Zawieszenie postępowania podatkowego może nastąpić z urzędu lub na wniosek

W trakcie postępowania podatkowego mogą wystąpić okoliczności uniemożliwiającego jego kontynuowanie. Jeżeli okoliczności te mają charakter przejściowy, zachodzi konieczność zawieszenia postępowania. Postępowanie podatkowe może być zawieszone na wniosek strony bądź z urzędu. Wnioskować o zawieszenie podstępowania podatnik może jedynie w przypadku, gdy postępowanie dotyczy ulg w spłacie podatków. Z urzędu postępowanie podatkowe zawieszane jest natomiast, gdy zajdzie jedna z przyczyn wymienionych w przepisach Ordynacji podatkowej.

Na wniosek podatnika może zostać zawieszone wyłącznie postępowanie w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Ulgi te, regulowane przepisami Ordynacji podatkowej, polegają w szczególności na: rozłożeniu podatku na raty, odroczeniu zapłaty bądź umorzeniu należności względem fiskusa, w tym odsetek za zwłokę.

Okres zawieszenia, które nastąpiło na skutek wniosku podatnika, nie może być dłuższy niż trzy lata. Jeżeli w tym czasie podatnik nie zwróci się o podjęcie postępowania, to żądanie jego wszczęcia uważa się za wycofane. O konsekwencjach prawnych niezwrócenia się przez podatnika o podjęcie zawieszonego postępowania we wskazanym terminie organ podatkowy ma obowiązek pouczyć go w postanowieniu o zawieszeniu.

Okoliczności skutkujące zawieszeniem postępowania podatkowego z urzędu wyliczone zostały w art. 201 Ordynacji podatkowej. Katalog ten ma charakter zamknięty. Organ podatkowy zawiesza postępowanie w razie śmierci strony. Następną przyczyną obligatoryjnego zawieszenia postępowania jest utrata przez stronę lub jej przedstawiciela ustawowego zdolności do czynności prawnych. W takim przypadku do czasu ustanowienia właściwej reprezentacji strony organ podatkowy zawiesza postępowanie z urzędu. Postępowanie ulega zawieszeniu także w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony (dotyczy przedstawiciela ustawowego osoby fizycznej).

Ponadto organ podatkowy zawiesza postępowanie z urzędu w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej - do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (z pewnymi wyjątkami). Obligatoryjne zawieszenie postępowania następuje także wtedy, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Do zawieszenia postępowania podatkowego z urzędu dochodzi także w przypadku wystąpienia do organów innego państwa o udzielenie informacji niezbędnych do ustalenia lub określenia wysokości zobowiązania podatkowego, na podstawie ratyfikowanych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Polska.

Zawieszenie postępowania podatkowego wstrzymuje bieg terminów proceduralnych uregulowanych w dziale IV Ordynacji podatkowej, np. terminów załatwienia sprawy przez organ podatkowy, terminu do wszczęcia postępowania podatkowego po kontroli podatkowej itd. Wstrzymanie terminów procesowych następuje z dniem doręczenia stronie lub jej spadkobiercom postanowienia o zawieszeniu i trwa do czasu doręczenia postanowienia o uchyleniu postanowienia o zawieszeniu lub do czasu doręczenia postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania.

Zawieszenie postępowania podatkowego nie ma natomiast wpływu na bieg innych terminów określonych w Ordynacji podatkowej, w szczególności terminów przedawnienia zobowiązania podatkowego. Warto jednak podkreślić, że zgodnie z art. 54 par. 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej nie nalicza się odsetek za zwłokę od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania z urzędu do dnia doręczenia postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania.

Jeżeli podstępowanie zostało zawieszone z powodu: śmierci strony, przedstawiciela ustawowego lub utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych, organ podatkowy nie podejmuje żadnych czynności, z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo zabezpieczenie dowodu.

Nie tylko postępowanie podatkowe można zawiesić, ale również postępowanie, które ma wyegzekwować zaległości.

Przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które ma zastosowanie do egzekucji należności podatkowych, określają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu:

● w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

● w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

● w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

● na żądanie wierzyciela;

● w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zawieszenie postępowania następuje w drodze postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny, którym w przypadku zobowiązań o charakterze pieniężnym jest przede wszystkim naczelnik urzędu skarbowego. Na postanowienie o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia podatnikowi służy zażalenie.

Zawieszone postępowanie podejmowane jest po ustaniu przyczyny zawieszenia. W przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku z rozłożeniem na raty spłat podatku organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie w zakresie wskazanym przez wierzyciela (organ podatkowy). Natomiast, jeżeli postępowanie zostało zawieszone z powodu śmierci podatnika, zostanie ono podjęte po wydaniu decyzji w sprawie odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy. Pokreślić jednak należy, że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

Zasadą jest, że w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne. Organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.

● z urzędu - gdy ustanie przyczyna zawieszenia,

● na wniosek strony - jeżeli zawieszenie było fakultatywne.

Podjęcie następuje w drodze postanowienia. Na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie.

W okresie zawieszenia postępowania na skutek żądania wierzyciela bądź wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 201-206 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Art. 56, art. 57 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1945 z późn. zm.).