczej producenta pojazdu, przedmiotu wyposażenia lub części – w celu umożliwienia odpowiednich badań.

Czasowej rejestracji dokonuje się na okres nieprzekraczający 30 dni. Termin ten może być jednorazowo przedłużony o 14 dni w celu wyjaśnienia spraw związanych z rejestracją pojazdu. Wyjątkiem jest rejestracja czasowa dla potrzeb badań, w przypadku której czasowa rejestracja może trwać nawet sześć miesięcy.

Również dopiero od pierwszego dnia następnego miesiąca obowiązek podatkowy powstaje w przypadku upływu okresu, na jaki została wydana decyzja o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Zagadnienie czasowego wycofania pojazdu z ruchu normuje art. 78a prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z nim pojazd może być czasowo wycofany z ruchu na okres od 2 do 24 miesięcy. Okres ten może być przedłużony, przy czym łączny okres wycofania pojazdu z ruchu nie może przekraczać 48 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji o jego czasowym wycofaniu z ruchu.

Tak jak obowiązek podatkowy powstaje z pierwszym dniem następnego miesiąca, tak okres opodatkowania kończy się z ostatnim dniem miesiąca, w którym wystąpiła przesłanka opodatkowania. A zakończenie okresu opodatkowania determinowane jest nie tylko zbyciem, ale również wyrejestrowaniem pojazdu, zwrotem pojazdu powierzonego z zagranicy czy wydaniem decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Z uwagi na przesłankę zakończenia opodatkowania warto wyjaśnić, że pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku:

– przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie;

– kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania;

– wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę;

– zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą;

– udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności;

– przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie;

– wycofania (trwałego) pojazdu z obrotu (bez świadectwa homologacji typu).

Zaznaczyć należy, że obowiązku opłacania podatku nie kończą zdarzenia uzasadniające wyrejestrowanie, a dopiero samo wyrejestrowanie.

Przykład 19

Skradziony ciągnik

Na początku 2018 r. przedsiębiorcy został skradziony ciągnik siodłowy wraz z naczepą. Przez cztery miesiące właściciel nie wyrejestrował pojazdów i dopiero w czerwcu zostały złożone stosowne dokumenty, a pojazdy wyrejestrowane. Ze względu na takie przesunięcie czasowe za okres do końca czerwca podatnik musiał opłacać podatek od środków transportu.

[Deklaracje] W komentowanym artykule prawodawca określa obowiązki podatnika w zakresie składania deklaracji, jak również ich aktualizacji, gdyby wystąpiły przesłanki do zmiany. Deklaracja składana jest w terminie do 15 lutego, a zmiany podatnik powinien deklarować w terminie 14 dni od ich wystąpienia. Niniejszy artykuł zawiera nakaz wpłacania obliczonego podatku bez wezwania. Umiejscowienie tego przepisu mogłoby sugerować, że podatnik powinien płacić podatek w dacie złożenia deklaracji, jednak nie jest to prawdą, gdyż termin płatności podatku określony został w art. 11.

Art. 10. [Stawki podatku od środków transportowych]

1. Rada gminy określa, w drodze uchwały, wysokość stawek podatku od środków transportowych, z tym że roczna stawka podatku od jednego środka transportowego nie może przekroczyć:

1) od samochodu ciężarowego, o którym mowa w art. 8 pkt 1, w zależności od dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu:

a) powyżej 3,5 tony do 5,5 tony włącznie – 676,20 zł [14],

b) powyżej 5,5 tony do 9 ton włącznie – 1028,00 zł [15],

c) powyżej 9 ton – 1233,60 zł [16];

2) od samochodu ciężarowego, o którym mowa w art. 8 pkt 2 – 2354,12 zł [17] – z tym że w zależności od liczby osi, dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i rodzaju zawieszenia stawki podatku nie mogą być niższe od kwot określonych w załączniku nr 1 do ustawy;

3) od ciągnika siodłowego lub balastowego, o których mowa w art. 8 pkt 3 – 1439,20 zł [18];

4) od ciągnika siodłowego lub balastowego, o których mowa w art. 8 pkt 4, w zależności od dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów:

a) do 36 ton włącznie – 1819,56 zł [19],

b) powyżej 36 ton – 2354,12 zł [20]

– z tym że w zależności od liczby osi, dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i rodzaju zawieszenia stawki podatku nie mogą być niższe od kwot określonych w załączniku nr 2 do ustawy;

5) od przyczepy lub naczepy, o których mowa w art. 8 pkt 5 – 1233,60 zł [21];

6) od przyczepy lub naczepy, o których mowa w art. 8 pkt 6, w zależności od dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów:

a) do 36 ton włącznie – 1439,20 zł [22],

b) powyżej 36 ton – 1819,56 zł [23]

– z tym że w zależności od liczby osi, dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i rodzaju zawieszenia stawki podatku nie mogą być niższe od kwot określonych w załączniku nr 3 do ustawy;

7) od autobusu, w zależności od liczby miejsc do siedzenia poza miejscem kierowcy:

a) mniejszej niż 22 miejsca – 1918,50 zł [24],

b) równej lub większej niż 22 miejsca – 2425,51 zł.[25]

2. Przy określaniu stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 3, 5 i 7, rada gminy może różnicować wysokość stawek dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności wpływ środka transportowego na środowisko naturalne, rok produkcji albo liczbę miejsc do siedzenia.

3. Jeżeli górna granica stawki podatku, o której mowa w ust. 1 pkt 2, 4 lub 6, jest niższa od odpowiedniej stawki minimalnej, określonej w załącznikach nr 1-3 do ustawy, górnej granicy stawki nie uwzględnia się. W tym przypadku rada gminy przyjmuje stawkę podatku od środków transportowych dla poszczególnych rodzajów pojazdów w wysokości odpowiedniej stawki, określonej w załącznikach nr 1-3 do ustawy.

PRZYPISY

[14] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 819,59 zł, a w 2019 r. – 832,71 zł.

[15] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 1367,26 zł, a w 2019 r. – 1389,14 zł.

[16] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 1640,70 zł, a w 2019 r. – 1666,96 zł.

[17] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 3130,90 zł, a w 2019 r. – 3181,00 zł.

[18] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 1914,13 zł, a w 2019 r. – 1944,76 zł.

[19] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 2419,98 zł, a w 2019 r. – 2458,70 zł.

[20] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 3130,90 zł, a w 2019 r. – 3181,00 zł.

[21] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 1640,70 zł, a w 2019 r. – 1666,96 zł.

[22] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 1914,13 zł, a w 2019 r. – 1944,76 zł.

