Jak odwołać się od decyzji podatkowej

odpowiada Dorota Borkowska

doradca w Grant Thornton Frąckowiak

Zasadniczo postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej odwołanie może wnieść podatnik. Stroną sporu może być także płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie ponoszące odpowiedzialność za cudze zobowiązania. Możemy też działać przez pełnomocnika, wówczas wszelkie czynności związane z postępowaniem odwoławczym będą kierowane do niego. Pełnomocnik może zostać włączony przez nas do sprawy także w trakcie trwającego postępowania, wówczas jego pełnomocnictwo obowiązuje od dnia otrzymania przez organ podatkowy.

Organami odwoławczymi, czyli organami II instancji, od decyzji wydawanych przez organy I instancji, są: dyrektor izby skarbowej (od decyzji wydawanych przez: naczelnika urzędu skarbowego, dyrektora urzędu kontroli skarbowej oraz własnych); dyrektor izby celnej (od decyzji wydawanych przez: naczelnika urzędu celnego, dyrektora urzędu kontroli skarbowej oraz własnych); samorządowe kolegium odwoławcze (od decyzji wydawanych przez: wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, starostę albo marszałka województwa). Mimo że odwołujemy się do organu II instancji, odwołanie złożyć należy do organu, który wydał decyzję w I instancji. Jeżeli zdarzy się, że odwołanie zostanie skierowane bezpośrednio do organu odwoławczego, wówczas organ ten przekaże nasze pismo do organu, który wydał decyzję. Organ I instancji ma bowiem obowiązek ustosunkować się do naszych zarzutów zawartych w odwołaniu.

Najpewniej złożyć odwołanie osobiście w urzędzie, otrzymując potwierdzenie na kopii odwołania lub nadać na poczcie, za potwierdzeniem odbioru.

Termin na złożenie odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji przez organ.

Organ podatkowy dla doręczeń najczęściej korzysta z pośrednictwa Poczty Polskiej. Otrzymanie przesyłki poświadczamy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Pamiętać należy, że listonosz, jeżeli nie może doręczyć przesyłki, pozostawia zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Jeżeli nie odbierzemy przesyłki, poczta przechowuje ją 14 dni i zwraca organowi, który uznaje przesyłkę za doręczoną.

Termin, jaki mamy do wniesienia odwołania, liczymy od dnia następującego po dniu, w którym doręczono nam decyzję.

Jeżeli 14 dzień przypada na sobotę lub dzień wolny od pracy, zachowamy termin, wnosząc odwołanie w następnym dniu. Może się zdarzyć, że nie zdołamy zachować 14-dniowego terminu. Wówczas możemy ubiegać się o przywrócenie terminu, uprawdopodabniając przyczynę jego uchybienia.

Przyczyną niedochowania terminu może być np. choroba lub wyjazd. Wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a więc w terminie siedmiu dni od ostatniego dnia zwolnienia lub powrotu z wyjazdu. Mamy uprawdopodobnić, że przyczyna niedochowania terminu nie wynika z naszej winy, zatem powinniśmy posiadać dokumenty, które wskażą na okoliczność, z powodu której nie złożyliśmy odwołania w przewidzianym terminie - np. zwolnienie lekarskie.

Trzeba pamiętać, aby wraz z wnioskiem koniecznie złożyć odwołanie. Termin siedmiodniowy jest nieprzywracany.

Odwołanie nie może zawierać wyłącznie stwierdzenia naszego niezadowolenia z decyzji. Musimy wskazać zarzuty, czyli powinniśmy przemyśleć i wskazać w odwołaniu, co jest naszym zdaniem niewłaściwe w decyzji, np. nie zostały uwzględnione wszystkie dowody, stan faktyczny sprawy został niewłaściwie przedstawiony albo organ zastosował niewłaściwe przepisy. Jeżeli jednak nie zdołamy sformułować zarzutów lub nie zbierzemy dodatkowych dowodów, wówczas w treści odwołania możemy zawrzeć informację, że dokonamy uzupełnienia o stosowne dokumenty w terminie późniejszym, gdyż np. czekamy na przesyłkę od kontrahenta itp. Również organ podatkowy ma obowiązek wezwać wnoszącego odwołanie, aby je uzupełnił. Mamy na to siedem dni. Jeżeli wzywa nas organ II instancji i nie uzupełnimy odwołania o elementy, o które wezwał, wówczas wyda postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia.

Dodatkowe dowody, wnioski o przesłuchanie świadka lub powołanie biegłego możemy składać także w trakcie trwającego już postępowania odwoławczego. Pamiętajmy, że mamy prawo do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, dlatego też nie unikajmy kontaktu z organem podatkowym.

Od 1 stycznia 2009 r. decyzja wydana przez organ I instancji nie podlega wykonaniu, zatem nie musimy wnosić o wstrzymanie jej wykonania. Ale pamiętać trzeba, że organ podatkowy może nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Aby organ podatkowy nadał jej taki rygor, musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Obecnie wykonaniu podlega decyzja ostateczna, czyli decyzja wydana przez organ II instancji, chyba że wstrzymano jej wykonanie w związku z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. O wstrzymanie możemy wnosić jedynie wówczas, gdy przedstawimy stosowne zabezpieczenie wykonania decyzji wraz z odsetkami. Wstrzymanie może także nastąpić z urzędu, po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia.

Jeżeli nasze zarzuty w pełni będą zasługiwały na uwzględnienie, wówczas organ I instancji ma prawo zmienić decyzję, wydając nową decyzję. Jednakże nastąpi to wyłącznie w przypadku, gdy nasze odwołanie zasługuje na uwzględnienie w całości. Jeśli organ I instancji uzna nasze zarzuty tylko w części, sprawę musi przekazać organowi odwoławczemu.

Owszem, jednakże są to tzw. tryby szczególne, co powoduje inny sposób postępowania przy rozpatrywaniu sprawy, niż na skutek odwołania.

Bowiem wniosek o wznowienie postępowania czy też o stwierdzenie nieważności decyzji możemy wnieść w ściśle określonych sytuacjach, enumeratywnie wymienionych w art. 240 par. 1 i art. 247 par. 1 Ordynacji podatkowej. Okolicznością, dla której możemy wnieść o wznowienie postępowania, jest np. nie z własnej winy nie branie udziału w postępowaniu (nie zawiadomiono o przesłuchaniu świadka). W zakresie stwierdzenia nieważności decyzji - np. wydanie jej przez organ niewłaściwy w sprawie.

Zagadnienie trybów szczególnych jest dość obszerne i dlatego możemy o nim porozmawiać przy następnej okazji.