Poradnia podatkowa

● Kiedy opłata za przedterminowe rozwiązanie umowy leasingu może być kosztem

● W jakiej sytuacji kompleksowa usługa organizacji konferencji podlega opodatkowaniu jedną stawką

● Jak powinien się rozliczyć stypendysta w zeznaniu podatkowym

● Przedsiębiorca otrzymał decyzję wymiarową na miesiąc przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Tydzień późnień doręczone mu zostało postanowienie o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Czy można się od niego odwołać?

Jeśli chodzi o realizację rozstrzygnięć podatkowych, to obowiązują tu generalne zasady: wstrzymania wykonania decyzji w czasie trwania postępowania odwoławczego oraz wykonalności decyzji ostatecznej.

Od decyzji wydanej przez naczelnika urzędu skarbowego, a więc organ pierwszej instancji, można się odwołać. Jest więc ona nieostateczna i jako taka nie podlega wykonaniu. Przepisy ordynacji podatkowej przewidują jednak okoliczności, w których takiej decyzji może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Dotyczy to przypadków, gdy:

●organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych;

●strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia;

●strona dokonuje czynności polegające na zbywaniu majątku znacznej wartości;

●okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

Przesłanki nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności są więc związane głównie z sytuacją majątkową podatnika oraz perspektywami wykonania przez niego zobowiązania. Jeżeli zatem okaże się np., że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji organu pierwszej instancji może ulec przedawnieniu przed zakończeniem postępowania decyzją ostateczną, zasadne jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Aby to jednak było możliwe, organ podatkowy powinien uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie przez podatnika wykonane.

Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany do momentu aż decyzja stanie się ostateczna, w każdym czasie po doręczeniu decyzji lub w dniu jej doręczenia. Właściwy do nadania rygoru jest organ podatkowy pierwszej instancji, który dokonuje tego z urzędu, w drodze postanowienia. Co istotne, organ nie powiadamia podatnika o tym, że wszczął postępowanie w sprawie nadania rygoru (nie jest wydawane postanowienie o wszczęciu postępowania).

Na postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności służy zażalenie (przy czym jego wniesienie nie wstrzymuje wykonania decyzji). Zażalenie należy złożyć w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Składa się je do organu odwoławczego, ale za pośrednictwem organu podatkowego pierwszej instancji. Naczelnik urzędu skarbowego może uznać, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie w całości. Wówczas wyda nowe postanowienie, w którym uchyli lub zmieni zaskarżone postanowienie. W przeciwnym wypadku przekaże zażalenie wraz z aktami sprawy (bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania zażalenia) dyrektorowi izby skarbowej. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji również zapadnie w formie postanowienia. Jeśli będzie ono dla podatnika niezadowalające, można je zaskarżyć do sądu administracyjnego.

Podstawa prawna

Art. 239a i 239b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

● Podatnik zawarł umowę leasingu maszyny produkcyjnej. Przyczyniła się ona do zwiększenia wydajności, poprawy konkurencyjności i zwiększenia przychodów firmy. Po dwóch latach, z przyczyn ekonomicznych, umowa musiała jednak zostać przedwcześnie rozwiązana przez leasingobiorcę. Na podstawie zawartego porozumienia zwrócił on maszynę, został też obciążony stosownym odszkodowaniem. Czy taki wydatek można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów?

Kosztami uzyskania przychodu są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ich celem musi być osiągnięcie, zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów. Koszty ponoszone przez przedsiębiorców zawsze należy oceniać pod kątem ich celowości, a więc dążenia do uzyskania przychodów.

Jednocześnie, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy o PIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z tytułu:

●wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług,

●zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad,

●zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Oznacza to, że zakaz kwalifikowania do kosztów podatkowych nie dotyczy wszelkiego rodzaju kar umownych i odszkodowań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, lecz tylko niektórych ich rodzajów. Są one ściśle określone i stanowią katalog zamknięty. Na tej liście nie ma opłaty (odszkodowania) za przedterminowe rozwiązanie umowy leasingu. Podatnik wskazuje, że zawarta przez niego umowa została rozwiązana z przyczyn ekonomicznych, a konsekwencją było poniesienie dodatkowego kosztu w postaci odszkodowania. Podjął więc działania gospodarczo uzasadnione.

