Coraz szersza wymiana danych o podatnikach

Ustawa zmieniająca implementuje do polskiego porządku prawnego art. 8 dyrektywy Rady 2011/16/UE z 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracji w dziedzinie opodatkowania i uchylającej dyrektywę 77/799/EWG (Dz.Urz. UE z 2011 r. L 64, s. 1). Artykuł 8 tej dyrektywy określa zakres i warunki obowiązkowej automatycznej wymiany informacji. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwy organ każdego z państw członkowskich przekazuje w drodze automatycznej wymiany właściwym organom pozostałych państw członkowskich informacje obejmujące okresy rozliczeniowe, począwszy od 1 stycznia 2014 r., którymi dysponuje w odniesieniu do osób zamieszkałych w tych państwach.

Ustawa zmieniająca wprowadza do ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej: o.p.) nowy art. 305ja, zgodnie z którym minister finansów udziela z urzędu obcej władzy państwa członkowskiego UE dostępnych informacji o osiągniętych w roku podatkowym przez podatników PIT mających miejsce zamieszkania na terytorium tego państwa dochodach z określonych tytułów, które zostały wykazane w deklaracjach składanych przez płatników tego podatku.

Automatyczną wymianą informacji objęte będą przychody (dochody) z tytułu:

●

●

●

●

● wypłaconych przez zakłady pracy oraz przez płatników, o których mowa w art. 42e ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (komornik sądowy lub podmiot niebędący następcą prawnym zakładu pracy, przejmujący jego zobowiązania wynikające ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy),

● o której mowa w art. 13 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych) i pkt 9 (przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej),

● o których mowa w art. 34 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (rent strukturalnych, rent socjalnych, świadczeń przedemerytalnych, zasiłków przedemerytalnych i nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych).

Również Polska będzie otrzymywała i wykorzystywała informacje przekazane przez państwa członkowskie UE. Spodziewaną w Polsce korzyścią z wdrożenia systemu współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania będzie poprawa efektywności systemu podatkowego.

OCENA Wprowadzone regulacje przyczynią się do większej transparentności dochodów podatników. To zmiana korzystna przede wszystkim dla organów podatkowych, które dzięki niej będą mogły pilnować, czy odpowiednie podatki i w należytej wysokości zostały przez podatników uiszczone.

Warto jednak zwrócić uwagę, że art. 305ja nie wymienia dochodów z najmu/dzierżawy nieruchomości, mimo że art. 8 dyrektywy wskazuje również na dochody z własności nieruchomości. Powstaje pytanie, czy jest to celowy zabieg ustawodawcy, czy nieuwaga.

RAMKA 1

O czym trzeba informować...

Automatycznej wymianie podlegają informacje dotyczące następujących szczególnych kategorii dochodu i kapitału (zgodnie z ich interpretacją dokonywaną na mocy krajowych przepisów państwa członkowskiego przekazującego informacje):

a) dochodów z zatrudnienia,

b) wynagrodzeń dyrektorów,

c) produktów ubezpieczenia na życie nieobjętych innymi unijnymi aktami prawnymi dotyczącymi wymiany informacji i innych podobnych środków,

d) świadczeń emerytalnych i rentowych,

e) własności nieruchomości i dochodów z tego tytułu.

RAMKA 2

...i w jakim terminie

Informacji udziela się co najmniej raz w roku w terminie 6 miesięcy od zakończenia roku podatkowego, w którym informacje stały się dostępne dla organów podatkowych. W praktyce będzie to dotyczyć w szczególności pracowników oddelegowanych czasowo do Polski, wobec których powstanie obowiązek rozliczenia podatku dochodowego w Polsce, czy też członków zarządów i organów nadzorczych polskich spółek.

Przepis wszedł w życie 21 października 2015 r., co oznacza, że obowiązkiem przekazania objęte zostaną informacje o dochodach osiągniętych w 2015 r. Jednak na mocy art. 26 ustawy zmieniającej obowiązkiem przekazania objęte zostały informacje o dochodach osiągniętych od 1 stycznia 2014 r.

Interpretacje ogólne staną się dominujące

Nowością jest wprowadzenie od 1 stycznia 2016 r. tzw. wniosków wspólnych (art. 14r o.p.) oraz przyznanie uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej podmiotowi zamawiającemu (art. 14s o.p.) w rozumieniu ustawy - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 907). Ustawa zmieniająca wprowadza również wiele rozwiązań usprawniających proces wydawania interpretacji podatkowych oraz poprawiających obsługę wnioskodawców.

