Kiedy fiskus może szacować dochody podatników

Regułą jest, że podstawę opodatkowania podatnik ustala przy użyciu prowadzonej ewidencji podatkowej oraz innych dokumentów, zawierających dane niezbędne do jej ustalenia. Jedynie w sytuacjach wyjątkowych istnieje możliwość odwołania się do szczególnej instytucji, pozwalającej organom podatkowym ustalić podstawę opodatkowania w drodze oszacowania. Szacowanie dochodu to inaczej przybliżone określenie wartości podstawy opodatkowania. Polega na ustaleniu przychodu, kosztów jego uzyskania oraz w efekcie - dochodu. Dopuszczenie w przepisach stosowania szacunkowego określania podstawy opodatkowania przez organy podatkowe wiąże się przede wszystkim z brakiem danych niezbędnych do ustalenia rzeczywistej podstawy opodatkowania. Przy czym sytuacja ta obejmuje zarówno nieistnienie jakichkolwiek danych umożliwiających określenie rzeczywistej podstawy opodatkowania, jak i istnienie danych nierzetelnych, niepełnych lub w inny sposób nienadających się do wykorzystania przy określaniu podstawy opodatkowania. Warunki i zasady, a także metody szacowania określa art. 23 Ordynacji podatkowej. Przepisy te uzupełnione są regulacjami odrębnych ustaw regulujących podatki dochodowe, a więc PIT, CIT czy zryczałtowany podatek od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.