W praktyce obrotu gospodarczego może zdarzyć się tak, że działalność jednego podmiotu prowadzi do naruszenia praw innych podmiotów, co wiąże się z koniecznością poniesienia pewnych kosztów sankcyjnych, np. odszkodowania czy też innych opłat wynikających z odrębnych umów (porozumień). Jeśli jest to następstwo prowadzenia działalności gospodarczej i wynika z wcześniej zawartej umowy, to mamy do czynienia z rodzajem wydatku poniesionego w celu osiągnięcia przychodów (nawet jeśli z tym kosztem nie wiąże się skutek w postaci uzyskania konkretnego przychodu).

Opłata z tytułu zawarcia porozumienia w związku z przedterminowym rozwiązaniem umowy leasingu stanowi racjonalny i uzasadniony wydatek związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedsiębiorca może więc go zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów o charakterze pośrednim, które mogą być potrącane w dacie ich poniesienia.

Podstawa prawna

Art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

● Podatnik VAT zamierza świadczyć kompleksową usługę organizacji konferencji, tzw. pakiet konferencyjny. Usługą zasadniczą jest tu wynajem sali razem z urządzeniami multimedialnymi, w tym przygotowanie nagłośnienia, oświetlenia itd. Pozostałe usługi: noclegowe, gastronomiczne, stanowią usługi pomocnicze, które są jedynie środkiem do pełnego zrealizowania usługi podstawowej. Czy całą usługę może opodatkować 23-proc. VAT?

Jeżeli kilka świadczeń obejmuje - z ekonomicznego punktu widzenia - jedną usługę, to nie powinna być ona sztucznie dzielona do celów rozliczenia VAT, co potwierdzają również organy podatkowe. O usłudze pomocniczej do świadczenia głównego w uproszczeniu można mówić wówczas, gdy nie stanowi ona dla klienta celu samego w sobie.

W praktyce istotne jest to, czy świadczenia są ze sobą ściśle powiązane w taki sposób, że samodzielnie nie przynoszą wymaganej praktycznej korzyści z punktu widzenia klienta. Bez usługi podstawowej - w tym wypadku usługi organizacji konferencji - świadczenie usług pomocniczych dla jego uczestników utraciłoby swój sens. W przypadku umów organizacji konferencji przedmiotem świadczenia na rzecz klientów jest usługa główna, tj. organizacja konferencji, a usługi dodatkowe stanowią elementy rachunku kosztów zmierzające do ustalenia kwoty odpłatności za usługę organizacji konferencji. Z ekonomicznego punktu widzenia klienta dopełniają one świadczenie zasadnicze i nie należy ich sztucznie od niego oddzielać (dla usługobiorcy istotny jest zakup usługi organizacji konferencji wraz z usługami noclegowymi, gastronomicznymi).

Podział na usługi zasadnicze i pomocnicze ma znaczenie przede wszystkim w kontekście stosowania właściwej stawki VAT. Usługa zasadnicza i pomocnicza opodatkowane są taką samą stawką podatku. W opisanej sytuacji konsekwencje podatkowe powinny być przyporządkowane świadczeniu wiodącemu, a w konsekwencji - opodatkowane 23-proc. VAT.

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Podatnik otrzymywał stypendium częściowo zwolnione z podatku (do kwoty 3800 zł rocznie) od dwóch płatników - z urzędu miasta oraz fundacji. Na jakiej podstawie i na jakich zasadach rozliczy otrzymane świadczenia w PIT?

Z pytania wynika, że chodzi o stypendium, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy o PIT. Zgodnie z nim wolne od podatku dochodowego są stypendia dla uczniów i studentów, których wysokość i zasady udzielania zostały określone w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, oraz stypendia przyznane przez organizacje pozarządowe (na określonych w tym przepisie zasadach), do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 3800 zł. Płatnicy stypendiów, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy, sporządzają informację PIT-8C (przekazują ją w terminie do końca lutego następnego roku podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu właściwemu dla podatnika). Jeżeli w 2013 roku podatnik otrzymywał takie stypendia od więcej niż jednego płatnika, to w zeznaniu podatkowym powinien uwzględnić nadwyżkę ponad kwotę korzystającą ze zwolnienia w roku podatkowym. W tym celu musi zsumować kwoty z otrzymanych informacji PIT-8C i od tej sumy odjąć kwotę 3800 zł.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 40b, art. 35 ust. 10 ustawy z 16 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska