Podatnik może bronić się przed opieszałością urzędów skarbowych

Organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zasada szybkości postępowania podatkowego wynika wprost z art. 125 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie w art. 139 tej ustawy określone zostały terminy załatwiania spraw podatkowych. Regulacja ta z jednej strony ma za zadanie dodatkowo dyscyplinować organy podatkowe do sprawnego działania, z drugiej - pełni funkcję gwarancyjną wobec podatników, którzy nie mogą oczekiwać w nieskończoność na decyzje. W związku z obowiązywaniem generalnej zasady szybkości postępowania, terminy określone w Ordynacji podatkowej powinny być traktowane jako terminy maksymalne, a zatem wskazane jest, aby organy podatkowe działały z ich zachowaniem, a jeśli to możliwe - załatwiały sprawy szybciej. W praktyce jednak postępowanie często trwa dłużej niż wynikałoby to z ustawowych wytycznych i zasadniczo jest to zgodne z prawem.

Ramy czasowe

Określone w art. 139 Ordynacji podatkowej ramy czasowe załatwiania spraw nie wiążą bezwzględnie urzędników fiskusa. Wynika to z tego, że mają one charakter procesowy, są terminami instrukcyjnymi. Zatem z punktu widzenia podatników praktyczny problem podlega na tym, że wskazane w Ordynacji podatkowej terminy wyznaczają jedynie określone momenty, przed upływem których powinno nastąpić załatwienie sprawy. Natomiast upływ ustawowych terminów nie pozbawia organów podatkowych możliwości rozstrzygnięcia. Nie powoduje także wadliwości takiej spóźnionej decyzji wydanej w postępowaniu (por. wyrok NSA z 7 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1215/96).

Materiał dowodowy

Wskazany przepis różnicuje terminy załatwiania spraw w zależności od stopnia ich skomplikowania i zakresu postępowania dowodowego. I tak załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy Ordynacji stanowią inaczej. Do 3 miesięcy może trwać postępowanie odwoławcze.

Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania, lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie. Załatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, dotyczy spraw, dla rozstrzygnięcia których niezbędne jest przeprowadzenie nierozbudowanego postępowania dowodowego. Tylko wyjątkowo, dla spraw szczególnie skomplikowanych, termin ten może wynosić 2 miesiące od dnia wszczęcia postępowania.

Z kolei załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, nie później niż w ciągu 3 miesięcy. Warto wiedzieć, że już sam fakt złożenia przez stronę wniosku o przeprowadzenie rozprawy oznacza, że zastosowanie ma dłuższy 3-miesięczny termin załatwienia sprawy. Nie ma znaczenia okoliczność późniejszej odmowy przeprowadzenia rozprawy przez organ podatkowy.

Sprawy szczególnie skomplikowane

Przepisy Ordynacji podatkowej nie określają kryteriów, według których w prosty sposób można ocenić, jakie sprawy zaliczają się do tych szczególnie skomplikowanych. W praktyce taki charakter będą miały sprawy wielowątkowe, złożone, w których wymagane jest przeprowadzenie w szerokim zakresie postępowania dowodowego.

W praktyce o kwalifikacji sprawy jako szczególnie skomplikowanej decyduje organ podatkowy prowadzący dane postępowanie. Posiada on najpełniejszą wiedzą o tym, czy sprawa budzi tak wiele wątpliwości natury faktycznej i prawnej, że dla jej rozstrzygnięcia wymagane jest przeprowadzenie w szerokim zakresie postępowania dowodowego. Okoliczności, które decydują o zakwalifikowaniu konkretnej sprawy jako szczególnie skomplikowanej, mogą pojawić się już na etapie wszczęcia postępowania lub w trakcie rozpatrywania sprawy, np. w wyniku złożenia przez podatnika wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków, o dokonanie oględzin, o powołanie biegłych.

Wydłużanie postępowania

Terminy załatwiania spraw podatkowych mogą być legalnie wydłużane, na co wskazuje art. 140 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również sytuacji, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Organ podatkowy może więc legalnie wydłużyć termin załatwienia sprawy, o ile tylko poinformuje podatnika o tym i jednocześnie poda nowy termin.

