Organ musi informować o zmianie przepisów

Zasada ochrony zaufania obywatela do państwa jest zasadą prawnokonstytucyjną, która rodzi określone obowiązki w sferze działalności państwa. Organy podatkowe zatem obowiązane były pouczyć stronę o możliwości rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulg na zasadach wynikających z rozdziału 7a Ordynacji podatkowej i przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2008 r.

Podatnik w grudniu 2007 r. wystąpił o ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu VAT za kilka miesięcy 2002 roku i za lata 2003 - 2004 oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2002-2004. Jako podstawę wskazał art. 67b Ordynacji podatkowej oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na restrukturyzację (Dz.U. nr 179, poz. 1266). Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania. Podkreśliły, że wnioski o udzielenie ulgi wpłynęły do organu podatkowego I instancji w styczniu 2008 r. Zgodnie z rozporządzeniem pomoc na restrukturyzację, na warunkach w nim określonych, mogła być udzielana do końca 2007 r. W dniu wpływu wniosków rozporządzenie już nie obowiązywało, a to skutkowało koniecznością odmowy wszczęcia postępowania.

Spór o przyznanie ulg w spłacie podatków ostatecznie trafił do sądu administracyjnego, który uwzględnił skargę podatnika. Co prawda, wojewódzki sąd administracyjny podzielił pogląd organu w przedmiocie daty wszczęcia postępowania na wniosek strony skarżącej. W jego ocenie datą jest dzień doręczenia wniosku organowi, a nie dzień nadania na poczcie.

W sprawie nie ma zastosowania zasada, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Przepisu tego bowiem nie stosuje się do daty wszczęcia postępowania. Sąd przypomniał, że przy ustalaniu daty wszczęcia postępowania na żądanie strony należy zwrócić uwagę na rozróżnienie daty wszczęcia postępowania od zachowania przez stronę terminu do dokonania czynności.

Sąd uznał też, że organ podatkowy nie był uprawniony po tej dacie do stosowania ulg na podstawie rozporządzenia wskazanego przez podatnika. Przepisy wyznaczały końcową datę, do której można było udzielać pomocy w oparciu o to rozporządzenie i określone w nim warunki. Termin ten jest niewątpliwie terminem prawa materialnego. Termin materialny wiąże zarówno organy podatkowe, jak i podatnika. Jako taki nie podlega więc przywróceniu, a jego upływ skutkuje utratą możliwości ukształtowania treści stosunku prawnego w oparciu o przepisy prawa materialnego, tj. przepisy przedmiotowego rozporządzenia.

Jednak, jak zauważył sąd, wraz z wygaśnięciem możliwości udzielenia ulgi na podstawie rozporządzenia nadal podstawą prawną udzielania ulg pozostały przepisy Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe zatem obowiązane były pouczyć stronę o możliwości rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulg na zasadach wynikających z rozdziału 7a Ordynacji podatkowej i przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2008 r. Zasada ochrony zaufania obywatela do państwa jest zasadą prawnokonstytucyjną, która rodzi określone obowiązki w sferze działalności państwa. Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych - przypomniał sąd.