Stwierdzenie wygaśnięcia i uchylenie

W nowych przepisach doprecyzowano i uporządkowano uprawnienia organów podatkowych związane z wydawaniem interpretacji podatkowych. Jeżeli wnioskodawca przedstawi we wniosku stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe, które odpowiadać będzie zagadnieniu rozstrzygniętemu w interpretacji ogólnej wydanej w tym samym stanie prawnym, organ wyda postanowienie o stwierdzeniu, że do stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego opisanych we wniosku ma zastosowanie interpretacja ogólna. Jednocześnie stwierdzi bezprzedmiotowość wniosku. W postanowieniu organ wskaże oznaczenie interpretacji ogólnej wraz z podaniem miejsca jej publikacji. Na wydane postanowienie przysługiwać będzie zażalenie, a w dalszej kolejności także skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 14b par. 5 o.p.). W podobnym trybie będą eliminowane z obrotu prawnego już wydane interpretacje indywidualne. Organ uchyli interpretację indywidualną i wyda postanowienie o zastosowaniu interpretacji ogólnej. Postanowienia te - w razie potrzeby - będą mogły być zmieniane i uchylane.

W razie zastosowania się przez wnioskodawcę do interpretacji indywidualnej przed stwierdzeniem jej wygaśnięcia znajdzie zastosowanie tzw. zasada nieszkodzenia. Oznacza to, że w stosunku do takiego wnioskodawcy nie zostanie wszczęte postępowanie w sprawach o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, a postępowanie wszczęte w tych sprawach zostanie umarzone i nie będą naliczane odsetki za zwłokę (art. 14k par. 1 oraz 3 o.p.).

Doręczenie drogą elektroniczną

W nowym par. 2 art. 14d o.p. wskazano, że w przypadku doręczenia interpretacji indywidualnej za pomocą środków komunikacji elektronicznej interpretację uważa się za wydaną z zachowaniem terminu (co do zasady trzy miesiące od dnia otrzymania wniosku), jeżeli zawiadomienie, o którym mowa w art. 152a par. 1, zostało przesłane przed upływem tego terminu.

Interpretacja indywidualna będzie wydana w terminie, jeżeli przed jego upływem wnioskodawca otrzyma na adres elektroniczny informację, że może odebrać interpretację w formie dokumentu elektronicznego, ze wskazaniem adresu elektronicznego, z którego może pobrać pismo. Z kolei doręczenie interpretacji (od którego to momentu liczony jest termin na zaskarżenie interpretacji) będzie skuteczne, jeżeli wnioskodawca potwierdzi odbiór interpretacji w sposób, o którym mowa w art. 152a par. 1 pkt 3 o.p., tj. co do zasady przez zastosowanie kwalifikowanego certyfikatu przy zachowaniu zasad przewidzianych w ustawie z 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 292) lub przez zastosowanie profilu zaufanego ePUAP (art. 152 par. 3 o.p.).

Wnioskodawca może w każdym czasie wystąpić z żądaniem poinformowania go telefonicznie albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej o dacie wydania interpretacji indywidualnej oraz o zawartej w niej ocenie jego stanowiska albo o innym sposobie rozstrzygnięcia sprawy

Informację przekazuje się niezwłocznie, a gdy wnioskodawca wystąpił z żądaniem poinformowania go telefonicznie albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej o dacie wydania interpretacji indywidualnej oraz o zawartej w niej ocenie jego stanowiska albo o innym sposobie rozstrzygnięcia sprawy przed wydaniem interpretacji indywidualnej - nie później niż w dniu roboczym następującym po dniu wydania tej interpretacji albo innego rozstrzygnięcia w sprawie (art. 14d par. 3 o.p.). Ma to ułatwić wnioskodawcy pozyskanie informacji w sprawie wniosku o interpretację. Ponieważ jednak przepis wskazuje, że możliwą do pozyskania informacją jest jedynie data wydania interpretacji (innego rozstrzygnięcia) oraz zawarta w niej ocena stanowiska wnioskodawcy, to wnioskodawca może nie otrzymać wcześniej informacji o przewidywanym kierunku rozstrzygnięcia, przez co praktyczne znaczenie przepisu zostaje osłabione.

Pojawia się też pytanie, czy organy będą udzielać informacji telefonicznie, nie mając pewności co do osoby rozmówcy.

Gdy podmiotów jest więcej

W obrocie gospodarczym nierzadkie są sytuacje, gdy w danym zdarzeniu (np. transakcji), z którego mogą wynikać skutki podatkowe, bierze udział więcej podmiotów. Obecnie nie mogą one złożyć wspólnego wniosku o interpretację. Jest to rozwiązanie, które niepotrzebnie generuje większą liczbę wniosków do tego samego zagadnienia, przy czym wobec często występującej różnej właściwości organów wydających interpretacje, związanej z miejscem zamieszkania lub siedzibą podatnika, to samo zagadnienie jest przedmiotem równoległej analizy w różnych organach.

