Jakie dowody mogą pomóc w postępowaniu kontrolnym

doradca podatkowy współpracujący z Allen & Overy A. Pędzich

Rzeczywiście dowodem w postępowaniu kontrolnym podobnie jak w postępowaniu podatkowym może być wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis ten ma również zastosowanie w przypadku kontroli podatkowej. Podatnik może więc w toku kontroli przedstawić każdy dowód, który przyczynić się może do wyjaśnienia konkretnej kwestii (np. dowodem będzie korespondencja mailowa potwierdzająca fakt wykonania usługi doradczej). Jak wskazuje orzecznictwo przez możliwość przyczynienia się do wyjaśnienia sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo (a nie pewność) wpłynięcia określonej czynności dowodowej na wyjaśnienie stanu faktycznego(sygn. akt III SA/Gd 324/08). Oznacza to, że wystarczające jest wykazanie prawdopodobieństwa, że prezentowany dowód przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, aby organ podatkowy był zobowiązany do jego uwzględnienia w materiale dowodowym.

Organ podatkowy może odrzucić wnioski dowodowe podatnika, jeśli dana okoliczność jest w sposób wystarczający udowodniona innymi dowodami lub nie jest on istotny dla sprawy. Pozostawia to organowi podatkowemu pewną swobodę uznania, czy dany wniosek dowodowy podatnika jest uzasadniony, czy nie. Jeśli jednak podatnik nie zgadza się z oceną organu podatkowego w tym zakresie, może podnieść zarzut nieuwzględnienia jego wniosku dowodowego. W fazie kontroli podatkowej może się to odbyć w protokole kontroli, w szczególności jeśli wskutek nieuwzględnienia wniosku dowodowego ustalenia w zakresie stanu faktycznego dokonane przez kontrolujących są nieprawidłowe. W postępowaniu podatkowym zastrzeżenia co do nieuwzględnienia wniosków dowodowych można podnieść m.in. w odwołaniu od decyzji organu podatkowego, ale również na wcześniejszych etapach postępowania, np. w piśmie w sprawie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

Specyfika kontroli podatkowej zakłada większą aktywność organu podatkowego w trakcie postępowania. Częstą praktyką kontrolujących jest żądanie przygotowania różnego rodzaju zestawień obejmujących informacje wynikające bezpośrednio z prowadzonych przez podatnika ksiąg i innych dowodów źródłowych (np. żądanie przygotowania zestawiania transakcji pewnego rodzaju w określonym okresie rozliczeniowym). Jeśli wymagane przez kontrolujących informacje znajdują się w księgach i udostępnionych dokumentach źródłowych, podatnik nie ma obowiązku przygotowywania tego typu zestawień, choć oczywiście może je sporządzić, jeśli taka jest jego wola lub przyjęta strategia prowadzenia postępowania.

Nie oznacza to jednak, że w toku kontroli podatnik nie może wskazywać dowodów potwierdzających prawidłowość jego rozliczeń. Podatnik z własnej inicjatywy może przedstawiać wszelkie dowody, które nie są sprzeczne z prawem. Szczególne znaczenie dla podatnika mają sytuacje, w których ciężar udowodnienia pewnych okoliczności spoczywa na podatniku, a więc m.in. sytuacji, w których podatnik musi udowodnić fakt wykonania usług o charakterze niematerialnym. Podatnik, udowadniając fakt wykonania usługi, może posłużyć się każdym dowodem, a w szczególności fakturą, raportami, zestawieniami, analizami oraz opracowaniami stanowiącymi końcowy efekt wykonanej usługi. Pomocny może być dowód z przesłuchania świadków – osób, które wykonywały usługi na rzecz podatnika.