W jaki sposób złożyć wniosek o wstrzymanie zapłaty podatku

w Jeśli izba utrzyma w mocy decyzję urzędu, to trzeba zapłacić wymierzony podatek

w Możliwe jest wstrzymanie wykonania decyzji do czasu, aż prawidłowość decyzji oceni sąd

Zasadą postępowania podatkowego jest to, że decyzja ostateczna podlega wykonaniu. Jest to taka decyzja, od której podatnikowi nie przysługuje już odwołanie. Jednak w pewnych przypadkach także decyzja nieostateczna - wydana przez urząd skarbowy, ale jeszcze nierozpoznana przez organ odwoławczy - skutkuje koniecznością zapłaty.

Wniesienie odwołania

Postępowanie prowadzone przez organy podatkowe, którego skutkiem jest wydanie decyzji wymierzającej kwotę podatku do zapłaty, jest dwuinstancyjne. Podatnik, który nie zgadza się z treścią decyzji, może w terminie 14 dni od jej doręczenia odwołać się do dyrektora izby skarbowej, jeśli sprawa dotyczy decyzji naczelnika urzędu skarbowego w sprawie np. PIT czy VAT. Od decyzji celników, np. w sprawie akcyzy, można odwołać się do izby celnej. Jeśli zaś decyzję w sprawie np. podatku od nieruchomości wydał wójt, burmistrz lub prezydenta miasta, to podatnik może złożyć odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO).

Do końca 2008 r. samo wniesienie odwołania nie wstrzymywało wykonania decyzji, co oznaczało konieczność zapłaty podatku. Od początku 2009 r. zasadą jest, że wykonaniu podlega decyzja ostateczna. Wyjątkowo wymierzony podatek trzeba wpłacić także w przypadku decyzji nieostatecznej, jeśli organ podatkowy nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Rygor wykonalności

Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadawany jest przez organ podatkowy pierwszej instancji w drodze postanowienia. Może mieć to miejsce w sytuacjach, kiedy:

worgan podatkowy ma informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, lub

wpodatnik nie ma majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, lub

wpodatnik dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub

wokres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż trzy miesiące.

Ponadto naczelnik urzędu skarbowego może zdecydować o natychmiastowej wykonalności decyzji, gdy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie przez podatnika wykonane. Podatnik może złożyć zażalenie na postanowienie naczelnika, ale samo wniesienie odwołania w takim przypadku nie wstrzymuje wykonania decyzji.

Niewykonanie decyzji

Wszczęcie procedury wstrzymującej wykonanie ostatecznej decyzji umożliwia podatnikowi skarga do sądu administracyjnego. Wtedy konieczność zapłaty podatku wstrzymuje się do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Może to nastąpić albo na wniosek podatnika, albo z urzędu.

W pierwszym przypadku podatnik powinien przedstawić urzędowi zabezpieczenie wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji pozwalające na pokrycie kwoty należności oraz narosłych odsetek za zwłokę. Formą zabezpieczenia może być np. gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa; poręczenie banku; zastaw rejestrowy na prawach z papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub NBP; uznanie kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego; pisemne, nieodwołalne upoważnienie organu podatkowego, potwierdzone przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, do wyłącznego dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku lokaty terminowej. Podatnik może dowolnie wybrać formę lub kilka form zabezpieczenia.

Wniosek można złożyć w formie papierowej w siedzibie urzędu skarbowego albo za pośrednictwem Poczty Polskiej. Podatnik może również wysłać pismo, korzystając z elektronicznej platformy usług administracji publicznej ePUAP (www.epuap.gov.pl). Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej powinien zawierać przede wszystkim dane identyfikujące podatnika oraz organ, który wydał decyzję. Na końcu należy złożyć podpis. Inaczej urząd wezwie podatnika do uzupełnienia braków formalnych, co wydłuży załatwienie sprawy.

Organ powinien załatwić wniosek podatnika bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni. Wtedy wydaje postanowienie.

W drugim przypadku (tj. gdy postępowanie toczy się z urzędu) wstrzymanie wykonania decyzji następuje w drodze postanowienia po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej (zabezpieczenie na nieruchomości podatnika) lub wpisie zastawu skarbowego (np. zabezpieczenie na ruchomościach). Wpisy te zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę.

Na postanowienie organu o odmowie wstrzymania wykonania decyzji podatnik może złożyć zażalenie do organu odwoławczego. Ma na to siedem dni od otrzymania postanowienia.

Wniosek do sądu

Podatnik może również starać się o wstrzymanie wykonania decyzji w innej procedurze - na etapie postępowania sądowego. Z tej możliwości warto skorzystać, gdy wcześniej organ podatkowy odmówił wstrzymania. Na wniosek podatnika sąd, do którego wniesie on skargę, może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji w całości lub w części.

