Jakie skutki ma zakwestionowanie kosztów przez fiskusa

@RY1@i02/2011/103/i02.2011.103.086.0008.001.jpg@RY2@

Jakub Rychlik doradca podatkowy

Na skutek zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów może dojść albo do zmniejszenia wysokości poniesionej straty, albo do zwiększenia kwoty należnego podatku dochodowego za dany okres rozliczeniowy. Podobne konsekwencje wystąpią na gruncie podatku od towarów i usług. Zmniejszenie kwoty podatku naliczonego prowadzi do zwiększenia zobowiązania podatkowego albo zmniejszenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy, albo do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Różnica między podatkiem zadeklarowanym a określonym przez organ podatkowy w decyzji za dany okres rozliczeniowy stanowi zaległość podatkową, od której podatnik ma obowiązek naliczenia odsetek.

Ustalenia poczynione przez organ podatkowy (naczelnika urzędu skarbowego) nie są wiążące dla finansowych organów postępowania przygotowawczego (urzędów skarbowych), które prowadzą oddzielne i niezależne postępowanie od postępowania podatkowego. Dlatego więc wszczęcie postępowania karnego skarbowego może nastąpić przed zakończeniem postępowania podatkowego. W praktyce jednak ustalenia poczynione w postępowaniu podatkowym są wykorzystywane w postępowaniu karnym skarbowym. Jednak organy prowadzące postępowanie przygotowawcze mogą inaczej niż organ podatkowy uznać wydatek za koszt podatkowy oraz za dający prawo do odliczenia podatku naliczonego. Sytuacja na co dzień raczej niespotykana, jednak z prawnego punktu widzenia możliwa.

Konsekwencją zmniejszenia kosztów oraz podatku naliczonego jest powstanie zaległości podatkowej, od której naliczane są odsetki. Zachowanie takie stanowi czyn zabroniony polegający na uszczupleniu należności publicznoprawnej, którą jest zaległość wraz z odsetkami. Czynem zabronionym jest również zawyżenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym zadeklarowanej do zwrotu na rachunek bankowy. Natomiast zawyżenie straty w podatku dochodowym czy też kwoty do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w VAT nie jest już karalne. Niezależnie od tego, czy zmniejszenie kosztów uzyskania przychodów, jak również podatku naliczonego prowadzi do powstania zaległości podatkowej, to najczęściej wiąże się ono z zakwestionowaniem rzetelności dokumentu księgowego (faktury, rachunku) oraz rzetelności ksiąg podatkowych (ksiąg rachunkowych, księgi przychodów i rozchodów, ewidencji VAT). W sytuacji gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona kilku przepisów kodeksu karnego skarbowego, dochodzi do ich kumulatywnego zbiegu. W tej sytuacji przypisywane jest tylko jedno przestępstwo skarbowe lub tylko jedno wykroczenie skarbowe. Sąd wymierzy wtedy karę na podstawie przepisu przewidującego najsurowszą karę, a jeżeli zbiegające się przepisy przewidują takie same zagrożenia - na podstawie przepisu, którego znamiona najpełniej charakteryzują czyn sprawcy.

W odróżnieniu od postępowania podatkowego organ postępowania przygotowawczego ma obowiązek dowiedzenia winy sprawcy. Ponadto musi on dowieść umyślności działania podatnika. Tak więc zawyżenia kosztów, jak też podatku naliczonego na skutek omyłkowego podwójnego zaksięgowania tej samej faktury czy też błędów systemowych programów księgowych nie można traktować jako zachowania umyślnego. Negatywne konsekwencje tych błędów wystąpią jedynie od strony podatkowej.

EM