Ile wynosi opłata prolongacyjna przy płatności na raty

Ordynacja podatkowa przewiduje możliwość rozłożenia podatku lub zaległości podatkowej na raty. Zgodnie z art. 67a pkt 1 i 2 tego aktu prawnego organ podatkowy może na wniosek podatnika rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

Przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" nie zostały zdefiniowane w przepisach prawa podatkowego. W celu ustalenia ich znaczenia zasadne jest odwołanie się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Odnosząc się do przesłanki "ważnego interesu podatnika", należy wskazać, że nie należy jej utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika. Chodzi natomiast o takie sytuacje, w których trudności w terminowej spłacie zobowiązania zostały spowodowane czynnikami niezależnymi od podatnika (np. choroba, nieszczęśliwy wypadek). Mimo to w wyroku z 10 marca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I FSK 31/08) wskazał, że "ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia)". W praktyce przesłanka ta będzie dotyczyć osób fizycznych. Natomiast w świetle orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 czerwca 2004 r. (sygn. akt III SA 394/03) "przy ocenie zastosowania tej (interesu publicznego - dop. autora) kierunkowej dyrektywy wyboru należy również uwzględniać zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej). Z zasady tej wynika zakaz przerzucania na podatnika błędów lub uchybień popełnionych przez organy podatkowe w procesie stosowania obowiązujących przepisów prawa". W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że nawet w sytuacji, w której organ uzna, iż jedna z przesłanek rozłożenia podatku lub zaległości podatkowej na raty została spełniona, to i tak nie będzie on zobowiązany do wydania decyzji uwzględniającej wniosek podatnika (tzw. swoboda uznania administracyjnego). Ponadto organy podatkowe mogą, co do zasady, swobodnie ukształtować wysokość, terminy płatności oraz liczbę rat, na jakie zostanie rozłożony podatek lub zaległość podatkowa. Jednak, jak słusznie zauważył NSA w wyroku z 1 marca 2000 r. (sygn. akt III SA 1546/99), "ustalenie wysokości rat w kwotach niemożliwych do zapłacenia czyni iluzorycznym uwzględnienie wniosku i narusza podstawowe zasady postępowania podatkowego wyrażone w art. 121 i art. 191 Ordynacji podatkowej (zasada zaufania do organów podatkowych i zasada swobodnej oceny dowodów)".

Rozłożenie podatku lub zaległości podatkowej na raty w zakresie podatków stanowiących dochód budżetu państwa powoduje konieczność zapłaty opłaty prolongacyjnej. Wysokość tej opłaty jest równa połowie stawki odsetek od zaległości podatkowych (aktualnie 14 proc.). Jednocześnie w stosunku do kwoty zobowiązania podatkowego nie będą naliczane odsetki od zaległości podatkowych. Oznacza to, że koszt rozłożenia podatku na raty będzie dwukrotnie niższy od kosztu odsetek od zaległości podatkowych.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 259 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w razie niedotrzymania terminu płatności raty podatku lub zaległości podatkowej następuje wygaśnięcie decyzji o rozłożeniu podatku lub zaległości podatkowej na raty z mocy prawa w części dotyczącej raty niezapłaconej w terminie płatności. Oznacza to więc, że podatnik opóźniający się z zapłatą raty podatku lub raty zaległości podatkowej będzie zobowiązany do zapłaty odsetek od zaległości podatkowej w części dotyczącej tej raty.

Ważne

Podatnik spóźniający się z zapłatą raty podatku lub raty zaległości podatkowej będzie musiał zapłacić odsetki od zaległości podatkowej od tej raty.

Michał Mrozik

ekspert podatkowy w KPMG

Podstawa prawna

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).