Warto wskazać, że przepisy Ordynacji podatkowej nie określają terminu zakończenia czynności sprawdzających. Nie oznacza to jednak, że organ może prowadzić je w nieskończoność. W odróżnieniu od kontroli podatkowej i postępowania podatkowego czynności sprawdzające są procedurą o najmniejszym stopniu sformalizowania. Tego rodzaju czynności powinny być prowadzone z uwzględnieniem zasady szybkości postępowania.

PRZYKŁAD

Przyczyny powodujące przedłużanie

Wszczęte w stosunku do podatnika postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów toczy się już ponad pół roku i zostało przedłużone o kolejny miesiąc. Takie wydłużenie sprawy jest możliwe, w sytuacji gdy organ podatkowy z różnych przyczyn nie może załatwić sprawy w ustawowym terminie, przy czym musi informować podatnika o wyznaczeniu nowego terminu, także gdy następuje to z przyczyn niezależnych od organu. Wśród dominujących przyczyn merytorycznych wskazujących na stopień skomplikowania spraw, które są przedmiotem postępowań podatkowych toczących się ponad 6 miesięcy Ministerstwo Finansów wymienia: przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części; ustalenie, w drodze oszacowania podstawy opodatkowania; przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego; współpracę z organami ścigania. Natomiast jedną z przyczyn pozamerytorycznych powodujących przedłużanie się postępowania podatkowego jest utrudniony kontakt ze stroną postępowania, wyrażający się przykładowo w nieodbieraniu korespondencji, braku reakcji na wezwania organu podatkowego, częstych zmianach pełnomocników połączonych ze zmianami miejsca zamieszkania.

Organ podatkowy też wypłaca odsetki

Zwłoka urzędników i opóźnianie postępowania nie może powodować niekorzystnych skutków dla strony. Dlatego przepisy Ordynacji podatkowej przewidują instrumenty ograniczające to ryzyko i chroniące podatników, dotyczy to w szczególności kwestii odsetek. Podatnik nie powinien być obciążany skutkami wydłużania postępowania w postaci naliczania mu odsetek od zaległości. Z kolei organ podatkowy, który ociąga się z wypłatą należności podatnikowi - chodzi tu o w szczególności o nadpłatę podatku, czy np. zwrot VAT naliczonego - powinien ponosić tego konsekwencje, właśnie w postaci odsetek.

Wyłączenie naliczania za zwłokę

Przypadki, w których pomimo istnienia zaległości podatkowej nie nalicza się podatnikowi odsetek za zwłokę, wyliczone zostały w art. 54 Ordynacji podatkowej. Przede wszystkim odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 54 par. 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej). Przepis ten ma na celu ochronę podatnika przed skutkami przewlekłości postępowania. Jeżeli organ podatkowy pierwszej instancji nie doręczy decyzji podatnikowi w ciągu 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, to wówczas odsetki za zwłokę nie są naliczane aż do dnia doręczenia tej decyzji.

Odsetki za zwłokę nie są też naliczane za okres od dnia następnego po upływie 14-dniowego terminu do przekazania przez organ podatkowy odwołania organowi odwoławczemu do dnia otrzymania odwołania przez ten organ odwoławczy (art. 54 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). W tym przypadku odsetki nie są naliczane w związku z przetrzymaniem odwołania przez organ podatkowy pierwszej instancji. Także w tym przypadku przewlekłość postępowania tego organu nie może obciążać podatnika.

Decyzja organu odwoławczego kończąca sprawę powinna być wydana nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Wynika to z art. 139 par. 3 Ordynacji podatkowej. Jeżeli organ odwoławczy nie wyda decyzji w tym terminie, to wówczas nie są naliczane odsetki za zwłokę za okres od dnia następnego po upływie 2 miesięcy do dnia doręczenia podatnikowi decyzji organu odwoławczego (art. 54 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej).

