Nierzetelność księgi podatkowej musi być należycie dowiedziona

Obowiązkiem podatnika prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą jest wykazanie wysokości osiągniętego dochodu lub poniesionej straty na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg podatkowych. Możliwość ustalenia przez organ podatkowy odmiennego od deklarowanego przez podatnika ustalenia dochodu jako podstawy opodatkowania ogranicza się do sytuacji, w której stwierdzono nierzetelność prowadzonych przez niego ksiąg.

Podatniczka w 2007 roku prowadziła działalność gospodarczą w zakresie usług ogólnobudowalnych i opłacała podatek dochodowy od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Za 2007 rok rozliczyła się wspólnie z mężem. We wrześniu i październiku 2008 r. małżonkowie złożyli korekty zeznań. Organy podatkowe przeprowadziły kontrolę w firmie podatniczki i wykryły wiele naruszeń. Zdaniem fiskusa, podatniczka zawyżyła koszty uzyskania przychodu, zaliczając do nich faktury i rachunki na zakup usług budowlanych, pochodzące od nieistniejących podmiotów gospodarczych oraz od podmiotów, które nie potwierdziły wykonywania usług na rzecz firmy.

Podatnicy zaskarżyli niekorzystne rozstrzygnięcia i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przyznał im rację. Sąd przypomniał, że obowiązkiem podatnika prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą jest wykazanie wysokości osiągniętego dochodu lub poniesionej straty na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg podatkowych. Możliwość ustalenia przez organ podatkowy odmiennego od deklarowanego przez podatnika ustalenia dochodu jako podstawy opodatkowania ogranicza się do sytuacji, w której stwierdzono nierzetelność prowadzonych przez niego ksiąg.

Księgi podatkowe powinny być rzetelne, to jest zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują. Jest oczywiste, że nierzetelność dowodu księgowego, a więc dowodu nieodzwierciedlającego rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczej, powoduje uznanie za nierzetelną także księgę podatkową w takim zakresie, w jakim zawiera ona zapisy uczynione na podstawie takiego nierzetelnego dowodu. To zaś oznacza konieczność określenia podstawy opodatkowania (przychodu, kosztów) w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z księgi podatkowej, uzupełnione ewentualnymi innymi dowodami zgromadzonymi w postępowaniu podatkowym, nie pozwalają na jego określenie.

Zdaniem WSA przeprowadzone przez organy podatkowe postępowanie wyjaśniające ograniczyło się do badania tego, czy wykonawcą określonych w spornych fakturach i rachunkach usług byli wystawcy faktur i rachunków i czy na ich rzecz zostały poniesione sporne wydatki. Poza zainteresowaniem organów podatkowych pozostało natomiast to, czy wydatki takie zostały w rzeczywistości przez firmę poniesione w celu osiągnięcia przychodu.

Sąd uznał, że organy naruszyły prawo. Uznając bowiem księgi podatkowe za nierzetelne, a więc nieodpowiadające rzeczywistemu przebiegowi zdarzeń gospodarczych, nie sprawdziły, czy określony wydatek został rzeczywiście przez ewidencjonującą go firmę poniesiony w celu osiągnięcia przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Inaczej mówiąc, czy w następstwie jego rzeczywistego poniesienia firma ta osiągnęła lub mogła osiągnąć jakiekolwiek przychody związane z wykonaniem na jej rzecz usług, z którymi wiążą ten wydatek zakwestionowane faktury i rachunki.

opracowała Aleksandra Tarka