We wniosku wspólnym wszyscy zainteresowani wskażą jeden podmiot, który będzie stroną postępowania w sprawie interpretacji, a także jej ewentualnej zmiany, uchylenia lub wygaśnięcia. Wniosek będzie więc wskazywał zainteresowanego (stronę) oraz pozostałych zainteresowanych. W celu uzupełnienia braków formalnych wniosku (np. o doprecyzowanie opisu stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego będącego przedmiotem wniosku) organ będzie występował wyłącznie do zainteresowanego wskazanego we wniosku jako strona postępowania i on też będzie udzielał organowi wyjaśnień. Czynności dokonywane w postępowaniu przez innych zainteresowanych (niewskazanych jako strona) będą bezskuteczne.

Wspólny wniosek będzie musiał zawierać oświadczenia wszystkich zainteresowanych, że zdarzenie objęte wnioskiem o wydanie interpretacji w dniu złożenia wniosku nie jest w stosunku do poszczególnych wnioskodawców przedmiotem toczącego się wobec nich postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego organu kontroli skarbowej oraz że w tym zakresie sprawa nie została rozstrzygnięta co do jej istoty w wydanej dla nich decyzji lub postanowieniu organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej.

Na wspólny wniosek złożony przez kilku wnioskodawców organ, właściwy dla wskazanego zainteresowanego, będzie wydawał jedną interpretację, która będzie doręczana tylko podmiotowi wskazanemu przez wnioskodawców jako strona postępowania (pozostałym zainteresowanym doręczony zostanie odpis interpretacji). W interpretacji tej organ będzie dokonywał oceny stanowiska w sprawie oceny prawnej stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego dla wszystkich wnioskodawców wraz z uzasadnieniem tej oceny.

Interpretacja zostanie też przekazana do wiadomości organom podatkowym i organom kontroli skarbowej właściwym dla wszystkich zainteresowanych. Każdy z zainteresowanych będzie mógł zaskarżyć interpretację (w zakresie rzutującym na jego prawa i obowiązki).

Wniosek zamawiającego

Z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej będzie mógł wystąpić również zamawiający w rozumieniu prawa zamówień publicznych (art. 14s o.p.). Będzie mógł to zrobić przed przeprowadzeniem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w zakresie mającym wpływ na sposób obliczenia ceny. Jednak zamawiający, który złoży taki wniosek, nie będzie składał oświadczenia, że elementy stanu faktycznego objęte wnioskiem o wydanie interpretacji w dniu złożenia wniosku nie są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego organu kontroli skarbowej oraz że w tym zakresie sprawa nie została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej.

OCENA Z jednej strony więcej interpretacji ogólnych powinno ułatwić podatnikom dopasowanie właściwego rozwiązania do ich indywidualnej sytuacji. Z drugiej strony jednak mogą mieć kłopoty, gdy sytuacja podatnika będzie tylko podobna do rozstrzygniętej w interpretacji ogólnej, a nie taka sama. Wówczas pojawia się pytanie, czy organ może nie wydać interpretacji indywidualnej, uznając, że podatnik powinien stosować interpretację ogólną. Pozytywnie ocenić należy instytucję wniosku wspólnego, która może przełożyć się na ułatwienie podatnikom rozliczeń z fiskusem i ujednolicenie wydawanych interpretacji.

Termin na wydanie interpretacji wynosi co do zasady trzy miesiące i praktycznie nie zdarza się, aby interpretacja wydana została na długo przed upływem tego terminu (np. po miesiącu lub dwóch).

W przypadku interpretacji niezgodnej z interpretacją ogólną wydaną w takim samym stanie prawnym organ stwierdzi (w drodze zaskarżalnego postanowienia) jej wygaśnięcie.

Opłata za wniosek wspólny będzie stanowiła iloczyn kwoty 40 zł i liczby wnioskodawców składających wspólny wniosek.

Ochrona z wydanej interpretacji będzie przysługiwać wszystkim zainteresowanym, którzy wystąpili z wnioskiem, i będzie wywoływała skutki od dnia doręczenia interpretacji podmiotowi wskazanemu we wniosku jako strona postępowania.