[23] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 2419,98 zł, a w 2019 r. – 2458,70 zł.

[24] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 1937,37 zł, a w 2019 r. – 1968,37 zł.

[25] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 2449,37 zł, a w 2019 r. – 2488,56 zł.

komentarz

[Stawki podatku] Komentowany artykuł zawiera specyfikację maksymalnych stawek podatku od środków transportu oraz umocowanie dla rady gminy do określenia stawek w drodze uchwały. Tym razem, inaczej niż w podatku od nieruchomości, dla niektórych kategorii przedmiotów opodatkowania wprowadzone zostały również stawki minimalne. Stawki tej daniny mają charakter kwotowy i są przyporządkowane do poszczególnych rodzajów pojazdów.

W poszczególnych grupach pojazdów o właściwości rocznych stawek maksymalnych decyduje dopuszczalna masa całkowita, a w przypadku autobusów liczba miejsc do siedzenia bez miejsca kierowcy.

Z kolei na wysokość stawki minimalnej wpływ ma dopuszczalna masa całkowita, ilość osi i rodzaj zawieszenia. Oczywiście stawki minimalne są istotne jedynie wówczas, gdy rada gminy zdecyduje się na stosowanie stawek niższych niż maksymalne.

Na szczególną uwagę zasługuje to, że rada gminy może różnicować wysokość stawek dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności wpływ środka transportowego na środowisko naturalne, rok produkcji albo liczbę miejsc do siedzenia. Zatem danina taka może być narzędziem służącym m.in. do wpływania na przedsiębiorców, by korzystali z pojazdów bardziej przyjaznych środowisku. Jednak jest to mechanizm o dość ograniczonych możliwościach wykorzystania, bo podatek nie jest na tyle wysoki, by jego obniżenie stanowiło zachętę do inwestowania w – często droższe – bardziej ekologiczne środki transportu, a gminy również niekoniecznie chętnie dzielą się swoimi dochodami.

Art. 11. [Termin płatności podatku od środków transportowych]

1. Podatek od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, jest płatny w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku.

2. Jeżeli obowiązek podatkowy powstał:

1) po dniu 1 lutego, a przed dniem 1 września danego roku, podatek za ten rok płatny jest w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminie:

a) w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego – I rata,

b) do dnia 15 września danego roku – II rata;

2) od dnia 1 września danego roku, podatek jest płatny jednorazowo w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.

3. Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek.

komentarz

[Termin płatności podatku] Komentowany przepis identyfikuje terminy płatności podatku. Prawodawca wprowadził zasadę dwóch rat, która nie jest stosowana jedynie wówczas, gdy obowiązek podatkowy powstał od września danego roku.

Roczny charakter daniny zadecydował o konieczności zastosowania proporcjonalnego opodatkowania dla tych przypadków, w których obowiązek podatkowy nie dotyczy całego roku (z uwzględnieniem cykli miesięcznych jako minimalnych okresów podatkowych).

Art. 11a. [Zwrot podatku od środków transportowych]

1. Podatnikom wykorzystującym środki transportu, o których mowa w art. 8 pkt 1–6, dla wykonywania przewozów w transporcie kombinowanym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje zwrot zapłaconego podatku od tych środków.

2. Kwotę zwrotu podatku od środków transportowych, o którym mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę liczbę jazd z ładunkiem lub bez ładunku wykonanych przez środek transportu w przewozie koleją w danym roku podatkowym w następujący sposób:

1) od 100 jazd i więcej – 100% kwoty rocznego podatku;

2) od 70 do 99 jazd włącznie – 75% kwoty rocznego podatku;

3) od 50 do 69 jazd włącznie – 50% kwoty rocznego podatku;

4) od 20 do 49 jazd włącznie – 25% kwoty rocznego podatku.

3. Zwrotu zapłaconego podatku od środków transportowych na zasadach określonych w ust. 1 i 2 dokonuje organ podatkowy, na rachunek którego uiszczono podatek, na wniosek podatnika złożony nie później niż do dnia 31 marca roku następującego po roku podatkowym. Podstawą sporządzenia wniosku są dane zawarte w dokumentach przewozowych stosowanych przy wykonywaniu przewozów w transporcie kombinowanym, w których dokonano wpisu o wykonaniu przewozu koleją.

4. Zwrot podatku od środków transportowych następuje w gotówce albo na rachunek bankowy podatnika wskazany we wniosku, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku.

komentarz

[Transport kombinowany] W pierwszej kolejności należy zastrzec, że ten artykuł nie ma zastosowania do podatku od autobusów. Komentowany przepis jest fiskalną interpretacją hasła „tiry na tory”. Skoro regulacje traktują o transporcie kombinowanym, a określone w nich zakresy wykorzystania takiej formuły decydują o prawie do zwrotu podatku (nawet 100 proc.), to należy przybliżyć, czym jest ten transport kombinowany.

Według ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.) transport kombinowany to przewóz rzeczy, podczas którego samochód ciężarowy, przyczepa, naczepa z jednostką ciągnącą lub bez jednostki ciągnącej, nadwozie wymienne lub kontener 20-stopowy lub większy korzysta z drogi w początkowym lub końcowym odcinku przewozu, a na innym odcinku z usługi kolei, żeglugi śródlądowej lub transportu morskiego, przy czym odcinek morski przekracza 100 km w linii prostej; odcinek przewozu początkowego lub końcowego oznacza przewóz:

a) pomiędzy punktem, gdzie rzeczy są załadowane, i najbliższą odpowiednią kolejową stacją załadunkową dla odcinka początkowego oraz pomiędzy najbliższą odpowiednią kolejową stacją wyładunkową a punktem, gdzie rzeczy są wyładowane, dla końcowego odcinka, lub

b) wewnątrz promienia nieprzekraczającego 150 km w linii prostej ze śródlądowego lub morskiego portu załadunku lub wyładunku.

