Zastaw skarbowy tylko dla rzeczy ruchomych lub zbywalnych praw materialnych przekraczających 11,3 tys. zł

W obwieszczeniu z 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości kwoty wymienionej w art. 41 par. 1 ustawy – Ordynacja podatkowa minister finansów ogłosił jej wysokość, która na rok 2010 wynosi 11,3 tys. zł. Oznacza to, że przedmiotem zastawu nie mogą być zbywalne prawa majątkowe lub rzeczy ruchome, dopóki ich wartość nie przekroczy wyżej wymienionej kwoty.

Zastaw skarbowy to szczególny rodzaj zastawu ustawowego, który daje zastawnikowi uprawnienia do dochodzenia zaspokojenia wierzytelności z rzeczy ruchomej lub zbywalnego prawa majątkowego, stanowiącego własność dłużnika (zastawcy), bez względu na to, czyją są własnością.

W myśl art. 41 ustawy – Ordynacja podatkowa Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w sposób przewidziany w art. 21 par. 1. ust. 2 Ordynacji podatkowej, także z tytułu zaległości podatkowych stanowiących ich dochód oraz odsetek za zwłokę za te zaległości, mają możliwość ustanowienia zastawu skarbowego na wszystkich będących własnością podatnika oraz na wszystkich będących współwłasnością łączną podatnika i jego małżonka rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych. Wartość poszczególnych rzeczy lub praw w dniu ustanowienia zakładu to, według obwieszczenia, co najmniej 11,3 tys. zł, przy czym zastawem skarbowym nie mogą być obciążone rzeczy lub prawa majątkowe niepodlegające egzekucji oraz mogące być przedmiotem hipoteki. Przepisy te stosuje się odpowiednio do należności przypadających od płatników lub inkasentów, następców prawnych oraz osób trzecich odpowiadających za zaległości podatkowe. Organ podatkowy w celu ustanowienia przedmiotu ewentualnego zastawu może zażądać od podatnika w trakcie postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej wyjawienia, w formie oświadczenia składanego pod rygorem odpowiedzialności karnej, rzeczy ruchomych lub praw majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego. Zastaw powstaje z momentem wpisu do rejestru zastawów skarbowych. Wpis dokonywany jest na podstawie decyzji określającej lub ustanawiającej wysokość zobowiązania podatkowego lub odsetek za zwłokę albo odpowiedzialności innych niż podatnik podmiotów (czyli inkasenta, płatnika, osoby trzeciej, spadkobiercy), jak również deklaracji, pod warunkiem że wskazane w niej zobowiązanie nie zostało wykonane.

Obciążona zastawem rzecz w dalszym ciągu pozostaje we władaniu podatnika, który może korzystać z rzeczy obciążonej zastawem. Może ponadto rozporządzać nią, w tym dokonać jej zbycia. Istnieje możliwość egzekwowania należności z rzeczy zabezpieczonej zastawem niezależnie od tego, czyją są własnością. Zastaw jest skuteczny wobec każdorazowego właściciela przedmiotu zastawu i ma pierwszeństwo przed jego wierzycielami osobistymi.

W przypadku nieuregulowanych należności, pomimo ustanowionego zastawu, organ podatkowy będzie mógł zaspokoić swoją wierzytelność z przedmiotu zastawu w trybie egzekucji administracyjnej.