Przy tej procedurze podatnik musi jednak wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do znacznych szkód lub trudnych do odwrócenia skutków. Na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, który odmówi podatnikowi wstrzymania wykonania decyzji, służy skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wniosek podatnika powinien być poparty dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz rodzaju działalności, której likwidacja w wyniku egzekucji należności podatkowych mogłaby wyrządzić znaczne szkody - nie tylko dla podatnika, ale również jego rodziny czy odbiorców jego działalności.

Wzór wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji

Stanisław Nowak Gdańsk, 3 marca 2013 r.

ul. Gdańska 1

80-518 Gdańsk

PESEL 67032351711

Naczelnik Urzędu Skarbowego

ul. Skarbowa 1

80-515 Gdańsk

wniosek

o wstrzymanie wykonania decyzji

Zgodnie z art. 239f par. 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) wnoszę o wstrzymanie decyzji ostatecznej nr XY/ABC-3567/11 z 15 grudnia 2012 r., którą naczelnik Urzędu Skarbowego w Gdańsku określił wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. w kwocie 10 tys. zł.

Od decyzji naczelnika Urzędu Skarbowego złożyłem odwołanie 3 stycznia 2013 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku, który decyzją nr WX/DEF-3567/11 z 30 stycznia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. 20 lutego 2013 r. złożyłem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Sąd nie wydał jeszcze rozstrzygnięcia.

Do niniejszego wniosku dołączam zabezpieczenie wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę w formie upoważnienia organu podatkowego, potwierdzonego przez bank "Mój Bank" w Gdańsku, do wyłącznego dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na moim rachunku bankowym.

Z wyrazami szacunku

Stanisław Nowak

PRZYKŁADY

1 Czy można przywrócić termin odwołania i wstrzymać decyzję

Nie. NSA w postanowieniu z 12 czerwca 2012 r. (sygn. akt II FZ 441/12) wskazał, że wstrzymane może być wykonanie tylko takich aktów administracyjnych, które zostały wydane w granicach danej sprawy. Oznacza to, że w postępowaniu sądowo-administracyjnym ze skargi na postanowienie organu podatkowego dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nie jest możliwe równoczesne wnioskowanie o wstrzymanie wykonania decyzji, od której podatnik nie wniósł odwołania w ustawowym terminie. Postępowanie dotyczące przywrócenia terminu i postępowanie dotyczące wstrzymania wykonania decyzji to dwa różne postępowania i dlatego sąd nie może ocenić tego wniosku złożonego razem ze skargą.

2 Czy brak pracy uzasadnia wstrzymanie wykonania decyzji

Podatnik może złożyć taki wniosek, ale nie ma pewności, że sąd pozytywnie go oceni. Podatnik będzie musiał przedstawić dokumenty potwierdzające jego stan majątkowy. Warto też dołączyć dokumenty potwierdzające stan zdrowia, w szczególności związane z wydatkami np. na lekarstwa czy na badania. Musi wskazać przede wszystkim na potencjalne skutki dla jego egzystencji związane z zapłatą 20 tys. zł podatku.

Przykładowo NSA w postanowieniu z 26 lipca 2012 r. (sygn. akt I GSK 916/12) wstrzymał wykonanie decyzji wobec podatnika, który miał problemy z uzyskaniem zatrudnienia i brakiem stałego miejsca zamieszkania. Sąd uznał, że wysokość dochodów - także z poprzednich lat - wskazuje na jego bardzo trudną sytuację finansową. Dlatego wstrzymał wykonanie decyzji nakazującej zapłacić ponad 400 tys. zł podatku akcyzowego oraz ponad 250 tys. zł z tytułu odsetek za zwłokę. Sąd orzekł, że egzekucja świadczeń w takiej wysokości groziłaby wyrządzeniem podatnikowi znacznej szkody, ponieważ należność znacznie przekracza jego możliwości finansowe.

3 Czy wstrzymanie wykonania decyzji skutkuje automatycznym zwolnieniem z kosztów sądowych

Nie. Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie w jednej sprawie - bez względu na to, czy pozytywne, czy negatywne dla podatnika, nie rzutuje na rozstrzygnięcie w drugiej sprawie. Potwierdził to Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w postanowieniu z 14 maja 2012 r. (sygn. akt I SA/Wr 375/12) w sprawie dotyczącej przedsiębiorcy, który prowadził przedszkole. Sąd uznał, że przesłanki, jakimi kierował się przy wydaniu postanowienia wstrzymującego wykonanie decyzji, nie mają przełożenia na przesłanki przewidziane przez ustawodawcę w zakresie przyznania prawa pomocy. Wcześniej sąd wydał postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji. Uzasadnił je tym, że wyegzekwowanie zobowiązania podatkowego może grozić wstrzymaniem działalności prowadzonego przez przedsiębiorcę przedszkola, co zdezorganizowałoby życie rodzin tych przedszkolaków.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 33d, art. 41 par. 1 i 2, art. 168, art. 239e, art. 239f, art. 246, art. 252 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749). Art. 61 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270).