Czy rozwód i separacja wpływa na rozliczenia podatkowe

Zwalnia się z podatku od spadków i darowizn nabycie rzeczy i praw majątkowych przez m.in. małżonka. Zatem istotne jest to, czy w momencie dokonywania darowizny podatnicy pozostawali w związku małżeńskim. Z pytania wynika, że nie.

Oznacza to, że podatniczka powinna złożyć zeznanie podatkowe na druku SD-3 w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli z chwilą gdy pieniądze znalazły się na koncie podatniczki. W celu rozliczenia z fiskusem byli małżonkowie będą traktowani jako osoby wobec siebie obce, a zatem należące do III grupy podatkowej. W tej grupie obciążenia fiskalne są najwyższe. Podatek trzeba będzie zapłacić według skali podatkowej ze stawkami 12 proc., 16 proc. i 20 proc. Kwota wolna od podatku wynosi 4902 zł. Decyzję w sprawie wysokości podatku do zapłaty wyda urząd skarbowy na podstawie złożonej deklaracji.

Art. 4a, art. 9 ust. 1 pkt 3, art. 15 ust. 1, art. 17a ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768).

W tym wypadku pożyczkobiorca nie skorzysta z całkowitego zwolnienia z podatku, które jest przewidziane dla członków najbliższej rodziny, m.in. małżonków. Umowa pożyczki podlega zatem opodatkowaniu na ogólnych zasadach. Podatku nie trzeba będzie jednak płacić od całej kwoty. Z podatku są zwolnione umowy pożyczki do łącznej wysokości nieprzekraczającej 5 tys. zł od jednego podmiotu i 25 tys. zł od wielu podmiotów. Opodatkowaniu będzie podlegała jedynie nadwyżka ponad ustawowy limit, czyli w tym przypadku podatek trzeba będzie zapłacić od 5 tys. zł. Stawka podatku wynosi 2 proc.

Należy złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC-3) oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy.

Art. 9 pkt 10 lit. d, art. 10 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649).

W przypadku małżonków zastosowanie mają szczególne zasady sporządzania i składania wniosku o zwrot VAT w związku z budową czy remontem domu. Mogą oni składać wniosek wspólnie lub odrębnie jednak w obu wypadkach wniosek musi być podpisany zarówno przez męża, jak i żonę. Podatniczka nie będzie jednak musiała spełnić tego wymogu, mimo że formalnie pozostaje w związku z małżeńskim. Na potrzeby stosowania ustawy regulującej zasady zwrotu wprowadzona została definicja małżonków. Pod tym pojęciem rozumie się osoby fizyczne pozostające w związku małżeńskim, z wyjątkiem jednak małżonków, w stosunku do których sąd orzekł separację. Oznacza to, że podatniczka będąca w separacji z mężem na wniosku o zwrot VAT podpisuje się sama. Warunkiem jest jednak, aby separacja była orzeczona przez sąd. Faktyczne pozostawanie w separacji, bez orzeczenia sądowego, nie zwalania z obowiązku uzyskania podpisu małżonka na wniosku o zwrot.

Art. 2 pkt 6 ustawy z 29 sierpnia 2005 r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz.U. nr 177, poz. 1468 z późn. zm.).

W przypadku małżonków na wysokość kwoty zwrotu mają wpływ rekompensaty już otrzymane, zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i po ustaniu związku.

W przypadku gdy w czasie trwania związku małżeńskiego lub do momentu orzeczenia przez sąd separacji osoba fizyczna otrzymała kwotę zwrotu, a następnie związek małżeński ustał lub sąd orzekł separację, przysługującą jej kwotę zwrotu pomniejsza się o 50 proc. kwoty uprzednio otrzymanej, jeżeli małżonkowie składali wspólny wniosek o zwrot. W przypadku natomiast gdy wniosek składany był odrębnie, to zwrot pomniejsza się o kwotę otrzymanego wcześniej zwrotu.

Art. 4 ust. 3 ustawy z 29 sierpnia 2005 r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz.U. nr 177, poz. 1468 z późn. zm.).

Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa m.in. rozwodników. Ustawa o PIT nie warunkuje rozliczenia jako samotny rodzic, od samotnego wychowywania dziecka przez cały rok podatkowy, co oznacza, że podatniczka już w rozliczeniu za 2010 r. będzie mogła skorzystać z podatkowej preferencji.

Trzeba jednak pamiętać, że zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów rozliczenie na szczególnych zasadach jest możliwe, jeżeli podatniczka faktycznie będzie wychowywała dziecko samotnie. Osoby żyjące w nieformalnych związkach, wspólnie mieszkające i wspólnie wychowujące dzieci nie mogą skorzystać z tego sposobu opodatkowania.

Art. 6 ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Złożenie wspólnego zeznania małżonków uzależnione jest od spełnienia kilku warunków. Przede wszystkim podatnicy muszą pozostawać w związku małżeńskim cały rok podatkowy. Przez cały ten czas musi również istnieć między nimi wspólność majątkowa.

Orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej. Jeżeli zatem w tym roku sąd orzeknie separację między małżonkami nie będzie możliwe złożenie wspólnego zeznania za 2010 r., ponieważ nie zostanie spełniony warunek istnienia przez cały rok podatkowy wspólności majątkowej.

Art. 6 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 54 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl