Jakie metody szacowania może stosować organ podatkowy

@RY1@i02/2011/176/i02.2011.176.086.0010.001.jpg@RY2@

Piotr Chróścicki, ekspert podatkowy, kierownik zespołu ds. podatku dochodowego od osób prawnych w ECDDP

Jeżeli nie można ustalić rzeczywistej podstawy opodatkowania, to wówczas szacowanie nastąpi w oparciu o jedną z sześciu metod wymienionych w art. 23 Ordynacji podatkowej. Jest to, po pierwsze, metoda porównawcza wewnętrzna, polegająca na porównaniu wysokości obrotów w tym samym przedsiębiorstwie za poprzednie okresy, w których znana jest wysokość obrotu. Po drugie, metoda porównawcza zewnętrzna, polegająca na porównaniu wysokości obrotów w innych przedsiębiorstwach prowadzących działalność o podobnym zakresie i w podobnych warunkach. Po trzecie, metoda remanentowa, polegająca na porównaniu wartości majątku przedsiębiorstwa na początku i na końcu okresu, z uwzględnieniem wskaźnika szybkości obrotu. Po czwarte, metoda produkcyjna, polegająca na ustaleniu zdolności produkcyjnej przedsiębiorstwa. Po piąte, metoda kosztowa, polegająca na ustaleniu wysokości obrotu na podstawie wysokości kosztów poniesionych przez przedsiębiorstwo, z uwzględnieniem wskaźnika udziałów tych kosztów w obrocie. Po szóste, metoda udziału dochodu w obrocie, polegająca na ustaleniu wysokości dochodów ze sprzedaży określonych towarów i wykonywania określonych usług, z uwzględnieniem wysokości udziału tej sprzedaży (wykonanych usług) w całym obrocie.

Organ podatkowy powinien wybrać taką metodę, która pozwoli na to, aby ustalona w drodze szacowania podstawa opodatkowania była zbliżona do jej rzeczywistej wartości. Jeżeli nie będzie można zastosować żadnej z powyższych metod, organ oszacuje dochody w inny sposób. Wybór metody lub wskazanie, dlaczego nie zastosowano żadnej z normatywnych metod, powinien zostać uzasadniony w decyzji wymiarowej. Powyżej opisane zasady szacowania dochodu stosuje się także w przypadku, gdy podatnik naruszył warunki uprawniające do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania.

Kolejną możliwą sytuacją, gdy organ może dokonać szacowania, jest odpłatne zbycie rzeczy lub prawa majątkowego. W art. 19 ustawy o ustawy o PIT dodatkowo wymienia się odpłatne zbycie nieruchomości. Organ podatkowy ma prawo dokonać szacowania przychodu, gdy cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej. Szacowanie powinno nastąpić w oparciu o ceny rynkowe stosowane w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.

Szacowanie może dotyczyć także podmiotów powiązanych (kapitałowo lub osobowo), jeżeli w wyniku powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby pomiędzy sobą niezależne podmioty, i w wyniku tych powiązań podmiot nie wykazuje dochodów bądź wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały. W takiej sytuacji organy podatkowe mają prawo ustalić dochód danego podmiotu bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań. Preferowaną metodą ustalania cen transferowych jest metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej. Jeżeli nie można jej zastosować, wówczas należy uwzględnić metodę ceny odprzedaży. Jeżeli ta również nie znajdzie zastosowania, to wówczas stosuje się metodę rozsądnej marży (koszt plus). Szacowanie dochodu (przychodu) jest daleko idącą kompetencją organów podatkowych. W związku z tym wskazane instytucje mogą być stosowane na zasadzie wyjątku, z poszanowaniem norm prawnych.

MGM