RAMKA 3

Mniej indywidualnych

Wprowadzone zmiany polegają między innymi na: włączeniu interpretacji ogólnych w system interpretacji podatkowych poprzez potwierdzanie stosowania interpretacji ogólnej do zdarzenia przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, a także poprzez usuwanie z obrotu prawnego wydanych już interpretacji indywidualnych sprzecznych z interpretacją ogólną.

RAMKA 4

Organ przyśle zawiadomienie

Zgodnie z art. 152a par. 1 o.p. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające:

1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego;

2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma;

3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w art. 20a ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1114).

RAMKA 5

Wniosek wspólny

W nowym art. 14r o.p. postanowiono, że z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej będzie mogło wystąpić dwóch lub więcej zainteresowanych uczestniczących w tym samym zaistniałym stanie faktycznym albo mających uczestniczyć w tym samym zdarzeniu przyszłym (wniosek wspólny).

Różne będą stawki odsetek za zwłokę

Od 1 stycznia 2016 r. ustawodawca wprowadza rozwiązania mające na celu zachęcenie podatników do samodzielnego i bieżącego korygowania błędów w deklaracjach w przypadku zaniżenia zobowiązania podatkowego, bez oczekiwania na aktywność organu podatkowego.

Przepis ten stosuje się odpowiednio w razie zaliczenia nadpłaty lub zwrotu podatku, a także w razie potrącenia lub przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych w trybie określonym w art. 66, na wniosek złożony w terminie 7 dni od dnia złożenia korekty deklaracji.

Natomiast obniżonej stawki odsetek za zwłokę nie stosuje się w przypadku korekty deklaracji złożonej po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, a w przypadkach gdy nie stosuje się zawiadomienia - po zakończeniu kontroli podatkowej, a także w przypadku korekty deklaracji dokonanej w wyniku czynności sprawdzających.

Obniżenie stawki odsetek za zwłokę do wysokości 50 proc. stawki podstawowej ma jeszcze bardziej skłonić do dobrowolnego ujawniania nieprawidłowości i zapłaty zaległości, niewykrytych dotychczas przez organ podatkowy.

Z kolei art. 56b o.p. wprowadza podwyższoną stawkę odsetek w wysokości 150 proc. stawki odsetek za zwłokę. Stosować się ją będzie do zaległości w VAT oraz w podatku akcyzowym w przypadku:

1) zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku ujawnionych przez organ podatkowy w toku kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego,

2) korekty deklaracji:

a) złożonej po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, a gdy nie stosuje się zawiadomienia - po zakończeniu kontroli podatkowej,

b) dokonanej w wyniku czynności sprawdzających

- jeżeli kwota zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku przekracza 25 proc. kwoty należnej i jest wyższa niż pięciokrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia w rozumieniu ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę Dz.U. nr 200, poz. 1679 ze zm.) (obecnie 5 × 1750 zł = 8750 zł), obowiązującego w dniu następującym po dniu upływu terminu płatności zobowiązania lub terminu zwrotu;

3) ujawnienia przez organ podatkowy w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego niezłożenia deklaracji, mimo ciążącego obowiązku oraz braku zapłaty podatku.

Ustawodawca uznał, że wielkość wpływów z podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego i jednocześnie skala uszczupleń w tych podatkach uzasadnia szczególne ich traktowanie poprzez wprowadzenie podwyższonej stawki odsetek.

OCENA Nowe stawki odsetek za zwłokę powinny skłonić podatników do uważniejszego i skrupulatniejszego wypełniania obowiązków podatkowych i monitorowania na bieżąco swoich rozliczeń z fiskusem. Warto przeanalizować dotychczasowe rozliczenia i skorzystać z opcji skorygowania w ciągu pierwszego półrocza 2016 r. powstałych nieprawidłowości, korzystając z 50 proc. stawki odsetek za zwłokę.

Podatnicy VAT i akcyzy popełniający błędy skutkujące nawet poważnymi uszczupleniami będą mogli uniknąć odsetek podwyższonych, składając dobrowolnie korektę deklaracji w ciągu 6 miesięcy od dnia upływu terminu do złożenia deklaracji i dokonując zapłaty zaległości w terminie 7 dni wraz z odsetkami obniżonymi bądź składając dobrowolną korektę po upływie 6 miesięcy i regulując zaległość z odsetkami podstawowymi.

Ograniczenie czasowe możliwości skorzystania z obniżonych odsetek ma wyeliminować ryzyko wykorzystywania przez podatników takiej korekty jako narzędzia do sterowania bieżącą płynnością finansową oraz ma stymulować korygowanie błędów w deklaracjach na bieżąco.

RAMKA 6

Obniżona stawka 50 proc.