Zwrot nie ma charakteru automatycznego (z urzędu). Jest on dokonywany wyłącznie na udokumentowany wniosek podatnika, i to złożony z zachowaniem terminu ustawowego. To właśnie w przepisach definiujących dokumenty, które powinny być złożone dla uzyskania zwrotu, prawodawca jakby trochę przez przypadek ograniczył zwrot wyłącznie do transportu kombinowanego realizowanego z wykorzystaniem kolei. Na materialny charakter zastrzeżenia odnoszącego się do dokumentów składanych na potrzeby zwrotu zwrócił uwagę NSA. [ramka 29]

ramka 29

Dokumenty będące podstawą zwrotu podatku

„Pojęcie transportu kombinowanego zostało zdefiniowane w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 4 pkt 13 tej ustawy, jest to przewóz rzeczy, podczas którego samochód ciężarowy, przyczepa, naczepa z jednostką ciągnącą lub bez jednostki ciągnącej, nadwozie wymienne lub kontener 20-stopowy lub większy korzysta z drogi w początkowym lub końcowym odcinku przewozu, a na innym odcinku z usługi kolei, żeglugi śródlądowej lub transportu morskiego. Zważywszy na ostatnie zdanie art. 11a ust. 3u.p.o.l., zwrot podatku od środków transportowych wykorzystywanych w transporcie kombinowanym został ograniczony jedynie do transportu drogowo-kolejowego. Jedynie dokument potwierdzający wykonanie transportu koleją stanowi podstawę sporządzenia wniosku o zwrot zapłaconego podatku od środków transportowych. Jak trafnie to ocenił sąd pierwszej instancji, zwrot podatku dotyczy wszystkich środków transportowych podlegających opodatkowaniu, z wyjątkiem autobusów. Warto podkreślić, że zwrot może dotyczyć jedynie części podatku przypadającej na środki transportowe wykorzystywane w transporcie kombinowanym. Istotne jest również, że zwrot podatku przysługuje wyłącznie od jazd wykonywanych koleją przez środek transportowy stanowiący przedmiot opodatkowania wskazany w art. 8 pkt 1–6 u.p.o.l.”.

Wyrok NSA z 20 września 2017 r., sygn. akt II FSK 1082/17

Zaznaczyć przy tym trzeba, że dla uzyskania zwrotu nie wystarczy stosować transportu kombinowanego do samego kontenera, ale trzeba również do środka transportu. [ramka 30]

ramka 30

Przewóz kontenerów

„Jak trafnie to ocenił sąd pierwszej instancji, kontener nie jest środkiem transportowym, o którym mowa w art. 8 pkt 1–6 u.p.o.l., dlatego też jego przewóz, nawet dokonywany w formie transportu kombinowanego za pośrednictwem kolei, nie uzasadnia zwrotu podatku od środków transportowych. To pojazd, od którego został zapłacony podatek, musi być przewożony, przynajmniej na jednym z odcinków transportu, za pośrednictwem kolei. Stwierdzenie to miało decydujący wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że należące do skarżącej naczepy siodłowe, za które spółka opłaciła należny podatek od środków transportowych, nie przemieszczały się na terenie kraju korzystając z transportu kolejowego. Jedynie kontenery pokonywały część drogi, przewożone koleją. W takiej sytuacji skoro same środki transportu nie były przewożone koleją, a jedynie przez kolej transportowany był ładunek (kontenery), to nie uczestniczyły one w transporcie kombinowanym, w sposób uprawniający od uzyskania zwrotu zapłaconego od niego podatku.

Oceny tej nie mogą zmienić przytoczona definicja legalna transportu kombinowanego, a tym bardziej wskazywane względy techniczne uniemożliwiające na terenie kraju pełne wykorzystanie transportu kombinowanego. Stało to bowiem w oczywistej sprzeczności z treścią przepisów wprowadzających zwrot podatku, a przede wszystkim ingerencję w drodze wykładni w zakres przedmiotowy podatku i to w kierunku jego rozszerzenia”.

Wyrok NSA z 13 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1624/10

„W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że należące do skarżącej pojazdy, za które spółka opłaciła należny podatek od środków transportowych, nie przemieszczały się na terenie kraju, korzystając z transportu kolejowego. Jedynie kontenery pokonywały część drogi, przewożone koleją. W takiej sytuacji, skoro same środki transportu nie były przewożone koleją, a jedynie przez kolej transportowany był ładunek (kontenery), to nie uczestniczyły one w transporcie kombinowanym, w sposób uprawniający od uzyskania zwrotu zapłaconego od niego podatku”.

Wyrok NSA z 20 września 2017 r., sygn. akt II FSK 1082/17

Art. 12. [Zwolnienia od podatku od środków transportowych]

1. Zwalnia się od podatku od środków transportowych:

1) pod warunkiem wzajemności – środki transportowe będące w posiadaniu przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych i innych misji zagranicznych, korzystających z przywilejów i immunitetów na podstawie ustaw, umów lub zwyczajów międzynarodowych, oraz członków ich personelu, jak również innych osób zrównanych z nimi, jeżeli nie są obywatelami polskimi i nie mają miejsca pobytu stałego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) środki transportowe stanowiące zapasy mobilizacyjne, pojazdy specjalne oraz pojazdy używane do celów specjalnych w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym;

3) (uchylony);

4) (uchylony);

5) pojazdy zabytkowe, w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym.

2. (uchylony).

3. (uchylony).

4. Rada gminy może wprowadzić inne zwolnienia przedmiotowe niż określone w ust. 1, z wyjątkiem zwolnień dotyczących pojazdów, o których mowa w art. 8 pkt 2, 4 i 6.

komentarz

[Zwolnienia podatkowe] Komentowany przepis wprowadza zwolnienia, które jednak nie są adresowane do zwykłych podatników. Dopiero rada gminy może wprowadzić zwolnienia, przy czym muszą one mieć charakter przedmiotowy, a co za tym idzie, nie mogą być determinowane jakimikolwiek okolicznościami innego rodzaju. [ramka 31]

ramka 31

Wprowadzanie zwolnień podatkowych przez radę gminy

„Skoro zatem art. 12 ust. 4 u.p.o.l. zezwala radzie gminy jedynie na wprowadzenie innych zwolnień przedmiotowych niż określone w art. 12 ust. 1, to tym samym zakazuje wprowadzania zwolnień o charakterze przedmiotowo-podmiotowym. Reguła ta znajduje też oparcie w art. 168 i art. 217 Konstytucji RP, dającym jednostkom samorządu terytorialnego prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych, określania podmiotów i przedmiotów opodatkowania, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków jedynie w sytuacji, gdy upoważniają do tego przepisy ustawowe. Skoro gminom wolno stanowić o zwolnieniach z podatku tylko w granicach zezwoleń ustawowych, to w każdym przypadku, gdy bezpośrednio z ustanowionej normy wywieść można, kto podlega zwolnieniu, a nie tylko jaki przedmiot obejmuje zwolnienie, zwolnienie takie ma charakter przedmiotowo-podmiotowy”.

Wyrok WSA w Olsztynie z 25 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 826/15

Jednak zwolnienia takie nie mogą mieć zastosowania do:

– samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton;

– ciągników siodłowych i balastowych przystosowanych do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów równej lub wyższej niż 12 ton;

– przyczep i naczep, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą równą lub wyższą niż 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego.

