Czy można wystąpić o zastosowanie dwóch trybów jednocześnie

@RY1@i02/2011/118/i02.2011.118.086.006b.001.jpg@RY2@

Michał Nielepkowicz, menedżer w zespole postępowań podatkowych i sądowych Ernst & Young

Jeżeli podatnik uzna, że istnieją przesłanki uzasadniające nieważność wydanej decyzji i wznowienie postępowania, może wystąpić jednocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania. Mając jednak na uwadze, że stwierdzenie nieważności decyzji prowadzi do jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem postępowanie prowadzone w innych trybach stałoby się bezprzedmiotowe, w pierwszej kolejności powinien zostać rozpoznany wniosek o stwierdzenie nieważności. Warto też podkreślić, że wszczęcie postępowania w jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji nie wyłącza prawa podatnika do złożenia skargi na decyzję organu podatkowego do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W takiej sytuacji wniesienie skargi do sądu, po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, powoduje, że postępowanie sądowe ulega zawieszeniu.

Spośród wszystkich przesłanek wznowienia postępowania, w praktyce najczęściej powoływaną jest ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów. Należy pamiętać, że musi to być okoliczność lub dowód istotny dla sprawy, istniejący w dniu wydania decyzji, a przy tym nieznany organowi wydającemu decyzję. Przykładem może być uchylenie decyzji stwierdzającej zaległość podatkową i określenie - w jej miejsce - straty za dany rok podatkowy, co uzasadniać będzie wznowienie postępowania wymiarowego za lata następne. W orzecznictwie sądowym podnosi się również, że nową okolicznością nie będzie zmiana wykładni zawarta w wyroku lub uchwale NSA - jako niedotycząca ustalenia stanu faktycznego.

W zakresie stwierdzenia nieważności najczęściej powoływaną przesłanką jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że z taką sytuacją będziemy mieć do czynienia, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt praworządnego państwa. Dlatego też powoływanie się na uchwałę NSA rozstrzygającą dane zagadnienie prawne w inny sposób niż we wcześniej wydanej decyzji nie będzie uzasadniać stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Z kolei instytucja uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej ma w praktyce ograniczone zastosowanie. Z wyjątkiem odosobnionych przypadków, nie będzie ona bowiem mieć zastosowania w odniesieniu do tzw. decyzji wymiarowych, tj. np. określających bądź ustalających wysokość zobowiązania podatkowego.

Wszystkie wskazane nadzwyczajne tryby wznowienia decyzji ostatecznej znajdują zastosowanie w ściśle określonych przypadkach i nie stanowią dodatkowego - obok odwołania - środka zaskarżenia decyzji, który może zostać wykorzystany po kilku latach od daty wydania pierwotnej decyzji. W przeciwnym razie prowadziłoby to do rozpatrywania sprawy w trzeciej, a nawet czwartej instancji, co jest nie do pogodzenia z uregulowaną w art. 127 Ordynacji podatkowej zasadą dwuinstancyjności.

EM