Wydatki na wycofane blankiety wekslowe nie są nadpłatą

Bank, który przed zmianą przepisów o opłacie skarbowej kupił na zapas blankiety wekslowe, nie może ubiegać się o stwierdzenie i zwrot nadpłaty związanej z tymi wydatkami.

Bank w drugiej połowie 2006 r. nabył ponad 8 tys. sztuk blankietów wekslowych za blisko 800 tys. zł. Potem zmieniły się zasady uiszczania opłaty skarbowej i bank został z blankietami za ponad 500 tys. zł. Ostatecznie bank uznał, że należy mu się zwrot tej kwoty, i wystąpił o stwierdzenie nadpłaty. We wniosku podkreślił, że dowodem zapłaty całej tej kwoty na rzecz budżetu gminy są faktury VAT.

Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty. W ich ocenie bank, nabywając blankiety wekslowe, zapłacił kwotę w wysokości wynikającej z nominału blankietu, tj. należną zgodnie z obowiązującą wówczas ustawą z 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej. Od 1 stycznia 2007 r. weszła w życie ustawa z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 225, poz. 1635), która zniosła obowiązek uiszczania opłaty skarbowej od weksla. Fiskus zauważył, że w nowej ustawie nie przewidziano zasad zwrotu opłaty skarbowej od niewykorzystanych blankietów wekslowych. Jednak Ministerstwo Finansów dało możliwość ich zwrotu w okresie do 31 stycznia 2007 r. zarówno niewykorzystanych znaków skarbowych, jak i blankietów wekslowych do dystrybutorów znaków wartościowych. Podmioty prowadzące punkty sprzedaży detalicznej mogły bez żadnych dodatkowych kosztów po ich stronie dokonywać zwrotów. Zdaniem organów podatkowych z przedłożonych przez bank dokumentów nie wynika, aby wnioskodawca podjął starania w celu zwrotu niewykorzystanych blankietów wekslowych.

Bank zaskarżył odmowę do sądu. Wyjaśnił, że nabywanie blankietów wekslowych na zapas było normalną praktyką banków. Zwłaszcza że, jak podkreślał bank w rozporządzeniu MF z 25 lipca 2006 r. w sprawie sposobu zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej (Dz.U. nr 137, poz. 975) przewidziano, że zapłata opłaty skarbowej od weksli może być dokonana przez zastosowanie urzędowych blankietów wekslowych do 31 grudnia 2010 r. Kiedy 1 stycznia 2007 r. weszła w życie nowa ustawa, obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od weksla zniesiono i bank pozostał z dużą liczbą niewykorzystanych blankietów.

Sąd I instancji oddalił skargę banku. Sąd wyjaśnił, że nadpłatą w rozumieniu Ordynacji podatkowej jest obok kwoty nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku również kwota nadpłaconej lub nienależnie zapłaconej opłaty. Jednak o nienależnie zapłaconym podatku (opłacie) można mówić jedynie w sytuacji, gdy podatnik uiścił na rzecz organu podatkowego określoną sumę (kwotę) pieniędzy tytułem podatku lub odpowiednio opłaty. W rozpoznawanej sprawie opisana sytuacja nie miała jednak miejsca, bowiem nabywając w 2006 r. blankiety wekslowe, bank nie był zobowiązany do uiszczenia opłaty skarbowej i opłaty tej na rzecz organu gminy nie uiścił. Płacąc za zakupione urzędowe blankiety wekslowe, skarżący wprawdzie uiścił równowartość opłaty skarbowej zawartej w cenie blankietów, jednak zapłata tej ceny nie stanowiła wykonania ustawowego obowiązku zapłaty należności publicznoprawnej, jaką jest opłata skarbowa. Bank spełnił świadczenie o charakterze cywilnoprawnym, wynikające z umowy sprzedaży blankietów.

Bank zaskarżył niekorzystny wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił jego skargę kasacyjną. Sąd uznał, że w przypadku zakupionych na zapas blankietów wekslowych nie istniała podstawa do stwierdzenia nadpłaty. Jednocześnie jednak NSA postanowił poinformować ministra finansów o nieprawidłowościach związanych ze zniesieniem 1 stycznia 2007 r. obowiązku w opłacie skarbowej od weksli oraz brakiem rozwiązań prawnych umożliwiających zwrot nabywcom wydatków poniesionych na zakup przed tą datą urzędowych blankietów weksli. Nowelizując ustawę, nie przewidziano bowiem przepisów przejściowych, które umożliwiałyby zużycie zakupionych wcześniej blankietów wekslowych.

Wyrok NSA z 7 października 2010 r., sygn. akt II FSK 913/09, niepublikowany.

Oprac. Aleksandra Tarka

@RY1@i02/2011/025/i02.2011.025.086.003a.001.jpg@RY2@

Artur Nowak radca prawny, partner w Kancelarii DZP Domański Zakrzewski Palinka

Co do wyroku NSA można powiedzieć, że sąd zastosował jedną z możliwych interpretacji przepisów w analizowanej materii. Problem, jaki zaistniał, doskonale natomiast oddaje postanowienie sygnalizacyjne wydane w tej sprawie. Moim zdaniem sąd wprawdzie elegancko, ale dobitnie i jednoznacznie powiedział, że państwo zawłaszczyło pieniądze podatnika, naruszając przy tym elementarne zasady przyzwoitej legislacji, demokratycznego państwa prawnego i ochrony zaufania podatnika do działań organów państwa, a moim zdaniem również zasadę ochrony własności. Słusznie zatem sąd określił sposób działania organów państwa jako zastawienie swoistej pułapki na obywateli.