Art. 12a. [Wyłączenie stosowania ulg i zwolnień podatkowych na podstawie innych przepisów]

Ulgi i zwolnienia podatkowe udzielone na podstawie odrębnych przepisów nie mają zastosowania do podatku od środków transportowych.

komentarz

[Niestosowanie ulg wynikających z innych aktów prawnych] Niniejszy przepis nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że podatnicy nie mają co szukać jakichkolwiek preferencji w podatku od środków transportu poza tym aktem prawnym.

Art. 12b. [Przeliczenie stawek podatku od środków transportowych]

1. Stawki określone w załącznikach nr 1–3 do ustawy, począwszy od 2004 r., ulegają przeliczeniu na następny rok podatkowy zgodnie z procentowym wskaźnikiem kursu euro na pierwszy dzień roboczy października danego roku w stosunku do kursu euro w roku poprzedzającym dany rok podatkowy.

2. Do przeliczenia stawek określonych w załącznikach nr 1–3 stosuje się kurs wymiany euro i walut krajowych opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych oblicza corocznie wskaźnik, o którym mowa w ust. 1. Jeżeli wskaźnik jest niższy niż 5%, stawki określone w załącznikach nr 1–3 nie ulegają zmianie w następnym roku podatkowym.

4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, nie później niż do dnia 31 października każdego roku, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” stawki, o których mowa w ust. 1, obowiązujące w następnym roku podatkowym, przeliczone zgodnie z zasadami określonymi w ust. 1–3, zaokrąglając je w górę do pełnych groszy.

komentarz

[Waloryzacja stawek] Przepisy niniejszego artykułu mają charakter waloryzacyjny.

Rozdział 5

Opłaty lokalne

Art. 15. [Opłata targowa]

1. Rada gminy może wprowadzić opłatę targową. Opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach, z zastrzeżeniem ust. 2b.

2. Targowiskami, o których mowa w ust. 1, są wszelkie miejsca, w których jest prowadzona sprzedaż.

2a. (utracił moc).

2b. Opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub w ich częściach.

3. Opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych oraz za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko.

komentarz

[Opłata targowa] Poprzez komentowany artykuł prawodawca nakłada opłatę targową. Wyjaśnić należy, że wbrew nazwie opłata targowa nie jest należna wyłącznie za handel w miejscach potocznie określanych jako targowiska. Opłata targowa jest pobierana od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które dokonują sprzedaży albo oferują towary na targowiskach, ale w ustawowym znaczeniu tego pojęcia. A według definicji zawartej w tym artykule za targowiska uznaje się wszystkie te miejsca, w których jest prowadzona jest sprzedaż. W konsekwencji opłata targowa pobierana jest również za sprzedaż prowadzoną poza miejscami do tego wyznaczonymi. [ramka 32]

ramka 32

Pojęcie targowiska

„Targowiskami, o których mowa w ust. 1, są wszelkie miejsca, w których jest prowadzona sprzedaż (art. 15 ust. 2 u.p.o.l.). Pobieranie opłaty targowej na podstawie wskazanej ustawy jest związane z prowadzeniem sprzedaży lub chociażby złożeniem oferty. Z cytowanego przepisu wynika, że nie ma większego znaczenia, w jakim miejscu prowadzona jest sprzedaż oraz czy sprzedaż ma charakter stały czy okazjonalny. Skoro o pobieraniu opłaty targowej decyduje sprzedaż towaru, uprawnione jest jej pobieranie również za prowadzenie sprzedaży poza miejscami do tego wyznaczonymi.

Za utrwalony przyjdzie przy tym uznać pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skoro, zgodnie z art. 15 ust. 2 u.p.o.l., targowiskami są wszelkie miejsca, w których prowadzona jest sprzedaż, to chodzi zarówno o miejsca, w których lokalizację wyznacza gmina, jak i każde inne miejsce, mimo że formalnie nie jest ono przez gminę oznaczone jako targowisko.

W takim rozumieniu targowiskiem jest również m.in. hala targowa, dom handlowy, plac, chodnik, pas przydrożny czy jak w badanym przypadku – parking – a więc każde miejsce, w którym prowadzona jest sprzedaż”.

Wyrok WSA w Gdańsku z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/17

Z kolei jeżeli chodzi o dokonywanie sprzedaży, należy uwzględnić pewien zamiar, a nie to, czy faktycznie została przeprowadzona jakakolwiek transakcja. [ramka 33]

ramka 33

Rozumienie terminu prowadzenie sprzedaży

„Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku, że użyte w art. 15 ust. 1 u.p.o.l. pojęcie «prowadzenie sprzedaży» należy rozumieć szeroko nie tylko, jako zawieranie umów sprzedaży z konkretnymi podmiotami. Ustawodawca w przepisach u.p.o.l. nie zdefiniował terminu «dokonywanie sprzedaży». Należy zatem przyjąć jego szerokie rozumienie, obejmujące nie tylko sprzedaż w rozumieniu art. 535 k.c., ale również czynności mające miejsce przed sprzedażą. Przy ustalaniu znaczenia terminu «dokonywanie sprzedaży» nie jest istotne, czy dana osoba lub jednostka sprzedała oferowany towar, czy też żadna transakcja nie została sfinalizowana. Sama gotowość dokonywania sprzedaży, która przejawia się m.in. zajęciem miejsca na targowisku i wyeksponowaniem towaru, jest wystarczającą przesłanką do poboru opłaty targowej przez inkasenta. Termin «dokonywanie sprzedaży», zawarty w art. 15 ust. 1 u.p.o.l., oznacza, że każdy wymieniony w tym przepisie podmiot korzystający z targowiska, w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.o.l., w celu podjęcia sprzedaży jakichkolwiek artykułów jest zobowiązany do zapłacenia opłaty targowej. Tym samym sformułowanie «dokonujących sprzedaży» należy interpretować szeroko, uznając, że obejmuje ono wszelkie czynności podejmowane przez podmiot określony w art. 15 ust. 1 u.p.o.l. w celu dokonania sprzedaży, a w szczególności oferowanie produktów, rozpakowanie i składowanie na stoisku, oczekiwanie na kontrahentów. Inaczej rzecz ujmując, zdarzeniem prawnym, z którym przepisy omawianej ustawy wiążą obowiązek uiszczenia opłaty targowej, jest dokonywanie sprzedaży, za którą uważa się już wyjście z ofertą sprzedaży polegającej na wystawieniu towaru (por. A. Hanusz (w:) A. Hanusz, A. Niezgoda, P. Czerski, Dochody budżetu gminy, Warszawa 2006, str. 180). Obowiązek uiszczenia opłaty targowej powstaje z mocy prawa z chwilą faktycznego podjęcia czynności handlowych zmierzających do dokonania sprzedaży. Powstanie zobowiązania z tytułu opłaty targowej wynika z samego faktu podjęcia działalności handlowej (sprzedaży) na terenie danej gminy.

