Kiedy organ musi uwzględnić interes strony

W przedstawionej sprawie problem dotyczy trybu nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznej, który reguluje art. 253 Ordynacji podatkowej. Stanowi on, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa (tak jak w opisywanej sytuacji, gdyż podatnik nie nabył prawa do złożenia korekty deklaracji i zwrotu cła), może być uchylona lub zmieniona przez organ, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika. Przepis ten pozwala organowi na fakultatywne zastosowanie instytucji uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Przedsiębiorca zamierza wykazać, że organy celne, wydając decyzję zbyt wąsko rozpoznały pojęcie ,,ważnego interesu podatnika". Przyjmuje się, że wystąpienie takiego interesu łączy się najczęściej z sytuacjami losowymi. Użyte w Ordynacji podatkowej określenie, iż interes strony musi być "ważny", oznacza, że waga tego interesu oceniana jest przez organy celne. Musi to być interes na tyle zobiektywizowany oraz usprawiedliwiony, aby mógł stanowić uzasadnioną podstawę do zastosowania nadzwyczajnego trybu zmiany decyzji ostatecznej.

Warto w tym miejscu przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 sierpnia 2009 r. (sygn. akt I FSK 871/08), z którego wynika szersze rozumienie ważnego interesu podatnika, obejmujące oprócz sytuacji nadzwyczajnych (losowych), kiedy podatnik nie jest w stanie uregulować swoich należności, również normalną sytuację ekonomiczną podatnika. Starając się o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, przedsiębiorca powinien wykazać, że w postępowaniu nie rozważono jego sytuacji finansowej w kontekście potencjalnych korzyści, jakie mógł odnieść z tytułu zwrotu nadpłaconego cła.

Należy też zwrócić uwagę na art. 253b pkt 6 Ordynacji podatkowej, który wyłącza stosowanie trybu nadzwyczajnego w stosunku do decyzji określającej zwrot podatku. Wyłączenie to nie znajduje jednak zastosowania do decyzji odmawiającej zwrotu podatku (w opisanej sytuacji cła). Jest to norma o charakterze wyjątkowym, należy ją więc interpretować w sposób ścisły, a nie rozszerzająco. Jak z tego wynika, nie ma przeszkód, aby podatnik wystąpił o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej. Podstawą takiego wystapienia może być brak rozważenia przez organ celny, we wcześniejszych etapach postępowania, w ramach ważnego interesu podatnika kwestii normalnej sytuacji ekonomicznej, w tym potencjalnych korzyści, jakie mógł on odnieść z tytułu zwrotu należności celnych. Takie zachowanie można potraktować jako uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Alina Wróbel

ekspert podatkowy

Podstawa prawna

Art. 253, 253b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).