Zgodnie z art. 56a o.p. obniżoną stawkę w wysokości 50 proc. stawki odsetek za zwłokę stosować się będzie w przypadku spełnienia łącznie następujących warunków:

1) złożenia prawnie skutecznej korekty deklaracji, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia upływu terminu do złożenia deklaracji,

2) zapłaty zaległości podatkowej w ciągu 7 dni od dnia złożenia korekty.

@RY1@i02/2015/231/i02.2015.231.18300030b.801.gif@RY2@Po zmianach trzy rodzaje pełnomocnictw: ogólne, szczególne i do doręczeń

Obecne regulacje dotyczące pełnomocnictwa okazały się niewystarczające wobec zmieniających się stosunków społeczno-gospodarczych, profesjonalizacji obsługi podatników i potrzeb pełnomocników. Dlatego w nowych przepisach wyodrębniono trzy rodzaje pełnomocnictw: ogólne, szczególne i do doręczeń. Regulacje dotyczące pełnomocnictwa szczególnego i do doręczeń wchodzą w życie 1 stycznia 2016 r. Przepisy o pełnomocnictwie ogólnym zaczną obowiązywać 1 lipca 2016 r.

Szeroki zakres reprezentacji

Nowością na gruncie ordynacji podatkowej jest pełnomocnictwo ogólne. Jego wprowadzenie podyktowane zostało upowszechniającą się tendencją do powierzania przez podatników maksymalnie szerokiego zakresu ich reprezentacji w sprawach podatkowych innym osobom, włączając w to wszystkie typy procedur podatkowych.

Pełnomocnik ogólny może być ustanowiony w momencie, gdy nie toczy się żadna procedura podatkowa, albo też w toku tej procedury. Mimo szerokiego zakresu umocowania (reprezentacja we wszystkich sprawach podatkowych mocodawcy - art. 138d par. 1 o.p.), pełnomocnictwo ogólne nie uprawnia do podpisywania deklaracji na podstawie art. 80a o.p.

E-zgłoszenie

Ustawodawca dopuszcza zgłoszenie pełnomocnictwa ogólnego (a także informacji o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu) co do zasady wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego. Będzie on wymagał uwierzytelnienia przez zastosowanie kwalifikowanego certyfikatu przy zachowaniu zasad przewidzianych w ustawie z 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 292) lub profilu zaufanego ePUAP, ewentualnie przez zastosowanie innych technologii.

W art. 138j par. 2 o.p. zawarte zostało upoważnienie dla ministra finansów do określenia (w drodze rozporządzenia) sposobu przesyłania, w formie dokumentu elektronicznego, pełnomocnictwa ogólnego (a także szczególnego oraz do doręczeń) - z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa, wiarygodności i niezaprzeczalności danych zawartych w tych pełnomocnictwach oraz potrzeby ich ochrony przed nieuprawnionym dostępem. Przedsiębiorca indywidualny będzie mógł zgłosić pełnomocnictwo ogólne (w formie elektronicznej) za pośrednictwem Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, skąd zostanie ono przekazane do Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych (dalej: CRPO).

Ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa ogólnego wywrze skutek od dnia wpływu do CRPO (art. 138i par. 1 o.p.).

CRPO prowadzony będzie przez ministra finansów, który będzie mógł upoważnić podległy organ do wykonywania jego zadań w zakresie prowadzenia rejestru, mając na celu zapewnienie sprawnego jego funkcjonowania. Dostęp do CRPO będą miały organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej (art. 138k o.p.).

W razie problemów technicznych pełnomocnictwo ogólne można będzie złożyć w formie pisemnej. Na razie nie jest jasne, do jakiego organu takie pełnomocnictwo będzie składane i w jaki sposób będzie przekazywane do CRPO.

Kontakt z urzędem

Stały kontakt z pełnomocnikiem ogólnym zapewnić ma nałożenie obowiązku zawiadomienia o każdej zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń, lub adresu elektronicznego. Zawiadomienie o zmianie pełnomocnictwa w zakresie adresu składane będzie do CRPO (art. 146 par. 1 oraz art. 146a par. 1 o.p.). W razie niedopełnienia obowiązku zawiadomienia pismo będzie uważane za doręczone pod dotychczasowym adresem (art. 146 par. 2 oraz art. 146a par. 2 o.p.). Organ podatkowy będzie w razie potrzeby, np. do celów procesowych, przekazania sprawy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, sporządzał wydruk pełnomocnictwa ogólnego (zawiadomienia o zmianie zakresu, odwołaniu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa) i dołączał do akt sprawy. Pracownik organu podatkowego, który dokona wydruku, potwierdzi w formie adnotacji zgodność wydruku z dokumentem elektronicznym (art. 138h o.p.).

