O umorzeniu zaległości nie powinny przesądzać zdarzenia nadzwyczajne

Zastosowanie tzw. ulg uznaniowych nie powinno być ograniczone tylko do zdarzeń losowych, takich jak pożar lub kradzież, lub inne wyjątkowe zdarzenia losowe. Za ważny interes podatnika należy uznać przede wszystkim sytuacje, w których z powodu losowych przypadków nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych na skutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku. Organ podatkowy powinien mieć na uwadze nie tylko sytuacje wynikłe z nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych zdarzeń losowych, ale także normalną sytuacją ekonomiczną.

Organy podatkowe określiły podatniczce zobowiązanie podatkowe w opłacie targowej za prowadzenie działalności handlowej na ulicach miasta. Dłużniczka wskazała, że nie jest w stanie zapłacić zaległości z uwagi na trudną sytuację osobistą i majątkową. Wyjaśniła, że jej mąż zmarł i samotnie wychowuje dwóch nieletnich synów, a najstarszy 32-letni syn jest bezrobotny i niepełnosprawny. Podawała też, że dwa lata wcześniej spłonął jej budynek gospodarczy, w tym samym roku poniosła też znaczne straty na skutek suszy, a w 2007 roku wskutek wiosennych mrozów, co znacznie pogorszyło produkcję sadowniczą.

Ostatecznie jednak organy podatkowe odmówiły umorzenia opłaty targowej. W ich ocenie w ostatnim czasie nie wystąpiły okoliczności spowodowane zdarzeniami losowymi (np. pożar, kradzież) lub innym zdarzeniem losowym uznanym za wyjątkowe, które można byłoby określić jako ważny interes podatnika. O jego istnieniu decydują zobiektywizowane kryteria.

Podatniczka zaskarżyła odmowę umorzenia zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał jej skargę za zasadną. Sąd nie zgodził się, że zastosowanie tzw. ulg uznaniowych powinno być ograniczone do zdarzeń losowych, takich jak pożar, kradzież lub inne wyjątkowe zdarzenia losowe, które w obiektywny sposób można byłoby określić jako ważny interes podatnika. W ocenie WSA taka wykładnia jest nie tylko niesłuszna, ale też nielogiczna i pozbawiona sensu, bo sprowadza się do uznania za ważny interes podatnika zdarzeń losowych lub innych zdarzeń uznanych za wyjątkowe.

Zdaniem sądu za ważny interes podatnika należy uznać przede wszystkim sytuacje, w których z powodu losowych przypadków nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych na skutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku. Należy tu mieć na uwadze nie tylko sytuacje wynikłe z nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych zdarzeń losowych, ale także normalną sytuacją ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez podatnika dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia najbliższej rodziny podatnika.

Co prawda sąd potwierdził, że w takim przypadku inicjatywa dowodowa powinna należeć przede wszystkim do podatnika. Jednak w przypadkach osób szczególnie nieporadnych, działających bez fachowej pomocy, od organu należy oczekiwać nie tylko właściwego i wyczerpującego udzielania informacji o prawie, ale także przynajmniej podstawowej inicjatywy dowodowej.

opracowała Aleksandra Tarka