Szerokie rozumienie pojęcia «dokonywanie sprzedaży» skutkuje tym, że do zapłaty opłaty targowej są zobowiązane podmioty wskazane w art. 15 ust. 1 u.p.o.l., które na targowisku oferują towary do sprzedaży. Przyjęcie, że pojęcie to oznacza zawarcie konkretnych umów sprzedaży, powodowałoby, że każdorazowy pobór opłaty targowej wymagałby ustalenia, że podatnik w danym dniu na targowisku zawarł przynajmniej jedną umowę sprzedaży. Stanowisko takie jest nie do przyjęcia, gdyż oprócz tego, że jest sprzeczne z dosłownym brzmieniem powołanego przepisu, to dawałoby podstawę do unikania płacenia opłaty targowej”.

Wyrok NSA z 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2010/16

Opłata targowa nie jest pobierana (tzn. nie powstaje obowiązek zapłaty opłaty), gdy sprzedaż dokonywana jest w budynkach lub częściach budynków. Weryfikując, o jakie obiekty chodzi ustawodawcy w takim wyłączeniu, należy odwołać się do słownika ustawowego.

Art. 16. [Zwolnienie od opłaty targowej]

Zwalnia się od opłaty targowej osoby i jednostki wymienione w art. 15 ust. 1, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach.

komentarz

[Podmioty zwolnione od opłaty targowej] Komentowany przepis zawiera swoiste wyłączenie podwójnego obciążenia publicznoprawnego pewnych form aktywności związanych z handlem prowadzonym na terenie gminy. Zaznaczyć jednak trzeba, że zwolnienie nie ma zastosowania z samego tylko tytułu, że obiekt jest objęty podatkiem od nieruchomości, ale chodzi o to, aby wystąpiła tożsamość podmiotowa.

Art. 17. [Opłata miejscowa i uzdrowiskowa]

1. Rada gminy może wprowadzić opłatę miejscową. Opłatę miejscową pobiera się od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych:

1) w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób w tych celach,

2) w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status obszaru ochrony uzdrowiskowej na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1056)

– za każdą rozpoczętą dobę pobytu.

1a. Rada gminy może wprowadzić opłatę uzdrowiskową. Opłatę uzdrowiskową pobiera się od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach zdrowotnych, turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status uzdrowiska na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych – za każdą rozpoczętą dobę pobytu.

2. Opłaty miejscowej oraz opłaty uzdrowiskowej nie pobiera się:

1) pod warunkiem wzajemności – od członków personelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych oraz innych osób zrównanych z nimi na podstawie ustaw, umów lub zwyczajów międzynarodowych, jeżeli nie są obywatelami polskimi i nie mają miejsca pobytu stałego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) od osób przebywających w szpitalach;

3) od osób niewidomych i ich przewodników;

4) od podatników podatku od nieruchomości z tytułu posiadania domów letniskowych położonych w miejscowości, w której pobiera się opłatę miejscową albo uzdrowiskową;

5) od zorganizowanych grup dzieci i młodzieży szkolnej.

2a. Od osób, od których pobierana jest opłata uzdrowiskowa, nie pobiera się opłaty miejscowej.

3. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa minimalne warunki, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową, uwzględniając zróżnicowanie warunków regionalnych i lokalnych.

4. Rada Ministrów w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 3, określa warunki:

1) klimatyczne;

2) krajobrazowe;

3) umożliwiające pobyt osób w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych.

5. Rada gminy ustala miejscowości odpowiadające warunkom określonym w przepisach wydanych na podstawie ust. 3 i 4, w których pobiera się opłatę miejscową.

komentarz

[Opłata miejscowa] W komentowanym przepisie zarysowany został szeroki, chociaż tylko trzypunktowy, krąg przesłanek pobytu, które determinują obowiązek uiszczania opłaty miejscowej. Chodzi tutaj o pobyt turystyczny, wypoczynkowy lub szkoleniowy. W praktyce podmioty zobowiązane do poboru tej opłaty, de facto prowadzące placówki, w których przebywają przyjezdni, nie wnikają w cele przyjazdu i pobierają ją od każdego gościa. Tymczasem jest duża (wręcz nieograniczona) grupa celów pobytu, w przypadku których brak jest podstaw do poboru opłaty miejscowej. W takiej sytuacji nie powinna więc być ona pobierana.

Przykład 20

Pobyt w celach biznesowych

Przedsiębiorca przyjechał do miejscowości, w której została ustanowiona opłata miejscowa. Będzie on prowadzić negocjacje związane z inwestycjami, które planuje realizować w tym miejscu. Ze względu na to, że negocjacje trwały kilka dni, przedsiębiorca nocował w hotelu. Pomimo kilkudniowego pobytu nie powinna być pobierana opłata miejscowa.

Niestety, rady gminy, a także inne organy samorządu mają tendencję do tego, że zbyt chętnie sięgają do kieszeni przyjezdnych. Co więcej, uiszczania tego rodzaju opłaty żądają niekiedy gminy, które co prawda są celem licznych podróży, ale nie spełniają wymogów ustawowych do wprowadzenia takiej opłaty. [ramka 34]

ramka 34

Niespełnianie przez miejscowość ustawowych warunków klimatycznych

„Zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że zaskarżona uchwała sama w sobie nie kreuje konkretnego czy nawet generalnego obowiązku uiszczenia opłaty, nie określa stawek ani podmiotów zobowiązanych do jej zapłaty. Skarżący nie upatrywał jednak naruszenia swojego interesu prawnego w fakcie, że pobrano od niego opłatę w tej czy innej wysokości, ale w fakcie, że w miejscowości, w której przebywał w celach turystycznych, w ogóle tego typu opłata nie mogła być pobierana, bowiem miejscowość ta nie spełnia określonych warunków klimatycznych normowanych przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący miał konkretny interes prawny w zaskarżeniu uchwały z 2008 r., sprowadzający się do żądania od jednostki samorządu terytorialnego, by nałożona na niego opłata miejscowa miała podstawę w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, spełniających wymogi koherencji norm w systemie prawa. Skoro warunkiem nałożenia opłaty miejscowej wg konkretnej stawki jest uprzednie wydanie uchwały na podstawie art. 17 ust. 5 u.p.o.l., to zgodność z prawem tej uchwały ma kluczowe znaczenie dla interesu prawnego osoby obciążonej opłatą miejscową”.