Nadpłata i zwroty

Przepisy Ordynacji podatkowej zapewniają również ochronę przed skutkami ewentualnych opóźnień załatwienia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Zgodnie z art. 78 par. 3 pkt 3 tej ustawy, jeżeli decyzja stwierdzająca nadpłatę nie została wydana w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty lub nadpłata nie została zwrócona w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę, podatnikowi przysługuje od dnia złożenia wniosku wraz ze skorygowanym zeznaniem (deklaracją) oprocentowanie nadpłaty. Wysokość oprocentowania nadpłaty jest równa wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych i wynosi obecnie 14,5 proc. kwoty zaległości podatkowej w stosunku rocznym.

Z kolei wielu podatników VAT skarży się w praktyce na wydłużanie przez organy podatkowe podstawowego terminu do zwrotu VAT naliczonego. Zwrot podatku następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika. W przypadku gdy zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa powyżej, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożeniu na raty (tj. połowy stawki odsetek za zwłokę).

Spóźniona interpretacja

Także przekroczenie terminu wydania indywidualnej interpretacji podatkowej może mieć negatywne skutki dla fiskusa. Wyjaśnijmy, że interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego wydaje się bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wniosku (art. 14d Ordynacji podatkowej). Do tego terminu nie wlicza się terminów i okresów, o których mowa w art. 139 par. 4 Ordynacji podatkowej (w tym okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu).

Artukuł 140 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie niewydania interpretacji indywidualnej w zakreślonym ustawowo terminie uznaje się, że w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania interpretacji, została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska wnioskodawcy w pełnym zakresie. Ustawodawca wprowadził tu więc domniemanie prawne wydania interpretacji stwierdzającej prawidłowość stanowiska wnioskodawcy w pełnym zakresie.

Zawiadamiając izbę skarbową, ponaglamy urzędników

Niezałatwienie sprawy przez organ podatkowy w terminie ustawowym czy też dodatkowym terminie wyznaczonym przez ten organ w trybie art. 140 Ordynacji podatkowej, oznacza, że pozostaje on w zwłoce. W takiej sytuacji warto interweniować w urzędzie skarbowym i dowiedzieć się, jaka jest przyczyna opóźnienia. Jeśli jednak taka interwencja podatnika nie przyniesie oczekiwanego rezultatu, ma on do dyspozycji środki prawne, którymi może się posłużyć, aby zdyscyplinować urzędników, włącznie ze złożeniem skargi do sądu administracyjnego. Zanim jednak podatnik będzie mógł wystąpić na drogę sądową, musi wyczerpać tok odwoławczy, jaki mu przysługuje w postępowaniu przed organem podatkowym. Powinien więc skorzystać z instytucji ponaglenia, o której mowa w art. 141 Ordynacji podatkowej.

Bez pośrednictwa

Przepisy nie określają terminu do wniesienia ponaglenia. Od uznania podatnika zależy zatem to, czy i kiedy z tego środka skorzysta, przy założeniu że termin załatwienia sprawy już upłynął. Składając ponaglenie, trzeba pamiętać, że nie ma tu zastosowania występująca w postępowaniu odwoławczym zasada pośrednictwa organu podatkowego, którego bezczynność jest kwestionowana. Ponaglenie należy więc składać bezpośrednio do organu wyższego stopnia z pominięciem organu prowadzącego postępowanie. Organem wyższego stopnia jest organ odwoławczy w rozumieniu art. 13 Ordynacji podatkowej. Przykładowo, jeśli sprawy nie załatwia w terminie naczelnik urzędu skarbowego, ponaglenie należy złożyć do dyrektora izby skarbowej.

Organ rozpatrujący ponaglenie powinien rozstrzygnąć, czy jest ono zasadne, czy też czynności organu nie mogły zostać zakończone przed upływem terminu. Uznając ponaglenie za uzasadnione, organ wyższego stopnia wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ma to znaczenie z punktu widzenia ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej ponoszonej przez urzędników.

Jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej, ponaglenie przysługuje do ministra finansów. W ramach sprawowanego nadzoru nad izbami i urzędami skarbowymi rozpatruje on w trybie działu VIII ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) m.in. skargi składane na działania izb i urzędów skarbowych w indywidualnych sprawach podatników, a także ponaglenia określone w przepisie art. 141 ordynacji podatkowej, dotyczące uchybienia terminów załatwiania spraw przez poszczególnych dyrektorów izb skarbowych.

Odpowiedzialność odszkodowawcza

Zwlekanie z załatwieniem sprawy może powodować wyrządzenie szkody w majątku podatnika. Za szkody wyrządzone na skutek m.in. niezgodnego z prawem zaniechania funkcjonariuszy publicznych zgodnie z art. 417 kodeksu cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z póź. zm.) zasadniczo odpowiedzialny jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Jeżeli szkoda w majątku strony została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem takiego zaniechania. Złożenie przez podatnika ponaglenia oraz stwierdzenie naruszenia terminu do załatwienia sprawy uznawane jest za jedną z przesłanek uzasadniających żądanie naprawienia szkody powstałej w wyniku zaniechania organu podatkowego.

Zgodnie z art. 142 Ordynacji podatkowej pracownik organu kontroli skarbowej, który z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie, nie poinformował strony o wyznaczeniu terminu dodatkowego lub nie załatwił sprawy w tym dodatkowym terminie, podlega odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej przepisami prawa. Warto zwrócić uwagę na przepisy ustawy z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. nr 34, poz. 173). Na skutek jej przyjęcia organ rozstrzygający ponaglenie ma obowiązek dokonać oceny, czy niezałatwienie sprawy w terminie wiązało się z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenie, że taka okoliczność wystąpiła jest jedną z przesłanek poniesienia odpowiedzialności majątkowej przez funkcjonariusza publicznego według zasad przewidzianych w tej ustawie. Przewiduje ona, że pracownik organu podatkowego jako funkcjonariusz publiczny ponosi odpowiedzialność wobec Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych podmiotów, które zrekompensowały stronie postępowania szkodę przez niego wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej.

PRZYKŁAD

Zastrzeżenia do protokołu

Podatnik w terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu kontroli podatkowej wniósł zastrzeżenia do tego protokołu. Kontrolujący miał obowiązek w terminie 14 dni od dnia otrzymania zastrzeżeń rozpatrzyć zastrzeżenia i pisemnie zawiadomić kontrolowanego o sposobie ich załatwienia, wskazując w szczególności, które z nich nie zostały uwzględnione, wraz z uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Podatnik takiego zawiadomienia nie otrzymał w ustawowym terminie. Kontrolowanemu przysługuje więc ponaglenie do dyrektora izby skarbowej.

Wzór ponaglenia

........................................

(imię, nazwisko/nazwa)

................................

(adres)

.........................

(identyfikator podatkowy)

...............................

(oznaczenie organu)

Na podstawie art. 141 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) zarzucam, że wszczęte w dniu ................... przez naczelnika urzędu skarbowego w ......................., postępowanie w sprawie ................. nie zostało zakończone w terminie.

Wnoszę o uznanie ponaglenia za uzasadnione i wyznaczenie organowi I instancji dodatkowego terminu załatwienia sprawy.

W dniu .................. naczelnik urzędu skarbowego w ............................................, wszczął wobec mnie postępowanie w sprawie .......................................................

Postępowanie to powinno być zakończone najpóźniej w dniu .............., co oznacza, że termin do wydania rozstrzygnięcia upłynął .............. . Mimo upływu terminu, do dnia dzisiejszego nie otrzymałem decyzji w tej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, składam ponaglenie, wnosząc o wyznaczenie organowi I instancji dodatkowego terminu do załatwienia sprawy.

................................