Pełnomocnik tymczasowy

Ustawodawca zdecydował się na uchylenie art. 138 par. 2 o.p. (przyznającego organowi podatkowemu kompetencję do ustanowienia przedstawiciela dla osoby nieobecnej) i ustanowienie instytucji pełnomocnika tymczasowego. Pełnomocnictwo tymczasowe jest rodzajem pełnomocnictwa szczególnego, które upoważnia pełnomocnika do działania (wykonywania wszystkich czynności procesowych) do czasu wyznaczenia przez sąd dla reprezentowanego (osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej) kuratora (art. 138l par. 1 oraz art. 138m par. 1 o.p.).

Pełnomocnik tymczasowy będzie wyznaczany przez organ podatkowy w sprawie niecierpiącej zwłoki dla osoby nieobecnej, tj. niemającej miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121) lub której miejsce pobytu nie jest znane (art. 138l par. 1 o.p.), albo w przypadku niemożności wszczęcia postępowania lub prowadzenia postępowania wobec osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej z powodu braku powołanych do tego organów lub niemożności ustalenia adresu siedziby, miejsca prowadzenia działalności lub miejsca zamieszkania osób upoważnionych do reprezentowania jej spraw (art. 138m par. 1 o.p.). Pełnomocnikiem tymczasowym osoby fizycznej będzie mógł być w pierwszej kolejności członek rodziny (jeżeli wyrazi na to zgodę), a w razie braku zgody - adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy wyznaczony w trybie art. 138n par. 1 lub 2 o.p.

Stosowanie przepisów kodeksowych

Warto zwrócić uwagę na art. 138o o.p., w którym wskazano, że w zakresie nieuregulowanym w rozdziale dotyczącym pełnomocnictw stosuje się przepisy kodeksu cywilnego oraz kodeksu postępowania cywilnego. Ustawodawca nie zapisał, że przepisy te stosuje się "odpowiednio". Oznacza to, że znajdują zastosowanie w pełnym zakresie, w tym m.in. regulacja zawarta w art. 105 k.c. - jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, to czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona (tu: organ podatkowy) o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć. Powstaje tylko pytanie, czy przepis ten (jak i inne przepisy k.c. i k.p.c.) będzie uwzględniany przez organy podatkowe w praktyce.

OCENA Ogólnie zmiany w zakresie pełnomocnictw należy uznać za korzystne dla podatników. Szczególnie przydatne będzie ustanowienie pełnomocnika ogólnego, gdyż zniesie uciążliwość związaną z dotychczasowym obowiązkiem przedkładania pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do akt każdej sprawy podatkowej. Nie tylko ograniczy to biurokrację w organach podatkowych, lecz także uprości reprezentowanie strony przez pełnomocnika.

Wprowadzenie pełnomocnictwa ogólnego ma doprowadzić do ograniczenia biurokracji i uproszczenia reprezentowania strony przez pełnomocnika.

Adwokat, radca prawny oraz doradca podatkowy będą mogli sami zgłaszać udzielenie im pełnomocnictwa ogólnego oraz zawiadamiać o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu ze wskazaniem daty zwolnienia z obowiązku reprezentacji (art. 138d par. 5 o.p.).

Pełnomocnictwa dołączone do akt sprawy przed 1 stycznia 2016 r., a także ich urzędowo poświadczone odpisy oraz uwierzytelnione odpisy uznaje się za pełnomocnictwa szczególne w rozumieniu nowego art. 138e o.p.

Pełnomocnictwo ogólne nie będzie podlegać opłacie skarbowej.

Pełnomocnikiem tymczasowym osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej będzie mógł być wyłącznie adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy.

RAMKA 7

Co powinno zawierać pełnomocnictwo

Pełnomocnictwo ogólne, szczególne i do doręczeń powinno zawierać:

● dane identyfikujące mocodawcę, w tym jego identyfikator podatkowy,

● dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego,

● adres do doręczeń w kraju tego pełnomocnika, a w przypadku adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego - także jego adres elektroniczny (art. 138c par. 1 o.p.).

RAMKA 8

Wzór w rozporządzeniu

Pełnomocnictwo ogólne (a także szczególne oraz do doręczeń), jak i zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu, będą składane według wzorów określonych w rozporządzeniu ministra finansów. Wzory mają na celu ułatwienie korzystania z instytucji pełnomocnictwa. Jest to rozwiązanie niewątpliwie korzystne dla podatników z uwagi na zakres zmian w instytucji pełnomocnictwa oraz na nowe pełnomocnictwo ogólne. Wzory powinny ułatwić właściwe sformułowanie pełnomocnictwa tak, aby nie było wątpliwości co do jego charakteru i zakresu umocowania.

