Zwrot dopłat i podwyższenie kapitału zakładowego ułatwi rozliczenia

Dopłaty do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, uregulowane w ustawie z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. 2013 r. poz. 1030), są rodzajem dodatkowego obowiązku, który może być nałożony na wspólników. Realizacja tego obowiązku sprowadza się do wpłacenia określonej kwoty, która podlega zwrotowi, gdy zgromadzenie wspólników o tym zdecyduje - przed tym wspólnikom nie przysługuje roszczenie o zwrot dopłat. To oznacza, że w razie sprzedaży udziałów przed podjęciem uchwały o zwrocie uprawnienie do potencjalnego zwrotu jest niejako zawarte w udziałach i przechodzi na nowego wspólnika. Zatem kupując udziały, które dają prawo do zwrotu dopłat, nabywca co do zasady powinien być skłonny zapłacić za nie więcej, co z kolei łączy się ze zwiększonym przychodem dla zbywcy. W tym kontekście pojawia się pytanie, czy zbywca będzie mógł wykazać jako koszty uzyskania tego przychodu wpłacone kwoty dopłat, których nie odzyskał?

Biorąc pod uwagę stronę ekonomiczną transakcji odpowiedź na tak postawione pytanie powinna być twierdząca - zwykle fakt wniesienia dopłat, a także to, że nowy wspólnik ma możliwość uzyskania ich zwrotu, zwiększa wartość udziałów. Jednak z perspektywy przepisów podatkowych zagadnienie to wygląda odmiennie. Brak jest w tej mierze szczególnych regulacji - ustawy o podatkach dochodowych stwierdzają jedynie, że dopłaty nie są przychodami ani kosztami dla, odpowiednio, spółki oraz wspólnika w momencie wpłacania dopłat, jak również w momencie ich zwrotu. Z kolei w zakresie opodatkowania zbycia udziałów przepisy wspomnianych ustaw pozwalają na wykazanie kosztu uzyskania przychodów w postaci wydatków na objęcie lub nabycie udziałów. Kosztem będzie zatem w szczególności kwota poniesiona historycznie na zakup udziałów czy kwoty wpłacone za objęcie udziałów w przypadku zakładania spółki lub uzyskania nowych udziałów w podwyższonym kapitale. Natomiast w przypadku niezwróconych dopłat organy podatkowe uznają, że nie ma możliwości uznania ich za koszty podatkowe ze zbycia udziałów (np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 15 czerwca 2012 r., nr ILPB2/415-298/12-2/JK, interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 16 kwietnia 2010 r., nr IBPBII/2/415-81/10/AK, interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 13 kwietnia 2010 r., nr ITPB2/415-36/10/IB). Organy wskazują, że wydatki na dopłaty nie stanowią kosztu nabycia udziałów, w związku z wniesieniem dopłat nie zwiększa się bowiem liczba ani nominalna wartość udziałów - wspólnikowi nadal przysługuje tyle samo udziałów jak przed wniesieniem dopłat.

Takie stanowisko oznacza, że efektywnie wydatek w postaci dopłat nie będzie dla wpłacającego kosztem podatkowym ani w momencie dokonania tego wydatku, ani w przypadku zbycia udziałów. Trudno ten wniosek zaakceptować z ekonomicznego punktu widzenia, jednak w świetle brzmienia przepisów należy uznać, że jest on prawidłowy. W efekcie, choć można postulować zmianę przepisów w tej mierze, obecnie zbywanie udziałów w spółce, do której wniesiono dopłaty i pozostają one niezwrócone, jest niekorzystne podatkowo.

Przy odpowiednim przygotowaniu jest jednak możliwe zniwelowanie wspomnianych negatywnych konsekwencji. Najprostszy oczywiście byłby zwrot dopłat, jednak celem zbywcy może być utrzymanie majątku spółki na niezmienionym poziomie. Jeśli jednak przed sprzedażą udziałów podjęta zostałaby uchwała o zwrocie dopłat oraz jednocześnie zostałoby uchwalone gotówkowe podwyższenie kapitału zakładowego o taką samą kwotę, to wówczas te wzajemne zobowiązania mogłyby być skompensowane, zaś koszt objęcia nowych udziałów stanowiłby koszt uzyskania przychodów dla zbywcy w razie późniejszej sprzedaży udziałów.

@RY1@i02/2013/213/i02.2013.213.07100020a.802.jpg@RY2@

Piotr Litwin doradca podatkowy, partner w Enodo Advisors

Piotr Litwin

doradca podatkowy, partner w Enodo Advisors