Wyrok NSA z 15 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 3579/17

Warunki, jakie muszą być spełnione, aby możliwe było wprowadzenie opłaty miejscowej, zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z 18 grudnia 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową (Dz.U. Nr 249, poz. 1851).

Minimalne warunki krajobrazowe, jakie muszą być spełnione, aby możliwe było pobieranie opłaty miejscowej, to występowanie na terenie gminy, na obszarze której położona jest miejscowość, jednego z elementów środowiska przyrodniczego istotnych dla wypoczynku lub jednego z walorów krajoznawczych.

Za elementy środowiska przyrodniczego istotne dla wypoczynku uznaje się:

1) szatę roślinną:

a) lasy,

b) użytki rolne

2) wody:

a) wody przybrzeżne,

b) morskie wody wewnętrzne,

c) śródlądowe wody powierzchniowe;

3) wody w kąpieliskach spełniające wymagania określone w przepisach prawa wodnego;

4) urozmaiconą rzeźbę terenu:

a) wyżyny,

b) góry.

Z kolei za walory krajoznawcze uznaje się:

1) osobliwości fauny lub flory;

2) skałki lub grupy skał;

3) wąwozy, doliny lub przełomy rzeczne;

4) wodospady, źródła lub wywierzyska;

5) jaskinie lub groty;

6) głazy narzutowe lub głazowiska;

7) parki zabytkowe;

8) zbiory przyrodnicze;

9) ogrody botaniczne lub ogrody zoologiczne;

10) punkty widokowe;

11) parki narodowe, parki krajobrazowe lub rezerwaty przyrody;

12) rezerwaty archeologiczne;

13) skanseny lub ośrodki twórczości ludowej;

14) zabytki architektury lub budownictwa;

15) zbiory artystyczne;

16) muzea;

17) obiekty historyczno-wojskowe;

18) miejsca martyrologii;

19) zabytki działalności gospodarczej lub techniki;

20) imprezy kulturalne.

Oczywiście miejscowość taka musi spełniać również warunki czystości powietrza i dotyczące pól elektromagnetycznych, a także posiadać odpowiednią bazę noclegową i turystyczną.

[Opłata uzdrowiskowa] Alternatywną do opłaty miejscowej jest opłata uzdrowiskowa pobierana w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status uzdrowiska.

Art. 17a. [Opłata reklamowa]

1. Rada gminy może wprowadzić opłatę reklamową od umieszczonych tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych.

2. Opłata reklamowa może być pobierana jedynie na obszarach, dla których obowiązują zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń.

3. Opłatę reklamową pobiera się od:

1) właścicieli nieruchomości lub obiektów budowlanych, z wyłączeniem nieruchomości gruntowych oddanych w użytkowanie wieczyste,

2) użytkowników wieczystych nieruchomości gruntowych,

3) posiadaczy samoistnych nieruchomości lub obiektów budowlanych,

4) posiadaczy nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego,

b) jest bez tytułu prawnego

– jeżeli na tych nieruchomościach lub obiektach budowlanych znajdują się tablice reklamowe lub urządzenia reklamowe, niezależnie od tego czy na tablicy reklamowej lub urządzeniu reklamowym eksponowana jest reklama.

4. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany, na których zlokalizowana jest tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe, jest przedmiotem współwłasności lub pozostaje w posiadaniu dwóch lub więcej osób obowiązek w zakresie wniesienia opłaty reklamowej ciąży solidarnie odpowiednio na wszystkich współwłaścicielach lub współposiadaczach.

5. Opłaty reklamowej nie pobiera się jeżeli tablice reklamowe lub urządzenia reklamowe, o których mowa w ust. 2:

1) nie są widoczne z przestrzeni dostępnych publicznie;

2) stanowią szyld, o ile jest on zgodny z zasadami i warunkami sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń;

3) są realizacją obowiązku nałożonego przepisami prawa;

4) służą wyłącznie do upowszechniania informacji:

a) trwale upamiętniającej osoby, instytucje lub wydarzenia,

b) o charakterze religijnym, związanym z działalnością kościołów lub innych związków wyznaniowych, jeżeli tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe sytuowane są w granicach terenów użytkowanych jako miejsca kultu i działalności religijnej oraz cmentarzy.

6. Kwotę zapłaconego podatku od nieruchomości od tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego, zalicza się na poczet opłaty reklamowej należnej od tej tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego.

komentarz

[Opłata reklamowa] Komentowany artykuł dotyczy stosunkowo nowej opłaty lokalnej, jaką jest opłata reklamowa. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na podwójne znaczenie tej opłaty. Z jednej strony może ona stanowić istotne źródło finansowania działalności gminy, z drugiej służyć może porządkowaniu przestrzeni publicznej.

Warunkiem stosowania opłaty jest wprowadzenie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń. Mogą one być elementem planu miejscowego albo być ustanowione odrębną uchwałą. W każdym razie, jeżeli gmina chce czerpać profity z tej opłaty, musi najpierw uporządkować formalnie taką materię.

Zaznaczyć trzeba, że opłata jest pobierana już z tytułu samego tylko umieszczenia tablic i urządzeń reklamowych, a to oznacza, że jest ona pobierana niezależnie od tego, czy na takich obiektach (powierzchniach – red.) eksponowane są reklamy. Zostało to zresztą expressis verbis zastrzeżone w ust. 3 komentowanego artykułu.

W omawianym artykule prawodawca wyspecyfikował podmioty, na których spoczywa obowiązek uiszczania opłaty, a także wyłączenia przedmiotowe od obowiązku zapłaty.

Ze względu na brak definicji pojęć użytych w komentowanym artykule – i to zarówno samych tablic oraz urządzeń, jak i obiektów wyłączonych spod takiej opłaty (np. szyld) – można spodziewać się sporów o zakres i zasady stosowania opłaty reklamowej. [ramka 35, s. C12]

ramka 35

Różnice między szyldem a tablicą reklamową

„Nadto należy wskazać, że z żadnego przepisu ww. aktu prawnego (chodzi o rozporządzenie ministra rozwoju z 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług, Dz.U. poz. 2121 – red.) nie wynika, by celem prawidłowej realizacji obowiązku dotyczącego uwidaczniania cen, konieczne było posadowienie obok nich «dużego logo firmy prowadzącej stację paliw». Takie działanie jest jedynie efektem wypracowanej praktyki przedsiębiorstw zajmujących się sprzedażą detaliczną paliw, a nie wykonaniem prawnego obowiązku i wiąże się jednocześnie z promocją stacji. Aby przeciętny konsument mógł poznać cenę danego rodzaju paliwa, nie jest konieczne dodatkowe poinformowanie go o nazwie przedsiębiorstwa (z jednoczesnym zaprezentowaniem loga), które sprzedaży paliwa dokonuje. Jeżeli dany kierowca będzie miał wolę nabycia paliwa i sprawdzenia jego ceny, niepotrzebna będzie mu dodatkowa motywacja w postaci rzucającego się w oczy logo stacji.