Księgi podatkowe i dowody księgowe w formie elektronicznej

Ustawa zmieniająca wprowadza do ordynacji podatkowej również regulacje umożliwiające organom podatkowym pozyskiwanie ujednoliconej formy elektronicznej ksiąg podatkowych oraz dowodów księgowych.

Jednakowa struktura

Ustawodawca wprowadził ujednoliconą i odpowiadającą strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a par. 2 o.p., postać elektroniczną ksiąg podatkowych oraz dowodów księgowych, w której podatnicy oraz ich kontrahenci będą obowiązani przekazywać dane na żądanie organu podatkowego. Ta struktura logiczna postaci elektronicznej ksiąg podatkowych oraz dowodów księgowych udostępniona zostanie - z uwzględnieniem możliwości wytworzenia jej z programów informatycznych używanych powszechnie przez przedsiębiorców oraz automatycznej analizy danych - w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministerstwa Finansów. Prawo żądania przez organ podatkowy przekazania, za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznym nośniku danych, wyciągu z ksiąg podatkowych i dowodów księgowych zapisanego w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a par. 2 o.p., powstanie, jeżeli podatnik lub kontrahent podatnika prowadzi księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych.

Nowa funkcjonalność

Intencją ustawodawcy jest to, aby w sposób automatyczny, przy wykorzystaniu odpowiednich algorytmów informatycznych, wyodrębnić niezbędne dane merytoryczne. Chodzi o wprowadzenie do systemów księgowych nowej funkcjonalności, tj. możliwości edycji ksiąg podatkowych oraz dowodów księgowych z wykorzystaniem powszechnie stosowanego w komunikacji elektronicznej standardu XML. W ocenie ustawodawcy większość oferowanego na rynku oprogramowania ma rozwiązania umożliwiające tworzenie raportów w tym standardzie. Nie powinno to tym samym stanowić dla podatników dodatkowego obciążenia finansowego.

Sposób przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych, części tych ksiąg oraz dowodów księgowych w postaci elektronicznej oraz wymagania techniczne dla informatycznych nośników danych, na których księgi, części tych ksiąg oraz dowody księgowe mogą być zapisane i przekazywane, uwzględniając potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa, wiarygodności i niezaprzeczalności danych zawartych w księgach oraz potrzebę ich ochrony przed nieuprawnionym dostępem, zostanie określony przez ministra finansów w drodze rozporządzenia (art. 193a par. 3 o.p.).

Więcej czasu

Jednocześnie w celu lepszego przygotowania małych i średnich przedsiębiorców w rozumieniu ustawy z 2 lipca 2004 r. (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.)o swobodzie działalności gospodarczej do przekazywania danych w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a par. 2 o.p. przyjęto rozwiązanie, że w okresie od 1 lipca 2016 r. do 30 czerwca 2018 r. ta grupa przedsiębiorców fakultatywnie przekazuje dane w ww. strukturze logicznej na żądanie skierowane na podstawie nowych przepisów (art. 29 ustawy zmieniającej).

OCENA Należy się spodziewać, że nowe rozwiązania przyczynią się do usprawnienia procedur, pod warunkiem że okażą się łatwe do zastosowania w praktyce i zapewnią należytą ochronę przekazywanych przez podatników danych.

Nowe regulacje będą miały zastosowanie w postępowaniu podatkowym, w kontroli podatkowej oraz w zakresie czynności sprawdzających, w tym w zakresie czynności sprawdzających u kontrahenta podatnika.

RAMKA 9

@RY1@i02/2015/231/i02.2015.231.18300030b.802.gif@RY2@

Zalety nowych rozwiązań

Celem nowych przepisów jest m.in.:

● zmniejszenie kosztów wypełniania obowiązków podatkowych przez podatników i ich kontrahentów,

● zmniejszenie kosztów funkcjonowania administracji podatkowej i poprawa wyników kontroli,

● uzyskanie przez organy podatkowe dostępu do danych w formacie łatwym do analizy,

● uniknięcie wydruków papierowych, szybsza kontrola i znaczny stopień automatyzacji.

