Czy organ podatkowy może zakwestionować wysokość straty

doradca podatkowy w Axon Tax

W naszej ocenie organ nie miał prawa zmienić wysokości przedawnionej straty podatkowej, zaś podatnik powinien złożyć odwołanie od powyższej decyzji. Kwestię przedawnienia reguluje art. 70 Ordynacji podatkowej, jednak odnosi się on do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Powstaje więc pytanie, co ustawodawca rozumiał pod powyższym pojęciem - czy tylko podatek do zapłaty czy wszelkie inne elementy konstrukcyjne podatku.

Organy podatkowe oraz niektóre sądy administracyjne wskazują, iż przedawnieniu mogą ulegać jedynie zobowiązania, zaś prawo do weryfikacji wysokości straty przysługuje do czasu przedawnienia zobowiązania za rok podatkowy, w którym strata ta została odliczona. Zatem prawo do obniżenia wysokości straty mogłoby przysługiwać nawet po 11 latach od jej powstania (przy założeniu, że strata byłaby rozliczana przez 5 lat).

Powyższe wnioskowanie jest w naszej opinii błędne, ponieważ sankcjonuje możliwość nieograniczonego w czasie korygowania innych, oprócz samego zobowiązania podatkowego, elementów konstrukcyjnych podatku, co jest sprzeczne z zasadą pewności opodatkowania, jaką ma gwarantować instytucja przedawnienia.

Zwrócił na to uwagę NSA w uchwale 7 sędziów z 29 czerwca 2009 r. (sygn. akt I FPS 9/08) wskazując, że możliwość wymiaru przez organy podatkowe elementów konstrukcyjnych podatku powinna być ograniczona w czasie, niezależnie od tytułu jej powstania. Wyrok ten dotyczył rozliczeń na gruncie VAT, jednak NSA wskazał na zasadę ogólną, iż przedawnienie dotyczy nie tylko zobowiązań podatkowych sensu stricto, ale też innych elementów konstrukcyjnych podatku, jak np. zwrot podatku. Jedynie bowiem takie rozumienie instytucji przedawnienia pozwoli na zapewnienie podatnikom bezpieczeństwa podatkowego i da im gwarancję, że po upływie określonego w ustawie czasu nie będą narażeni na jakiekolwiek działania organów podatkowych zmierzające do określania i egzekwowania od nich odległych w czasie zaległości podatkowych.

W naszej opinii uchwała NSA, choć dotyczy zwrotu VAT, odnosi się do wszystkich podobnych elementów konstrukcyjnych - w szczególności straty podatkowej. Odmienne stanowisko może bowiem doprowadzić do absurdalnych sytuacji, np.:

● w przypadku obniżenia straty po okresie przedawnienia zobowiązania podatkowego organ mógłby wydać decyzję w tym zakresie, jednak w sytuacji, gdyby obniżenie straty wywołało powstanie zobowiązania podatkowego, takiej możliwości by nie było;

● podatnik jest obowiązany do przechowywania ksiąg rachunkowych do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli zasadniczo przez 6 lat (5 lat na podstawie ustawy o rachunkowości), co oznacza, iż przy uznaniu, że strata nie jest zobowiązaniem podatkowym, w świetle przepisów podatkowych nie ma w ogóle obowiązku przechowywania ksiąg rachunkowych przez jakikolwiek okres.

Orzecznictwo w powyższym zakresie jest rozbieżne. Prawo przedawnienia straty podatkowej potwierdził np. WSA w Białymstoku w wyroku z 7 stycznia 2009 r. (sygn. akt I SA/ Bk 509/08), lecz zanegował je np. WSA we Wrocławiu w wyroku z 21 stycznia 2010 r. (sygn. akt I SA/Wr 1721/09).

sf

Art. 70 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).