Jakie sankcje grożą podatnikowi za błędy przy zamykaniu roku podatkowego

@RY1@i02/2011/211/i02.2011.211.07100100e.802.jpg@RY2@

Dawid Bronowski, ekspert z Instytutu Studiów Podatkowych

Stosownie do art. 193 Ordynacji podatkowej księgi będą uznane za nierzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego. Dla oceny, czy księga jest rzetelna, decydujące znaczenie ma to, czy na podstawie zapisów w niej dokonanych można ustalić prawidłową podstawę opodatkowania, a więc czy zawiera zapisy dotyczące wszystkich zdarzeń podatkowych mających wpływ na ustalenie tej podstawy. Za nierzetelne będą uznane więc księgi, które zawierają niezgodne z prawdą wpisy lub opuszczenia w księgowaniu. Należy pamiętać o tym, że nierzetelność jest błędem co do faktów. Ocena ksiąg pod względem rzetelności odnosi się do sfery ustalenia faktów, a nie oceny prawnej. Księgi można zatem uznać za nierzetelne, jeśli zniekształcają one stan faktyczny.

Za wadliwe należy natomiast uznać księgi podatkowe, których zapisy są niezgodne z zasadami określonymi w odrębnych przepisach regulujących zasady prowadzenia poszczególnych rodzajów ksiąg. Wadliwymi są zatem te księgi, którym można zarzucić nieprawidłowości pod względem formalnym. Należy przy tym pamiętać, że księga nie zostanie uznana za wadliwą, jeżeli stwierdzone wady nie mają istotnego znaczenia dla sprawy.

Skutki nierzetelności lub wadliwości ksiąg podatkowych są bardzo poważne. Zgodnie bowiem z Ordynacją podatkową księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów. Księgi podatkowe rzetelne i niewadliwe korzystają zatem z domniemania prawdziwości zawartych w nich zapisów. Domniemanie to może zostać jednak obalone przez organ podatkowy jedynie przez wykazanie nierzetelności lub istotnej wadliwości ksiąg podatkowych. To z kolei w razie braku innych dowodów może stanowić podstawę do określenia przez organ podatkowy podstawy opodatkowania (dochodu, obrotu) w drodze oszacowania, co najczęściej prowadzi do podwyższenia zobowiązania podatkowego.

Z nieprawidłowym prowadzeniem ksiąg podatkowych wiąże się również odpowiedzialność karna skarbowa. Stosownie bowiem do art. 61 kodeksu karnego skarbowego nierzetelne prowadzenie ksiąg stanowi przestępstwo zagrożone sankcją w postaci grzywny do 240 stawek dziennych. W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega karze grzywny jak za wykroczenie skarbowe. Tej samej karze podlega także ten, kto wadliwie prowadzi księgi.

Odpowiedzialność za nieprawidłowe prowadzenie ksiąg podatkowych przewiduje także ustawa o rachunkowości. Zgodnie bowiem z jej art. 77 nierzetelne lub wadliwe prowadzenie ksiąg podlega karze grzywny lub karze pozbawienia wolności do lat 2 albo obu tym karom łącznie.

Podatnik po zamknięciu roku podatkowego powinien także pamiętać o terminowym złożeniu deklaracji podatkowej. Podatnik, który złoży deklarację nawet z niewielkim opóźnieniem, naraża się na odpowiedzialność karną skarbową. Kary za złożenie deklaracji po terminie można jednak uniknąć poprzez złożenie czynnego żalu. Dodatkową dolegliwością podatkową za niezłożenie deklaracji i niewpłacenie podatku w terminie są odsetki za zwłokę od nieterminowej zapłaty zobowiązania.

EM

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.). Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).