Powstanie Rejestr Zastawów Skarbowych

Zastaw skarbowy jest formą zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych. Przysługuje on Skarbowi Państwa i jednostkom samorządu terytorialnego z tytułu zobowiązań podatkowych, których powstanie powiązane jest z doręczeniem decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania (art. 21 par. 1 pkt 2 o.p.). W ten sposób zobowiązanie podatkowe powstaje np. w podatku od nieruchomości, rolnym czy leśnym. Zastaw skarbowy może zostać także ustanowiony z tytułu zaległości podatkowych stanowiących dochód Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości.

Wyłączone z zastawu skarbowego są jednak rzeczy i prawa majątkowe niepodlegające egzekucji oraz mogące być przedmiotem hipoteki. Zasady powyższe stosuje się odpowiednio do należności przypadających od płatników lub inkasentów, następców prawnych oraz osób trzecich odpowiadających za zaległości podatkowe (art. 41 o.p.).

Niezbędne okazało się wprowadzenie zmian w zakresie zastawu skarbowego. Są to zmiany o charakterze porządkującym oraz dostosowawczym do istniejącego otoczenia społeczno-gospodarczego i wymogów informatyzacji administracji podatkowej. Zgodnie z tymi potrzebami przepisy dotyczące zastawu skarbowego (art. 42-46 o.p.) zostały przeredagowane, przy czym pozostawiono część dotychczasowych rozwiązań i dodano art. 46a-46i o.p.

Ustawodawca tworzy Rejestr Zastawów Skarbowych, co ma na celu zniesienie funkcjonującego obecnie systemu, polegającego na prowadzeniu przez poszczególnych naczelników urzędów skarbowych odrębnych rejestrów zastawów skarbowych i przekazywaniu zawartych w nich danych do Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych prowadzonego przez ministra finansów.

Zmiana spowodować ma uproszczenie systemu zastawów skarbowych. Rejestr będzie prowadzony w systemie teleinformatycznym przez organ wyznaczony przez ministra finansów. Organ ten będzie również administratorem danych wpisanych do rejestru.

Wnioski o wpis składane będą na urzędowym formularzu. Rozpoznając wniosek o wpis, organ prowadzący rejestr zastawów zbada:

1) treść i formę wniosku;

2) zgodność danych wskazanych we wniosku z dostępnymi mu danymi zgromadzonymi w systemach teleinformatycznych, przy pomocy których są prowadzone rejestry publiczne osób, ruchomości lub zbywalnych praw majątkowych.

Brak wymaganej treści lub niezachowanie wymaganej formy wniosku lub niezgodność danych wskazanych powyżej w pkt 1 i 2, stanowić będzie przeszkodę do dokonania wpisu, o czym organ prowadzący rejestr zastawów poinformuje organ, który wystąpił o dokonanie wpisu (nie będzie w tym zakresie wydawana decyzja administracyjna).

Zastaw skarbowy powstawać będzie z dniem wpisu do rejestru zastawów. O kolejności wpisu rozstrzygać będzie czas wpływu wniosku do organu prowadzącego rejestr zastawów.

Wypisy z rejestru i zaświadczenia o podmiocie, którego ruchomości lub zbywalne prawa majątkowe mogą być przedmiotem zastawu skarbowego, będą wydawane odpłatnie w każdym urzędzie skarbowym. Wysokość tej opłaty ustalana będzie w drodze rozporządzenia wydanego na podstawie przepisu upoważniającego zawartego w art. 46f o.p., przy uwzględnieniu określonej ustawowo górnej granicy tej opłaty w wysokości 50 zł.

Nowością jest to, że wypisy z rejestru zastawów i zaświadczenia mają moc dokumentów urzędowych (stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone).

OCENA Nowe regulacje uporządkują system zastawów skarbowych i ułatwią pracę organów. Istotne jest nadanie wypisom i zaświadczeniom z rejestru mocy dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone, oraz z domniemania prawdziwości (autentyczności pochodzenia takiego dokumentu od jego wystawcy). Osoba, która będzie zaprzeczać prawdziwości takiego wypisu lub zaświadczenia albo będzie twierdzić, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi, są niezgodne z prawdą, będzie musiała okoliczności te udowodnić.

Za czas wpływu wniosku o wpis uważać się będzie godzinę, z dokładnością co do minuty, w której w danym dniu wniosek wpłynął do organu. Wnioski, które wpłynęły w tym samym czasie, uznawane będą za złożone równocześnie.

RAMKA 10

Powyżej limitu

Zastawem skarbowym mogą być obciążone wszystkie będące własnością podatnika oraz stanowiące współwłasność łączną podatnika i jego małżonka rzeczy ruchome oraz zbywalne prawa majątkowe, jeżeli wartość poszczególnych rzeczy lub praw wynosi w dniu ustanowienia zastawu co najmniej 12 400 zł.