Jakie prawa przysługują stronie składającej oświadczenie

@RY1@i02/2011/065/i02.2011.065.086.006b.001.jpg@RY2@

Aleksandra Rutkowska ekspert w Ernst & Young

Dowodem może być oświadczenie złożone przez stronę. Dopuszczalność przeprowadzenia tego dowodu zależy od łącznego spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze odpowiedni, mający zastosowanie w sprawie przepis prawa nie wymaga tego, by określone okoliczności faktyczne lub stan prawny zostały potwierdzone w drodze zaświadczenia lub potwierdzenia urzędowego. Po drugie wniosek o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia musi złożyć sama strona. Jeżeli oba warunki zostaną spełnione, organ nie może odmówić odebrania oświadczenia. Oświadczenie składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Warunkiem odpowiedzialności jest, aby przyjmujący oświadczenie pouczył stronę o grożącej odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań (na podstawie kodeksu karnego grozi za to do 3 lat pozbawienia wolności). W przeciwnym razie odpowiedzialność karna jest wykluczona. Oświadczenie może być złożone zarówno ustnie do protokołu, jak też na piśmie. Dowód z oświadczenia ma taką samą wartość dowodową jak inne dowody przeprowadzone w postępowaniu i podlega takiej samej ocenie.

Zgodnie z ogólną zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu stronie przysługuje prawo żądania przeprowadzenia dowodu. Skoro zaś dowodem może być wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, strona może wnosić o przeprowadzenie dowodu z jej przesłuchania. Organ podatkowy może przeprowadzić taki dowód z własnej inicjatywy, ale wymaga on wyrażenia zgody przez stronę na przesłuchanie. Strona w czasie przesłuchania podlega przy tym daleko idącej ochronie. Jeśli pytania są dla podatnika niewygodne lub po prostu przesłuchanie przestanie być dla niego celem, może on w każdej chwili cofnąć zgodę na przesłuchanie i zadawanie mu dalszych pytań.

Przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony może być jednak czasami jedynym źródłem wykładni woli stron, w razie konieczności oceny skutków prawnopodatkowych, np. umów. Często zdarza się, że umowy zawierają elementy różnych stosunków prawnych i samo brzmienie ich postanowień może nie prowadzić do jednoznacznych wniosków. Wtedy jedynie strony umowy mogą wskazać, jaki był zgodny cel i zamiar stron przy jej zawieraniu. Mając świadomość tego, jakie wątpliwości mogą wynikać z dosłownego brzmienia np. umów, ustawodawca nałożył na organy podatkowe obowiązek ustalenia rzeczywistej woli stron. Obowiązek ten dotyczy z reguły podatników, którzy mieli dobre intencje, ale nieprecyzyjnie sformułowali postanowienia łączącej ich umowy. Zdarzają się jednak sytuacje, w których strony świadomie ukrywają w rzeczywistości zrealizowaną czynność prawną. Wtedy skutki podatkowe organ oceni na podstawie ukrytej czynności prawnej. Warto jednak pamiętać, że jeżeli w czasie ustalania rzeczywistej woli i zamiaru stron umowy pojawią się obiektywne wątpliwości co do tego, czy określona umowa została faktycznie zawarta, tj. wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ ma obowiązek wystąpienia do sądu cywilnego w powództwem o ustalenie istnienia takiego stosunku.

EM