Czy fiskus przyjmie nieruchomość w rozliczeniu

menedżer w Deloitte Doradztwo Podatkowe

Sposoby wygaśnięcia zobowiązania podatkowego określają przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 59 uregulowanie zobowiązania podatkowego może nastąpić m.in., w skutek zapłaty, pobrania przez płatnika bądź inkasenta, ale także w sposób pasywny, np. na skutek przedawnienia, zaniechania poboru czy umorzenia zaległości podatkowej. Jedną ze szczególnych form wygaśnięcia zobowiązania podatkowego jest przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz właściwego organu podatkowego. Instytucja ta jest uregulowana szczegółowo w art. 66 przedmiotowej ustawy.

Najważniejszą cechą tej formy rozliczenia z fiskusem jest jej szczególny charakter wskazany przez ustawodawcę. Przejawia się on przede wszystkim tym, iż możliwość jej zastosowania ograniczona jest wyłącznie do istniejących zaległości podatkowych, a więc nie jest możliwe regulowanie w ten sposób bieżących rozliczeń. Przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych następuje na wniosek podatnika wskutek pisemnej umowy zawartej z wójtem, burmistrzem, prezydentem miasta, starostą albo marszałkiem województwa. Ponadto w przypadku zaległości z tytułu podatków stanowiących dochód budżetu państwa umowa może być zawarta jedynie po wcześniejszym uzyskaniu zgody właściwego naczelnika urzędu skarbowego (lub urzędu celnego).

W praktyce o ile sama możliwość uregulowania zaległości podatkowych w powyższy sposób nie budzi wątpliwości, to w interpretacjach i w orzecznictwie podatkowym pojawiają się odmienne stanowiska co do skutków takiego przeniesienia własności na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym oraz podatku od towarów i usług. Minister finansów w wydawanych interpretacjach często zajmuje stanowisko, zgodnie z którym przekazanie na rzecz np. gminy nieruchomości w trybie art. 66 Ordynacji podatkowej stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT oraz powoduje powstanie przychodu u podatnika. Równocześnie należy zwrócić uwagę, iż stanowisko to jest bardzo często podważane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym między innymi w uchwale 7 sędziów NSA z 8 października 2007 r. W wydawanych wyrokach sądy, oprócz posługiwania się argumentacją celowościową, wskazują na jednostronność i nieekwiwalentność podatku. Zapłata podatku nie jest świadczeniem pieniężnym, które jest uzyskiwane w zamian za inne świadczenie, i nie jest dokonywana w ramach obrotu gospodarczego. W konsekwencji zdaniem sądów nie wywołuje ona skutków ani w zakresie VAT, ani podatku dochodowego.

Oprac. SF

Art. 59 par. 1 i art. 66 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).