Grupy kapitałowe: jaka będzie ich nowa rzeczywistość podatkowa
Od przyszłego roku polscy podatnicy będą musieli się zmierzyć z wyzwaniami związanymi z przepisami o opodatkowaniu wyrównawczym. Problemem może się okazać nawet nie sama konieczność zapłaty daniny, lecz stworzenie zaplecza procesowo-administracyjnego niezbędnego do jej kalkulacji i raportowania
Dyrektywa Rady (UE) 2022/2523 z 15 grudnia 2022 r. w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw oraz dużych grup krajowych w Unii (Dz.Urz. UE z 2022 r. L 328, s. 1; dalej: dyrektywa Pillar 2) jest realizacją rozwiązań wypracowanych przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). [ramka] Dyrektywa ta zobowiązywała państwa członkowskie do wdrożenia przepisów do końca 2023 r. – z początkiem ich stosowania od 2024 r. Wiele europejskich krajów (np. Hiszpania, Cypr) nie zdążyło jednak zaimplementować zasad Pillar 2 w terminie wynikającym z dyrektywy. W tym gronie znalazła się również Polska, której dopiero w listopadzie 2024 r. udało się zakończyć proces legislacyjny ustawy z 6 listopada 2024 r. o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych, która została opublikowana 19 listopada 2024 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 1685; dalej: ustawa o opodatkowaniu wyrównawczym).
Współczesne systemy podatkowe coraz częściej stają przed wyzwaniami związanymi z cyfryzacją gospodarki oraz rosnącą mobilnością kapitału – zasady tworzone kilkanaście bądź kilkadziesiąt lat temu nie zapewniają już szczelności systemu. W odpowiedzi na te zmiany Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju wraz z grupą G20 od ok. 2017 r. pracuje nad rewizją obowiązujących przepisów w zakresie podatków dochodowych w ramach tzw. inicjatywy BEPS 2.0., na którą składają się dwa filary:
Pillar 1: dotyczący zasad przypisywania praw do opodatkowania dochodów generowanych przez międzynarodowe korporacje, z naciskiem na korporacje cyfrowe i przedsięwzięcia globalne;
Pillar 2: wprowadzający globalny minimalny podatek, aby zapewnić, że przedsiębiorstwa wielonarodowe płacą minimalny efektywny podatek od dochodów nie niższy niż 15 proc.
O ile Pillar 1 pozostaje w stanie zawieszenia (termin osiągnięcia globalnego porozumienia minął w czerwcu 2024 r. bez konsensusu, a negocjacje pod egidą OECD trwają, choć dotychczas bez wyraźnych dalszych postępów), o tyle założenia Pillar 2 zostały już przyjęte w większości krajów OECD. Ponad 140 państw zgodziło się na implementację zasad GloBE (ang. Global anti-Base Erosion Rules) w ramach tzw. wspólnego podejścia, procesując uchwalenie odpowiednich lokalnych przepisów implementujących. Warto dodać, że przepisy Pillar 2 nie mają formy umowy ani konwencji międzynarodowej, lecz bazują na „common approach”, czyli podejściu wspólnym. Implikuje to wiele dyskusji w zakresie legitymizacji OECD do oddziaływania w ten sposób na systemy podatkowe. ©℗
Ramowe założenia opodatkowania wyrównawczego
Centralnym punktem Pillar 2 jest ustanowienie minimalnej efektywnej stawki opodatkowania (ang. effective tax rate, ETR) na poziomie 15 proc. dla każdej jurysdykcji. Aby wyegzekwować powyższe założenie, system GloBE przewiduje w szczególności dwie powiązane ze sobą zasady: Income Inclusion Rule (IIR) i Undertaxed Profits Rule (UTPR). Pierwsza z nich wymaga od jednostki dominującej (spółki matki) uwzględnienia w swojej podstawie opodatkowania nisko opodatkowanych zysków zagranicznych spółek zależnych. Z kolei UTPR nakłada dodatkowy podatek, jeżeli zasada IIR nie objęła wybranych jurysdykcji podatkiem wyrównawczym. Zazwyczaj jest to sytuacja, gdy jurysdykcja centrali grupy nie wdrożyła Pillar 2.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.