Trzy pytania

Orzeczenie dotyczyło nienaliczania, a właściwie naliczania odsetek za zwłokę w trakcie postępowania kontrolnego prowadzonego przez urząd kontroli skarbowej. W kwestionowanym w skardze stanie prawnym naliczano odsetki od zaległości podatkowych, gdy postępowanie prowadzone przez urząd kontroli skarbowej trwało dłużej niż 3 miesiące, jak również w sytuacji gdy w ramach zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego zajęto na rachunku bankowym kwoty, które później zostały zaliczone na poczet zaległości podatkowych.

Przepisy obowiązujące od 2003 do 2010 r. zdecydowanie preferowały organy kontroli skarbowej kosztem podatników. Nieważne, jak długo trwało postępowanie kontrolne i po czyjej stronie leżała przyczyna opieszałości, odsetki za zwłokę były naliczane. Identyczna sytuacja dotyczyła zabezpieczenia. Odsetki za zwłokę były naliczane nawet wtedy, gdy podatnik nie mógł dysponować tymi kwotami. Niekonstytucyjność tych rozwiązań polegała przede wszystkim na naruszeniu zasady równości. W przypadku, w którym postępowanie kontrolne prowadziłby urząd skarbowy, odsetki nie byłyby naliczane w żadnym z tych przypadków. To, czy wobec podatnika kontrolę będzie prowadził organ kontroli skarbowej, czy urząd skarbowy, nie zależało i nie zależy od niego. Nierówność wobec prawa miała bardzo duże konsekwencje finansowe. W sprawie będącej przedmiotem wyroku TK odsetki za zwłokę naliczone niezgodnie z konstytucją wyniosły ok. 4 mln zł.

Orzeczenie powoduje, że kwoty zapłaconych odsetek za zwłokę stają się nienależne. Są więc nadpłatą podatku, która powinna zostać zwrócona lub zaliczona na poczet innych podatków, na wniosek podatnika złożony do organu, który ściągnął te odsetki, czyli do urzędu skarbowego. W związku z tym, że jest to nadpłata podatku, a ściślej należność traktowana na równi z nadpłatą, powinna być potraktowana tak jak każda nadpłata z oprocentowaniem w wysokości odsetek pobieranych od zaległości podatkowych. W celu uzyskania jak najkorzystniejszego oprocentowania wniosek o zwrot nadpłaty należy złożyć najpóźniej w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia orzeczenia TK w Dzienniku Ustaw.

Ordynacja podatkowa nie przewiduje zwrotu nadpłaty z urzędu. Zatem podatnik musi wystąpić z wnioskiem o zwrot nadpłaty. W zależności od tego, czy zostało wydane w sprawie jakieś rozstrzygnięcie dotyczące odsetek (postanowienie), to będzie to wniosek o wznowienie postępowania lub w przypadku gdy rozstrzygnięcie nie było (odsetki za zwłokę zostały obliczone samodzielnie i wpłacone), należy złożyć wniosek o zwrot nadpłaty.

@RY1@i02/2011/203/i02.2011.203.18300030f.101.jpg@RY2@

Ireneusz Krawczyk, radca prawny w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy, pełnomocnik przed Trybunałem Konstytucyjnym w poniższej sprawie

Rozmawiała Ewa Matyszewska