Odnosząc się do argumentacji dotyczącej braku możliwości potraktowania napisu «Sklep 24h» jako reklamy, organ podatkowy trafnie wskazuje, jak już wyżej podkreślono, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, aby możliwe było potraktowanie danej tablicy reklamowej bądź urządzenia reklamowego jako szyldu, nie jest konieczne istnienie na nim elementu promującego. Ze względów opisanych powyżej nie sposób również twierdzić, że wskazywany we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej stelaż nie jest szyldem, a więc tablicą reklamową informującą o działalności prowadzonej na nieruchomości. Bezzasadne jest również powoływanie się na analogię do nalepek informujących o możliwości skorzystania usługi z płatniczej świadczonej przez przedsiębiorstwa zajmujące się wydawaniem kart. Nalepka na drzwiach sklepu nie jest bowiem widocznym z dalszej odległości przedmiotem materialnym wpływającym na otaczający krajobraz”.

Wyrok WSA w Gdańsku z 12 września 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 682/18

[Eliminowanie podwójnego opodatkowania] Ze względu na tożsamość podmiotową podatku od nieruchomości i opłaty reklamowej, a także to, że tablice i urządzenia mogą być przedmiotem opodatkowania podatkiem, prawodawca zastrzegł, że kwotę zapłaconego podatku od nieruchomości od tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego zalicza się na poczet opłaty reklamowej należnej od tej tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego. Jest to mechanizm eliminowania podwójnego opodatkowania.

Art. 17b. [Wysokość opłaty reklamowej]

1. Opłata reklamowa składa się z części stałej i części zmiennej.

2. Część stała ma zryczałtowaną wysokość niezależną od pola powierzchni tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego służącego ekspozycji reklamy.

3. Część zmienna zależy od wielkości pola powierzchni tablicy lub urządzenia reklamowego służących ekspozycji reklamy.

4. Jeśli kształt urządzenia reklamowego uniemożliwia wyznaczenie pola powierzchni służącej ekspozycji reklamy, o którym mowa w ust. 3, wysokość opłaty zależy od pola powierzchni bocznej prostopadłościanu opisanego na urządzeniu reklamowym.

komentarz

[Zasady wyznaczania opłaty reklamowej] Komentowany przepis zawiera unormowania dotyczące zasad wyznaczania opłaty reklamowej. Zgodnie z wolą ustawodawcy ma ona mieć charakter łączony. Opłata ma dotyczyć zarówno faktu umieszczenia reklamy i ona determinuje część stałą, jak i wielkość takiego obiektu, a dokładniej części ekspozycyjnej.

Art. 18. (uchylony).

Art. 18a. [Opłata od posiadania psów]

1. Rada gminy może wprowadzić opłatę od posiadania psów. Opłatę pobiera się od osób fizycznych posiadających psy.

2. Opłaty od posiadania psów nie pobiera się od:

1) członków personelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych oraz innych osób zrównanych z nimi na podstawie ustaw, umów lub zwyczajów międzynarodowych, jeżeli nie są obywatelami polskimi i nie mają miejsca stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – pod warunkiem wzajemności;

2) osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – z tytułu posiadania jednego psa;

2a) osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – z tytułu posiadania psa asystującego;

3) osób w wieku powyżej 65 lat prowadzących samodzielnie gospodarstwo domowe – z tytułu posiadania jednego psa;

4) podatników podatku rolnego od gospodarstw rolnych – z tytułu posiadania nie więcej niż dwóch psów.

komentarz

[Opłata od posiadania psów] Opłata od posiadania psów jest następcą obowiązującego niegdyś (do końca 2007 r.) podatku od posiadania psów. Podstawowa różnica jest taka, że podatek był obligatoryjny, a o nałożeniu lub nie opłaty od psów decyduje wyłącznie rada gminy.

Generalnie opłatę tę należy uznać za swego rodzaju archaizm, rozwiązanie, które w przeszłości niejednokrotnie było postrzegane jako narzędzie o rzeczywistym pozafiskalnym przeznaczeniu, tj. przy okazji nakładania i inkasa takiej daniny było kontrolowane, czy właściciele realizują obowiązek szczepienia. Dzisiaj takie rozwiązania są zbędne, a samo ograniczenie wyłącznie do opodatkowania posiadania psów, z pominięciem innych zwierząt, zdaje się być nie do końca akceptowalne.

Art. 19. [Uchwały rad gminy]

Rada gminy, w drodze uchwały:

1) określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłat określonych w ustawie, z tym że:

a) stawka opłaty targowej nie może przekroczyć 597,86 zł [26] dziennie,

b) stawka opłaty miejscowej w miejscowościach, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1, nie może przekroczyć 1,67 zł [27] dziennie,

c) stawka opłaty miejscowej w miejscowościach posiadających status obszaru ochrony uzdrowiskowej nie może przekroczyć 2,40 zł [28] dziennie,

d) stawka opłaty uzdrowiskowej nie może przekroczyć 3,33 zł [29] dziennie,

e) (uchylona),

f) stawka opłaty od posiadania psów nie może przekroczyć 100 zł [30] rocznie od jednego psa,

g) stawka części stałej opłaty reklamowej nie może przekroczyć 2,50 zł [31] dziennie,

h) stawka części zmiennej opłaty reklamowej nie może przekroczyć 0,20 zł [32] od 1 m2 pola powierzchni tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego służących ekspozycji reklamy dziennie;

2) może zarządzić pobór tych opłat w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso, a także może wprowadzić obowiązek prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób, o których mowa w art. 17 ust. 1, zobowiązanych do uiszczania opłaty miejscowej oraz określić szczegółowy zakres danych zawartych w tej ewidencji, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego poboru opłaty miejscowej;

3) może wprowadzać inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe od opłat lokalnych;

4) może różnicować wysokość stawek opłaty reklamowej uwzględniając lokalizację oraz wielkość lub rodzaj tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego;

5) może wprowadzić obowiązek składania organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych, deklaracji na opłatę reklamową, a także określić termin, warunki i tryb składania tych deklaracji; w tym przypadku rada gminy określa wzór formularza deklaracji na opłatę reklamową, w którym zawarte będą dane dotyczące podmiotu i przedmiotu opodatkowania niezbędne do wymiaru i poboru opłaty reklamowej;

6) może wprowadzić możliwość składania deklaracji na opłatę reklamową za pomocą środków komunikacji elektronicznej; w tym przypadku przepisy art. 6 ust. 14–16 stosuje się odpowiednio.

