Czy urząd skarbowy może zakwestionować nadpłatę podatku wykazanego w zeznaniu

doradca podatkowy w Kancelarii Parulski & Wspólnicy

@RY1@i02/2010/080/i02.2010.080.086.0009.001.jpg@RY2@

Wojciech Krok, doradca podatkowy w Kancelarii Parulski & Wspólnicy

Zasady rozliczania nadpłat podatkowych zostały określone w dziale III, rozdziale 9 Ordynacji podatkowej. Od wejścia w życie Ordynacji podatkowej w roku 1998, przepisy tego rozdziału, początkowo nieskomplikowane, obrastały przepisami doprecyzowującymi, kolejnymi przypadkami szczególnymi i wyjątkami, do tego stopnia, że obecnie ich zrozumienie i stosowanie budzi spore wątpliwości, nawet u praktyków.

Jeżeli chodzi o podatek dochodowy, to nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego. Oznacza to, że w tym celu nie jest konieczne wydanie przez organy skarbowe jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. To podatnik sam kreuje nadpłatę i określa jej wysokość. Z kolei nadpłata podlega zwrotowi w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia zeznania w podatku dochodowym. To prowadzi do wniosku, że jeśli z naszych rozliczeń podatkowych wynika nadpłata, deklarację podatkową warto złożyć jak najwcześniej.

A co dzieje się, jeżeli urząd skarbowy nie zwróci nadpłaty we wskazanym trzymiesięcznym terminie? Wówczas kwota nadpłaty podlega oprocentowaniu według takiej samej stawki jak zaległości podatkowe, ale - co ważne - oprocentowanie naliczane jest nie od momentu upływu terminu, ale od chwili powstania nadpłaty, czyli złożenia deklaracji. Czyli nawet jeden dzień opóźnienia w zwrocie nadpłaty daje nam całe trzy miesiące odsetek.

Nadpłata w podatku dochodowym powstaje automatycznie, nie ma więc możliwości jej zablokowania. Ordynacja podatkowa zawiera jednak ogólną zasadę, zgodnie z którą organ podatkowy uprawniony jest do określenia kwoty podatku w innej wysokości niż wykazana przez podatnika w deklaracji, jeżeli stwierdzi, że kwota w deklaracji jest nieprawidłowa.

Po wszczęciu postępowania podatkowego wobec podatnika, naczelnik urzędu skarbowego ma prawo na tej podstawie wydać podatnikowi decyzję, w której stwierdzi, że nadpłata była nienależna.

Jednak nawet wszczęcie postępowania czy też wydanie takiej decyzji nie pozbawia podatnika prawa do zwrotu nadpłaty. W myśl obowiązujących od 2009 roku przepisów, decyzja wydana przez organ I instancji nie jest jeszcze wykonalna. Taki przymiot przysługuje dopiero decyzji izby skarbowej. Urząd skarbowy - nawet jeżeli kwestionuje nadpłatę wykazaną przez podatnika i prowadzi w tym zakresie postępowanie - powinien oddać podatnikowi wykazaną nadpłatę.

Z praktycznego punktu widzenia, podatnik nie ma mocnych instrumentów prawnych pozwalających w takich sytuacjach wymusić na urzędzie zwrot nadpłaty. Mogą zdarzyć się więc sytuacje, w których, mimo obowiązku zwrotu, urząd będzie zwlekał z jego dokonaniem aż do rozstrzygnięcia sprawy przez izbę.

Z drugiej strony należy pamiętać, że nienależna nadpłata to także korzyść dla fiskusa. Może on bowiem zarobić na odsetkach. Od dnia jej otrzymania do dnia zwrotu podatnik jest bowiem zobowiązany naliczyć odsetki od zaległości podatkowych. Często zatem, nawet jeżeli istnienie nadpłaty budzi wątpliwości organu podatkowego, dokonuje on jej zwrotu, a dopiero po dłuższym okresie wszczyna kontrolę i postępowanie podatkowe, w celu sprawdzenia tej kwestii i - jeżeli jego podejrzenia się potwierdzą - uzyskuje dodatkowe odsetki.

(EM)

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).