Kto jest zobowiązany do ponoszenia kosztów egzekucji należności podatkowych

szef Departamentu Podatkowego, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawnay

@RY1@i02/2009/194/i02.2009.194.086.0009.001.jpg@RY2@

Paweł Jabłonowski, szef Departamentu Podatkowego, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawnay

Na wstępie warto wskazać, że koszty egzekucyjne powstają w związku z czynnościami wykonywanymi przez organy egzekucyjne w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Składają się na nie zarówno opłaty za czynności wykonywane przez organ egzekucyjny, jak i wydatki, które organ poniósł w związku z prowadzoną egzekucją. Generalnie, koszty egzekucyjne dotyczące należności podatkowych obciążają osobę zobowiązaną. Zobowiązanym, zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, są generalnie zarówno firmy, jak i osoby fizyczne, które nie wykonały w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. W postępowaniu zabezpieczającym zaś - osoby wskazane powyżej, których zobowiązanie nie jest wymagalne albo ich obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji. Należności dochodzone w tym trybie nie obejmują tylko i wyłącznie kwoty zaległości podatkowej, ale również kwotę odsetek za zwłokę. W tym wypadku organ egzekucyjny dokonuje obliczenia odsetek samodzielnie. Co do zasady, poza postępowaniem egzekucyjnym, w przypadku istnienia zaległości podatkowych, podatnik jest obowiązany do samodzielnego ich obliczenia.

Koszty egzekucyjne nie są jednak bezwzględnie i w każdych okolicznościach przymusowo ponoszone i egzekwowane od zobowiązanego. W pewnych sytuacjach istnieje możliwość rozłożenia ich na raty, a nawet umorzenia. Zgodnie z przepisami organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Dokonuje tego oczywiście na wniosek zobowiązanego. W przypadku częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych umarza się przede wszystkim opłaty za czynności egzekucyjne.

Do przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych należy zaliczyć: sytuację gdy stwierdzono nieściągalność należności od zobowiązanego lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; sytuację gdy ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne; sytuację gdy za umorzeniem przemawia również ważny interes publiczny.

Ostatnią przesłankę należy jednak rozumieć w kategoriach obiektywnych. W tym zakresie słuszny wydaje się pogląd zaprezentowany w wyroku WSA w Warszawie (III SA/Wa 979/07), w którym sąd stwierdził, że przesłanka umorzenia kosztów w postaci interesu społecznego przemawiającego za umorzeniem powinna mieć charakter szczególny i nie może być utożsamiana z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o zasadności umorzenia kosztów. Umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na interes społeczny może wystąpić w sytuacji, gdy skutki umorzenia mogą przynieść pozytywne rezultaty ważne z punktu widzenia szerszej społeczności, a nie tylko samego zobowiązanego. Należy również pamiętać, że organ egzekucyjny w sprawie kosztów wydaje postanowienie, które zobowiązany może skarżyć, wnosząc zażalenie, a więc nie jest zamknięta droga do ewentualnej weryfikacji rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego. Rozłożenie kosztów egzekucyjnych na raty jest łatwiejsze do osiągnięcia. Organ egzekucyjny może bowiem dokonać takiego rozłożenia ze względu na ważny interes zobowiązanego. W razie uzyskania niekorzystnego rozstrzygnięcia zobowiązany również może je skarżyć.

Odrębnym zagadnieniem jest kwestia, czy rozłożenie bądź umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych stanowi dla zobowiązanego, będącego podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, pomoc publiczną. W tym celu należy sięgnąć do przepisów dotyczących pomocy publicznej. Na podstawie obowiązujących regulacji można stwierdzić, że umorzenie kosztów egzekucji lub ich rozłożenie na raty może nosić znamiona pomocy publicznej.