Hipoteka przymusowa nie jest przeszkodą do nadania rygoru

Ustanowienie hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego nie wyklucza możliwości nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, gdy zostało uprawdopodobnione, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane mimo ustanowienia hipoteki przymusowej i zastawu skarbowego.

Decyzjami z 2 grudnia 2010 r. naczelnik urzędu skarbowego określił skarżącej zobowiązania w VAT za poszczególne kwartały 2005 roku. Jednocześnie nadał decyzjom rygor natychmiastowej wykonalności. Na te postanowienia podatniczka złożyła zażalenia. W jej ocenie działania organu były bezpodstawne, ponieważ zabezpieczeniem wykonania decyzji jest hipoteka przymusowa lub zastaw skarbowy. Dyrektor izby skarbowej utrzymał w mocy postanowienia naczelnika.

Dyrektor uzasadnił, że hipoteka została ustanowiona w celu zabezpieczenia kwot zobowiązań podatkowych określonych decyzjami. Natomiast ujęcie we wpisie w księdze wieczystej przedmiotowych decyzji (podobnie jak zastaw skarbowy) nie skutkowało utratą przez organ podatkowy możliwości zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności w stosunku do decyzji.

Podatniczka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Według niej z uwagi na ustanowienie hipoteki nie zachodziły przesłanki powodujące zagrożenie przedawnieniem zobowiązań. Wyjaśniła, że również kilkukrotnie wyrażała gotowość wykonania zobowiązania poprzez przekazanie organowi podatkowemu praw majątkowych do będących jego własnością rzeczy, a organ nie wyraził zainteresowania. Takie działania według niej, zgodnie z art. 59 par. 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), powodują, że zobowiązanie podatkowe wygasa.

WSA w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał stanowisko organu za błędne. Dyrektor izby skarbowej złożył skargę kasacyjną do NSA, który jednak uchylił wyrok sądu I instancji.

Według NSA z analizowanego przepisu art. 239b Ordynacji podatkowej nie wynika, aby negatywną przesłanką do wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności było ustanowienie przymusowej hipoteki i zastawu skarbowego. Przepis art. 70 par. 8 Ordynacji podatkowej stanowi, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym. Jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. A zatem po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji jest fakultatywne. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę w par. 1 art. 239b Ordynacji podatkowej słowa "może".

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1942/11, prawomocny.

Oprac. Przemysław Molik