(podpis)

Ważne

Ponaglenie przysługuje stronie po spełnieniu dwóch przesłanek, tj. niezałatwieniu sprawy i upływie terminu ustawowego do załatwienia sprawy podatkowej określonego w art. 139 Ordynacji podatkowej lub terminu dodatkowego wyznaczonego przez organ w trybie art. 140 tej ustawy

Przewlekłe postępowanie podlega zaskarżeniu

Ostatecznym środkiem w walce z opieszałym organem podatkowym jest wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (WSA). Podatnik, który skorzystał z instytucji ponaglenia, a działanie to nie przyniosło rezultatu, ma prawo złożyć skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe postępowanie. Co różni te dwa pojęcia? Upraszczając, z bezczynnością mamy do czynienia wtedy, gdy organ podatkowy nie załatwił sprawy w terminie ustawowym czy w terminie dodatkowym, który sam wyznaczył. Natomiast o przewlekłości postępowania przed organem podatkowym można mówić, gdy czas trwania postępowania przekracza rozsądne granice. Termin załatwienia sprawy pozostaje tutaj jeszcze otwarty, jednak organ opieszale podejmuje czynności, bądź termin załatwienia sprawy jest w nieuzasadniony sposób przedłużany w trybie art. 140 Ordynacji podatkowej, w sytuacji gdy postępowanie (przy uwzględnieniu normalnego toku czynności) powinno zostać zakończone wcześniej.

Wniesienie skargi

Zasady składania skargi i postępowanie wywołane jej wniesieniem regulują przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postępowanie to będzie przebiegało podobnie jak to będące wynikiem skargi na decyzje organu podatkowego.

Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Podatnik z przyczyn oczywistych nie jest w tym wypadku związany ogólnym terminem wnoszenia skarg do WSA, który wynosi 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Organ podatkowy po otrzymaniu skargi musi ją przekazać wraz z aktami sprawy do sądu w terminie 30 dni od jej wniesienia. Jednocześnie może on w trybie tzw. autokontroli uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. WSA, do którego trafiła skarga, dokonuje oceny jej dopuszczalności, w szczególności dotrzymania wymogów formalnych pisma procesowego. Warto też pamiętać, że sąd może odrzucić skargę, która została wniesiona bez uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jakie służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem, tj. niewykorzystania trybu złożenia ponaglenia na opieszałe działanie organu podatkowego. Wniesienie ponaglenia jest równoznaczne z wyczerpaniem środków zaskarżenia, co generalnie jest wymagane przed złożeniem skargi do WSA.

Jeśli sąd uzna skargę za dopuszczalną, rozpoznaje ją merytorycznie na ogólnych zasadach. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd zobowiązuje organ podatkowy do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Kara grzywny

Uwzględniając skargę, WSA może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny (do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim). Przepis ten został wprowadzony w ubiegłym roku. Wcześniej wymierzenie grzywny opieszałemu organowi było możliwe dopiero na etapie odrębnej skargi, czyli skargi składanej przez podatnika w razie niewykonania przez organ wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie.

Przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymieniają przypadków, w których sąd powinien wymierzać organowi grzywnę już na etapie wydania wyroku. Kwestia zasadności nakładania tej sankcji podlega w każdym przypadku ocenie sędziego rozpoznającego daną sprawę.

Warto podkreślić, że w dalszym ciągu organowi można wymierzyć grzywnę także na etapie odrębnej skargi, składanej w razie niewykonania wyroku sądu administracyjnego. Oznacza, że grzywna wymierzona przez sąd na etapie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu nie wyklucza ponownego ukarania opieszałego urzędu. Warto też wskazać, że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu przez podatnika kolejnej skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.

Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie. Przysługuje ono od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłaci go, podatnik może wnieść powództwo do sądu powszechnego.

PRZYKŁAD

Nieprzekazanie akt

Podatnik złożył skargę na bezczynność organu podatkowego. Organ ten nie przekazał w ustawowym terminie 30 dni skargi wraz z aktami do wojewódzkiego sądu administracyjnego, za co został ukarany grzywną. Mimo wymierzenia grzywny, organ podatkowy nie przekazał dokumentacji. W takim wypadku podatnik może wnioskować do sądu o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi. Wydanie rozstrzygnięcia będzie możliwe, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270).