PRZYPISY

[26] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 765,94 zł, a w 2019 r. – 778,20 zł.

[27] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 2,22 zł a w 2019 r. – 2,26 zł.

[28] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 3,14 zł, a w 2019 r. – 3,20 zł.

[29] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 4,33 zł, a w 2019 r. – 4,40 zł.

[30] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 121,24 zł, a w 2019 r. – 123,18 zł.

[31] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 2,50 zł, a w 2019 r. – 2,54 zł.

[32] Kwota nieaktualna; w 2018 r. wynosi 0,21 zł, a w 2019 r. – 0,22 zł.

komentarz

[Upoważnienie dla rady gminy] W tym artykule prawodawca wprowadził zbiorcze upoważnienie dla rady gminy do określenia w drodze uchwały wysokości opłat lokalnych. Jednocześnie wskazane zostały maksymalne stawki poszczególnych opłat.

To również poprzez unormowania tego artykuły ustawodawca udzielił radzie gminy upoważnienia do zdefiniowania zasad poboru tych opłat, w szczególności do stosowania inkasa (co zdecydowanie najczęściej ma miejsce).

Podobnie jak przy podatkach lokalnych również w odniesieniu do opłat rada gminy jest uprawniona do wprowadzenia zwolnień.

Rozdział 6

Przepisy końcowe

Art. 20. [Waloryzacja stawek podatków i opłat lokalnych]

1. Górne granice stawek kwotowych określone w art. 5 ust. 1, art. 10 ust. 1 i art. 19 pkt 1, obowiązujące w danym roku podatkowym ulegają corocznie zmianie na następny rok podatkowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego.

2. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, górne granice stawek kwotowych na każdy rok podatkowy z uwzględnieniem zasady określonej w ust. 1, zaokrąglając je w górę do pełnych groszy.

3. Wskaźnik cen, o którym mowa w ust. 1, ustala się na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” w terminie 20 dni po upływie pierwszego półrocza.

komentarz

[Waloryzacja stawek] Niniejszy artykuł zawiera przepisy, które definiują sposób prowadzenia waloryzacji stawek.

Art. 20a. [Nieuchwalenie przez radę gminy stawek podatków lub opłat lokalnych]

1. W przypadku nieuchwalenia stawek podatków lub opłat lokalnych, o których mowa w art. 5 ust. 1, art. 10 ust. 1 oraz art. 19 pkt 1 lit. a–d, stosuje się stawki obowiązujące w roku poprzedzającym rok podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. W przypadku nieuchwalenia stawek podatku od środków transportowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, 4 lub 6, jeśli stawki minimalne dla poszczególnych rodzajów pojazdów są wyższe od stawek uchwalonych na rok poprzedzający rok podatkowy - stosuje się odpowiednie stawki wynikające z załączników nr 1–3 do ustawy.

komentarz

[Skutki braku uchwały rady gminy] Wprowadzenie tego artykułu wymusiły okoliczności. W przeszłości niejednokrotnie zdarzało się, że rada gminy nie uchwaliła stawek. Była to sytuacja dalece niekorzystna, gdyż wówczas pojawiało się pytanie, czy w takim razie w danej gminie w ogóle stosowane są podatki i opłaty lokalne. Skrajne poglądy były takie, że wobec braku określenia wysokości stawek podatki i opłaty lokalne nie mogą być pobierane przez cały rok.

Na skutek wprowadzenia niniejszego artykułu tego rodzaju dylematy nie mają już prawa wystąpić.

Przepis ten ma zastosowanie również wówczas, gdy nastąpi opóźnienie w publikacji uchwały rady gminy określającej wysokość stawek podatków i opłat lokalnych. [ramka 36] ©℗

ramka 36

Nieuchwalenie stawek podatków lub opłat lokalnych

„(…) Art. 20a ust. 1 u.p.o.l., stanowi, iż w przypadku nieuchwalenia stawek podatków lub opłat lokalnych, o których mowa w art. 5 ust. 1 (a zatem stawek podatku od nieruchomości), art. 10 ust. 1 oraz art. 19 pkt 1 lit. a) –d), stosuje się stawki obowiązujące w roku poprzedzającym rok podatkowy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który sąd rozpoznający sprawę podziela (por. wyroki w sprawach o sygn. akt II FSK 1272/09, II FSK 2362/12 oraz II FSK 3195/12, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA), że pojęcie uchwalenia stawek podatków i opłat lokalnych obejmuje nie tylko podjęcie uchwały przez organ stanowiący, ale również należytą jej publikację.

W szczególności, w zakresie wykładni art. 20a ust. 1 u.p.o.l., skład orzekający w pełni przychyla się do zapatrywania wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2010 r., II FSK 1272/09 (LEX nr 745594). Przyjęto w nim, że «Podjęcie uchwały, o której mowa w art. 20a ust. 1 u.p.o.l. obejmuje zarówno sam fakt jej głosowania przez radę, jak i jej należytą publikację. Dopiero bowiem spełnienie obu tych warunków stanowi o tym, że dany akt normatywny wszedł do porządku prawnego». W powołanym wyroku stwierdzono ponadto co następuje: «Z art. 20a ust. 1 u.p.o.l. wywieść należy, że w kolejnym roku podatkowym mogą obowiązywać albo nowe stawki, o ile zostanie podjęte, w znaczeniu obejmującym również jej prawidłową publikację, albo stawki obowiązujące w roku poprzedzającym rok podatkowy, jeśli taka uchwała nie zostanie podjęta. Brak jest normatywnych podstaw, aby w ciągu roku podatkowego obowiązywały dwie różne stawki podatku od nieruchomości». Prezentując ten pogląd, sąd odwołał się do treści art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, który dopuszcza wprawdzie «nadanie aktowi normatywnemu „mocy wstecznej”, ale tylko „jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie”». Wsteczna moc prawa może – jak zaznaczył Sąd – «dotyczyć ewentualnie tylko przyznania praw. Z całą stanowczością natomiast należy wykluczyć możliwość zastosowania tej normy do nakładania obowiązków»”.

Wyrok WSA w Olsztynie z 5 października 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 413/17

Dziękujemy za przeczytanie artykułu!

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.

Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.

DGP

Zgłoś błąd